Samenvatting differentiële psychologie VUB

2023-
2024
Differentiële psychologie




Jana Vanhoof
[Bedrijfsnaam]
2023-2024

,Differentiële psychologie



INLEIDING
INLEIDING PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE

KLASSIEKE THEORIEËN

De meeste ‘grote’ klassieke theorieën vertrekken vanuit een universele benadering: fundamentele
psychologische processen en kenmerken die gelden voor alle mensen, of hoe mensen in het algemeen kunnen
beschreven worden.

HEDENDAAGS ONDERZOEK NAAR PERSOONLIJKHEID

 Legt meestal (i.t.t. de klassieke theorieën) de nadruk op individuele en groepsverschillen
(= niet universeel)
 Elke onderzoeker vertrekt vanuit zijn eigen perspectief. Elk van de bestaande perspectieven omvat
delen van de waarheid.

KENNIS DOMEIN

 Is een gespecialiseerd gebied binnen de wetenschap van de psychologie van waaruit psychologen zich
richten op het leren over specifieke en beperkte aspecten van de menselijke natuur
 Integratie nodig om “volledig beeld” van de persoonlijkheid te krijgen


ER ZIJN 6 KENNIS DOMEINEN VAN PERSOONLIJKHEID
1. Dispositionele
2. Biologische
3. Intrapsychische
4. Cognitief en ervarings-
5. Sociale en culturele
6. Aanpassing

1. DISPOSITIONEEL DOMEIN
De aandacht wordt vooral gericht op manieren waarop individuen verschillend zijn van elkaar. Dit domein
doorkruist daardoor alle andere domeinen.

Het centrale doel is om fundamentele disposities te identificeren (i.e. meest belangrijke manieren waarop
individuen verschillend zijn)

2. BIOLOGISCH DOMEIN
Mensen zijn in de eerste plaats verzamelingen van biologische systemen. Die systemen zijn de bouwstenen
voor gedrag, denken en emoties.

 Genetische basis van PH (tweelingonderzoek)
 Fysiologische basis van PH
 Evolutionaire basis van PH (over generaties heen)

3. INTRAPSYCHISCH DOMEIN
Mentale mechanismen van de persoonlijkheid, vaak niet op ‘bewust niveau’



1

,Differentiële psychologie


Persoonlijkheidspsychologie : Freud’s klassieke theorie en meer moderne benaderingen van de psychoanalyse
(onderdrukking, ontkenning, projectie etc.); Motieven voor behoeften (power, achievement, intimacy) (TAT)

4. COGNITIEVE EN ERVARINGSDOMEIN
Aandacht voor cognitie en subjectieve ervaringen zoals bewuste gedachten, gevoelens, overtuigingen,
verlangens

 Zelf en zelfconcept
 Streefdoelen
 Emotionele ervaringen
 Intelligentie

5. SOCIAAL EN CULTUREEL DOMEIN
Persoonlijkheid beïnvloedt en wordt beïnvloed door cultuur en sociale contexten

Onderzoek naar culturele verschillen tussen groepen (bv. naar agressie)

Individuele verschillen in culturen — Hoe komt persoonlijkheid tot uiting in een sociale context?

6. DOMEIN VAN AANPASSING
Persoonlijkheid heeft een sleutelrol bij onze manier van ‘copen’ en aanpassen aan gebeurtenissen in het
dagelijks leven

Persoonlijkheid staat in verband met gezondheid en staat in verband met problemen bij coping en aanpassing

Persoonlijkheidsstoornissen




2

, Differentiële psychologie



PERSOONLIJKHEIDSTREKKEN
OVER TIJD:
STABILITEIT VERSUS
VERANDERING
Hier wordt coherentie aan toegevoegd.

Coherentie De trek blijft stabiel, maar de uiting kan verschillend zijn
! = Bij een kind is er sprake van temperament, vanaf adolescentie is er sprake van een trek.
Bv. extraversie: uiting veranderd, maar trek is stabiel

Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen worden niet voldoende getest.
 Want men denkt: Ze zijn oud, het is normaal dat ze klachten hebben.

Belangrijke vragen

 Hoe evolueert persoonlijkheid doorheen iemands leven?
 Hoe stabiel zijn verschillen tussen mensen doorheen de tijd?
 Wat verandert er, wat blijft stabiel?
 Kan je van kleinsaf al in verschillen tussen kinderen, latere verschillen zien in volwassenheid?

CONCEPTUELE BEGRIPPEN

WAT IS PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING?
Persoonlijkheidsontwikkeling De samenhang, consistentie en stabiliteit van eigenschappen van mensen
doorheen de tijd, EN de wijzen waarop mensen veranderen over de tijd.
Er zijn veel verschillende vormen van zowel stabiliteit als verandering

ER ZIJN 2 VORMEN VAN STABILITEIT

1. Rangorde stabiliteit
 Positie van een individu
2. Gemiddelde niveau stabiliteit
 Groepen van een populatie


RANGORDE STABILITEIT
Je relatieve positie t.o.v. anderen blijft dezelfde doorheen de tijd / Behoudt van een individuele positie in een
groep

 Bv. lengte
 Bv. agressie

Als niet: rangorde wijziging


GEMIDDELDE NIVEAU STABILITEIT

3