Creative Business
SAMENVATTING
TENTAMENSTOF
MEDIA & MAATSCHAPPIJ
RIK EIJBERGEN
CREATIVE BUSINESS
LEERJAAR 2018-2019
,
,INHOUD
1. LEERVRAGEN COMMUNICATIEKAART………………… 3
2. SAMENVATTING DE MEDIA EXPLOSIE………………….21
3. LEERDOELEN………………………………………………...34
2
,LEERVRAGEN COMMUNICATIEKAART
STUDENTEN: Deze leervragen gaan over de belangrijkste onderwerpen uit het boek de
Communicatiekaart.De antwoorden staan vaak letterlijk in het boek. Gebruik dit als een
samenvatting van de studiestof, leer het boek niet uit je hoofd. De statistieken en sommige
informatie zijn verouderd. Het gaat om de hoofdlijnen.
Hoofdstuk 1 Kranten (1.7 NIET)
1.1 Geschiedenis
1. Wanneer ontstaat de eerste krant?
1618
2. Welke vier factoren zorgden ervoor dat er wat dagbladen betreft gedurende twee
eeuwen nauwelijks iets veranderde?
- Het papier duur was door belasting (dagbladzegel)
- De techniek ontbrak om snel veel kranten te drukken
- Er was scherpe overheidscontrole (censuur)
- Er was geen groot publiek dat kon lezen, dus een klein bereik
3. Welke gebeurtenis in 1848 zorgde voor een grote verandering in de
dagbladensector?
- Vrijheid van drukpers werd in 1848 in de Grondwet vastgelegd.
4. Na de tweede wereldoorlog werd de pers gezuiverd. Wat hield dit in?
- Kranten die gedurende de hele oorlog waren blijven verschijnen, kregen een
verschijningsverbod, terwijl kranten die verboden waren of zelf tijdig waren gestopt,
weer mochten verschijnen.
1.2 Dagbladen
5. Noem vier landelijke dagbladen.
- Algemeen Dagblad (liberaal)
- Trouw (protestanten)
- De Volkskrant (katholieken)
- Het Parool (socialisten)
6. Sinds 1970 is er sprake van een dalend dekkingspercentage. Wat wordt daarmee
bedoeld?
- Hoeveel mensen een krant kopen per mensen (dus 40 vd 100 mensen kopen een
krant, dekkingspercentage = 40%. Dit kwam doordat sommige huishoudens meer
dan één dagblad lazen en sommige huishoudens samen één krant lezen.
7. Wat wordt bij kranten bedoeld met doorgeefpercentage?
- Hoeveel mensen per 100 mensen de krant doorgeven, bijvoorbeeld samen met de
buren om de kosten te delen.
8. Wat is het verschil tussen de Telegraaf/AD en de Volkskrant/NRC/Trouw?
- De lezers van De Telegraaf en AD lijken op een dwarsdoorsnede van de
Nederlandse bevolking, de lezers van NRC Handelsblad en de Volkskrant
vertegenwoordigen de hogere inkomens- en opleidingscategorieën over.
3
, 9. Wat is een regionaal dagblad?
- Edities van een krant die in een gedeelte van het verspreidingsgebied onder een
eigen naam verschijnen met eigen regionale redactie- en advertentiepagina’s
1.4 Lezers
10. Hoe komen dagbladen traditioneel aan hun inkomsten?
- Abonnementen en losse verkoop
- Inkomsten uit advertenties
11. Wat kun je in het algemeen zeggen over het aantal krantenlezers de afgelopen
decennia?
- Nog steeds leest meer dan 50% van de Nederlanders van 13 jaar en ouder
dagelijks de krant. Maar dat percentage neemt wel af. De krant kan zich beroepen op
een relatief sterke band met de lezer, in vergelijking met andere gedrukte media voelt
de lezer zich sterk verbonden met de krant.
1.5 Concentratie en pluriformiteit
12. Leg uit wat wordt bedoeld met redactionele concentratie, aanbiedersconcentratie en
publieksconcentratie.
1. Redactionele concentratie (samengaan van redacties van dagbladen)
2. Publieksconcentratie (publiek verdeelt zich steeds schever over de kranten)
3. Aanbiedersconcentratie (samengaan van uitgevers van dagbladen)
13. Waarom wordt persconcentratie gezien als een gevaar voor de pluriformiteit?
- Bij persconcentratie is ‘pluriformiteit’ een belangrijk issue, een kleiner aantal
zelfstandige uitgevers en/of minder zelfstandige redacties tot gevolg heeft dat in
dagbladen minder verschillende stemmen en stromingen aan bod zullen komen.
Concentratie betekent dan een verschraling van het opinieklimaat.
1.6 Digitalisering
14. Kranten hebben lang getwijfeld of ze hun artikelen via Blendle zouden aanbieden.
Leg de twijfel uit door een argument voor en tegen het beschikbaar maken van
dagbladartikelen via Blendle te formuleren.
- Voor: Artikelen worden vaker gelezen, want men leest alleen wat diegene
interessant vindt.
- Tegen: Minder mensen gaan de papieren krant kopen -> dalende oplage
1.8 Wet-en regelgeving
15. Noem twee verschillende wetten en of wetsartikelen die gelden voor de pers.
- Mededingingswet (Concentraties van ondernemingen moeten altijd worden gemeld,
terwijl kartels en misbruik van economische machtposities zijn verboden)
- Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
16. Wie controleert of bepaalde mediaconcentraties voldoen aan de wettelijke regels?
- Consument & Markt (ACM)
17. Waarom is mediaconcentratie aan wettelijke regels gebonden?
- Omdat er vele fusies en overnames in de dagbladsector plaatsvinden, groeide het
idee van een meer actief overheidsbeleid op het gebied van de pers.
