Gescheideniswerkplaats- 3VWO - Hoofdstuk 6 naar de wereld van nu - samenvatting

6.1
Nieuwe Onafhankelijke Staten
- Veroorzaakt door dekolonisatievorming  onafhankelijke monarchieën Midden-Oosten/Noord-Afrika
- bijna alle staten met de Arabische cultuur en de islam als belangrijkste religie
-Uitzonderingen; Joods Israël niet-Arabisch; Turkije en Iran

- meestal gesticht door gematigde moslims  die het land wilden moderniseren - koos seculiere staat met democratische grondwet
- Saoedi-Arabië: een absolute monarchie, gesticht in 1932 -- geestelijken hebben een grote invloed -- wetten gebaseerd op de sharia.
- In de meeste gevallen heeft de democratie zich in deze regio niet volledig ontwikkeld en de meesten eindigden als autocratieën

- democratie alleen volledig ontwikkeld in: Israël, Libanon, Turkije
- andere landen werden geregeerd door één persoon (het waren autocratieën)
- vaak grepen groepen soldaten de macht -- werkten vaak samen met goed opgeleide burgers met westerse ideeën.

- regeringen Midden-Oosten/Noord-Afrika gemoderniseerde economie/cultuur met steun van West-/Oostbloklanden.

Doria Shafik
- journalist die in Parijs studeerde
- steunde soldaten die zich ontdeden van koning van Egypte (1952) en van Egypte een republiek maakten -- Egypte kreeg een militaire regering
- regering toegestaan politieke partijen en vrouwenkiesrecht  Democratie al snel beperkt door Nassar
- Nassar werd president Egypte 1956 -- regeerde Egypte als een eenpartijstaat
- Shafik  protesteerde onder huisarrest geplaatst door het regime

Israël en de Arabieren
- Arabieren verenigd in hun haat tegen Israël  zagen het als een buitenlandse bezetter van Arabisch grondgebied
- Zesdaagse Oorlog (1967); Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever + Oost-Jeruzalem op Jordanië, de Gazastrook en de Sinaïwoestijn op
Egypte, de Golanhoogten op Syrië.

- 1948/1973; Arabische buurlanden voerden 4 oorlogen tegen Israël,  niet in staat om het Israëlische leger te verslaan

- 1973  President Egypte koos voor diplomatie, sloot vrede met Israël Egypte  kreeg de Sinaïwoestijn terug.
- Israël ging door met het bezetten van andere veroverde gebieden -- annexeerde Oost-Jeruzalem
- 1994 Jordanië sluit vrede met Israël

- 1964; Palestijnse verzetsgroepen (onder leiding van Arafat) verenigd in de seculiere PLO pleegden  terreuraanslagen tegen het Israëlische volk.
- 1987; De opstand van het volk op lange termijn begon in de bezette Palestijnse gebieden, Israël sloeg de opstand neer.

Fundamentalisme en terrorisme
- Islamitische fundamentalisten wilden leven volgens de Koran/Hadith  verzetten zich tegen de westerse cultuur, individualisme en materialisme
Fundamentalistische bewegingen uit het interbellum  die actief waren in Arabische landen  verzetten zich tegen de seculiere staat.

- De Moslimbroederschap in Egypte onderdrukte Nassar en zijn opvolgers
- 1970 < populariteit ook toenam  werkte aan het verbeteren van de welvaart arme bevolking door middel van onderwijs en medische zorg

- soortgelijke ontwikkelingen vonden plaats in andere islamitische landen  verschillen tussen religieuze en seculiere groepen namen toe.

Iran
- 1979; Ontwikkelingsfundamentalisme leidde tot protesten tegen hun pro-westerse dictator die het land ontvluchtte
- Iran werd  islamitische republiek rechtsstaat gebaseerd op de sharia
- Iran werd een theocratie geestelijken hebben de hoogste macht.
- De regering viel onder toezicht van de ayatollah; een hooggeplaatste sjiitische geestelijken.

- Revolutie Iran  Fundamentalisme versterkt in andere islamitische landen
- Gevolg islamitische revolutie  westerse culturele elementen onderdrukt -- cultuur beperkt tot strikte religieuze opvattingen.

Afghanistan
- 1979: Sovjets gaan de strijd aan met anticommunisten
radicale moslims (met Amerikaanse hulp) bestrijden de Sovjet-einden in Al-Qaida
- 1989: Het Rode Leger trekt zich terug, Taliban komt aan de macht.
Taliban werkt samen met Al Qaida
- Osama Bin Laden roept op tot een heilige oorlog om alle niet-moslims in moslimlanden te verdrijven.
1998: ''Elke moslim, waar ook ter wereld, zou alle Amerikanen en hun bondgenoten moeten doden''.
- Al Qaida pleegde aanslag van 9/11

Meer verwarring
- toenemend fundamentalisme  veroorzaakte spanningen tussen islamitische landen en moslims
- Dictator Irak (Saddam), een soenniet voelde zich bedreigd door Iran  omdat de meerderheid sjiitisch was  Oorlog brak uit van 1980/1988
- 9/11 < VS de regimes Afghanistan en Irak ten val brachten  , zorgde voor verwarring  De burgeroorlog tussen sjiieten en soennieten in Irak
begon.

Arabische Lente
- Straatverkoper Tunesië stak zichzelf in brand vanwege vernedering door politie  Mensen riepen via sociale media op om te protesteren
- protesten zorgden ervoor dat dictator Tunesië (ben ali) op de vlucht sloeg
- opstanden in andere autocratieën braken uit  Dictators verloren hun macht
- veel Arabische demonstranten hoopten op democratisering -- alleen Tunesië werd een democratie

- Broederschap won verkiezingen  Leger nam de macht terug met een staatsgreep
- In Syrië leidde opstand tegen de dictator tot een burgeroorlog die  het land vernietigde  dictator versloeg vijanden met hulp van Rusland, Irak en
terreurgroep Hezbollah
- 2014 groep die zich afscheidde van Al Qaida vormde de 'Islamitische Staat' in Noord-Irak en Oost-Syrië.