4
SAMENVATTING
TENTAMENSTOF
MEDIA & MAATSCHAPPIJ
RIK EIJBERGEN
CREATIVE BUSINESS
LEERJAAR 2018-2019
,
,INHOUD
1. LEERVRAGEN COMMUNICATIEKAART………………… 3
2. SAMENVATTING DE MEDIA EXPLOSIE………………….21
3. LEERDOELEN………………………………………………...34
2
,LEERVRAGEN COMMUNICATIEKAART
STUDENTEN: Deze leervragen gaan over de belangrijkste onderwerpen uit het boek de
Communicatiekaart.De antwoorden staan vaak letterlijk in het boek. Gebruik dit als een
samenvatting van de studiestof, leer het boek niet uit je hoofd. De statistieken en sommige
informatie zijn verouderd. Het gaat om de hoofdlijnen.
Hoofdstuk 1 Kranten (1.7 NIET)
1.1 Geschiedenis
1. Wanneer ontstaat de eerste krant?
1618
2. Welke vier factoren zorgden ervoor dat er wat dagbladen betreft gedurende twee
eeuwen nauwelijks iets veranderde?
- Het papier duur was door belasting (dagbladzegel)
- De techniek ontbrak om snel veel kranten te drukken
- Er was scherpe overheidscontrole (censuur)
- Er was geen groot publiek dat kon lezen, dus een klein bereik
3. Welke gebeurtenis in 1848 zorgde voor een grote verandering in de
dagbladensector?
- Vrijheid van drukpers werd in 1848 in de Grondwet vastgelegd.
4. Na de tweede wereldoorlog werd de pers gezuiverd. Wat hield dit in?
- Kranten die gedurende de hele oorlog waren blijven verschijnen, kregen een
verschijningsverbod, terwijl kranten die verboden waren of zelf tijdig waren gestopt,
weer mochten verschijnen.
1.2 Dagbladen
5. Noem vier landelijke dagbladen.
- Algemeen Dagblad (liberaal)
- Trouw (protestanten)
- De Volkskrant (katholieken)
- Het Parool (socialisten)
6. Sinds 1970 is er sprake van een dalend dekkingspercentage. Wat wordt daarmee
bedoeld?
- Hoeveel mensen een krant kopen per mensen (dus 40 vd 100 mensen kopen een
krant, dekkingspercentage = 40%. Dit kwam doordat sommige huishoudens meer
dan één dagblad lazen en sommige huishoudens samen één krant lezen.
7. Wat wordt bij kranten bedoeld met doorgeefpercentage?
- Hoeveel mensen per 100 mensen de krant doorgeven, bijvoorbeeld samen met de
buren om de kosten te delen.
8. Wat is het verschil tussen de Telegraaf/AD en de Volkskrant/NRC/Trouw?
- De lezers van De Telegraaf en AD lijken op een dwarsdoorsnede van de
Nederlandse bevolking, de lezers van NRC Handelsblad en de Volkskrant
vertegenwoordigen de hogere inkomens- en opleidingscategorieën over.
3
, 9. Wat is een regionaal dagblad?
- Edities van een krant die in een gedeelte van het verspreidingsgebied onder een
eigen naam verschijnen met eigen regionale redactie- en advertentiepagina’s
1.4 Lezers
10. Hoe komen dagbladen traditioneel aan hun inkomsten?
- Abonnementen en losse verkoop
- Inkomsten uit advertenties
11. Wat kun je in het algemeen zeggen over het aantal krantenlezers de afgelopen
decennia?
- Nog steeds leest meer dan 50% van de Nederlanders van 13 jaar en ouder
dagelijks de krant. Maar dat percentage neemt wel af. De krant kan zich beroepen op
een relatief sterke band met de lezer, in vergelijking met andere gedrukte media voelt
de lezer zich sterk verbonden met de krant.
1.5 Concentratie en pluriformiteit
12. Leg uit wat wordt bedoeld met redactionele concentratie, aanbiedersconcentratie en
publieksconcentratie.
1. Redactionele concentratie (samengaan van redacties van dagbladen)
2. Publieksconcentratie (publiek verdeelt zich steeds schever over de kranten)
3. Aanbiedersconcentratie (samengaan van uitgevers van dagbladen)
13. Waarom wordt persconcentratie gezien als een gevaar voor de pluriformiteit?
- Bij persconcentratie is ‘pluriformiteit’ een belangrijk issue, een kleiner aantal
zelfstandige uitgevers en/of minder zelfstandige redacties tot gevolg heeft dat in
dagbladen minder verschillende stemmen en stromingen aan bod zullen komen.
Concentratie betekent dan een verschraling van het opinieklimaat.
1.6 Digitalisering
14. Kranten hebben lang getwijfeld of ze hun artikelen via Blendle zouden aanbieden.
Leg de twijfel uit door een argument voor en tegen het beschikbaar maken van
dagbladartikelen via Blendle te formuleren.
- Voor: Artikelen worden vaker gelezen, want men leest alleen wat diegene
interessant vindt.
- Tegen: Minder mensen gaan de papieren krant kopen -> dalende oplage
1.8 Wet-en regelgeving
15. Noem twee verschillende wetten en of wetsartikelen die gelden voor de pers.
- Mededingingswet (Concentraties van ondernemingen moeten altijd worden gemeld,
terwijl kartels en misbruik van economische machtposities zijn verboden)
- Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
16. Wie controleert of bepaalde mediaconcentraties voldoen aan de wettelijke regels?
- Consument & Markt (ACM)
17. Waarom is mediaconcentratie aan wettelijke regels gebonden?
- Omdat er vele fusies en overnames in de dagbladsector plaatsvinden, groeide het
idee van een meer actief overheidsbeleid op het gebied van de pers.
4
