Hoofdstuk 12: staatse redistributie
Inleiding: de staat en redistributie
Redistributie: dubbele beweging: hulpbronnen naar centrum en terug naar buiten
Veronderstelt een ‘centrum’: stam, clan,gezin,ngo, de staat
Laatste geval: belastingen als belangrijkste hedendaagse bron van redistributie
We behandelen :
- Ontstaan van staatse redistributie = ontstaan van de moderne staat
- Hedendaagse belangrijkste bron van redistributie: de welvaartsstaat
1. Onstaan van de staat: de belastingsstaat
Joseph Schumpeter: figuur uit de geschiedenis van de economie: ‘creative destruction’ EN uit de
economische sociologie: imperialisme en de belastingstaat.
‘De crisis van de belastingstaat’: grondslag voor de fiscale sociologie
Centrale these: het ontstaan van gecentraliseerde belastinginning is factor in het ontstaan van
moderne nationale staten.
1.1 Wat is de staat?
Staat: politieke verbadne die zich onderscheiden van o.m. huishoudens, stammen en clans
- Clans: gedeelde definitie van groeplidmaatschap met beperkte mogelijkheid tot dwang.
- Staat: een verzameling dwangmiddelen
Eens organistaties ontstaan die machtsmiddelen centraliseren, spreken we over de staat
Vooronderstelt vorm van sedentaire samenleving, dus landbouw
Ten vroegste 6000 v.Chr
Grove chronologische opvolging:
1. Patriomonialisme: heerser zien de staat allereerst als persoonlijk bezit
Interne en externe concurrentie
2. Nationale staat: (europa: vroegmoderne tijd): beheersen op min of meer soevereine
wijze een groot aaneensluitend territorium
- Daadwerkelijke controle, vaak uitbesteed aan huurlingenlegers en belastingpacht
- Nationalisatie van taken is overgann naar…
3. Natiestaat: identificatie met staat (verbeelde gemeenschap)
- 19e eeuw: specialisatie
, Overzicht van concepten over de staat
1.2 Redistributie van wat? Geweldmiddelen en belastingen
Fundamenteel verschil tussen:
- De positie van bewoners ov onderhorigen (klassieke, middeleeuwse of vroegmoderne
staten)
- Burgers in hedendaagse staten
Gemeenschappelijke: elite heeft concentratie van dwangmiddelen
Verschil: voor natiestaten leken elites op hedendaagse afpersers:
- Zelf gecreerde bedreiging
- Betaling eisen om ze weg te nemen
Dynamiek wordt verklaard door:
1) Het streven van statelijke elites naar de controle over en inzet van geweldmiddelen
2) Het vergaren van noodzakelijke middelen om over deze geweldmiddelen te kunnen
beschikken
Elites als entrepreneurs in oorlogen (=handelswaar)
Oorlogen zijn ook bedreigin
Competitief model
Wat met lange termijn evolutie van geweld?
- Dagelijks gebruik van geweld is afgenomen dankzij geweldmonopolie van de overheid (+)
- Het aantal oorlogen en gewelddadige conflicten is afgenomen (+)
- De conflicten die nog uitbreken zijn verwoestender en bloediger geworden
Inleiding: de staat en redistributie
Redistributie: dubbele beweging: hulpbronnen naar centrum en terug naar buiten
Veronderstelt een ‘centrum’: stam, clan,gezin,ngo, de staat
Laatste geval: belastingen als belangrijkste hedendaagse bron van redistributie
We behandelen :
- Ontstaan van staatse redistributie = ontstaan van de moderne staat
- Hedendaagse belangrijkste bron van redistributie: de welvaartsstaat
1. Onstaan van de staat: de belastingsstaat
Joseph Schumpeter: figuur uit de geschiedenis van de economie: ‘creative destruction’ EN uit de
economische sociologie: imperialisme en de belastingstaat.
‘De crisis van de belastingstaat’: grondslag voor de fiscale sociologie
Centrale these: het ontstaan van gecentraliseerde belastinginning is factor in het ontstaan van
moderne nationale staten.
1.1 Wat is de staat?
Staat: politieke verbadne die zich onderscheiden van o.m. huishoudens, stammen en clans
- Clans: gedeelde definitie van groeplidmaatschap met beperkte mogelijkheid tot dwang.
- Staat: een verzameling dwangmiddelen
Eens organistaties ontstaan die machtsmiddelen centraliseren, spreken we over de staat
Vooronderstelt vorm van sedentaire samenleving, dus landbouw
Ten vroegste 6000 v.Chr
Grove chronologische opvolging:
1. Patriomonialisme: heerser zien de staat allereerst als persoonlijk bezit
Interne en externe concurrentie
2. Nationale staat: (europa: vroegmoderne tijd): beheersen op min of meer soevereine
wijze een groot aaneensluitend territorium
- Daadwerkelijke controle, vaak uitbesteed aan huurlingenlegers en belastingpacht
- Nationalisatie van taken is overgann naar…
3. Natiestaat: identificatie met staat (verbeelde gemeenschap)
- 19e eeuw: specialisatie
, Overzicht van concepten over de staat
1.2 Redistributie van wat? Geweldmiddelen en belastingen
Fundamenteel verschil tussen:
- De positie van bewoners ov onderhorigen (klassieke, middeleeuwse of vroegmoderne
staten)
- Burgers in hedendaagse staten
Gemeenschappelijke: elite heeft concentratie van dwangmiddelen
Verschil: voor natiestaten leken elites op hedendaagse afpersers:
- Zelf gecreerde bedreiging
- Betaling eisen om ze weg te nemen
Dynamiek wordt verklaard door:
1) Het streven van statelijke elites naar de controle over en inzet van geweldmiddelen
2) Het vergaren van noodzakelijke middelen om over deze geweldmiddelen te kunnen
beschikken
Elites als entrepreneurs in oorlogen (=handelswaar)
Oorlogen zijn ook bedreigin
Competitief model
Wat met lange termijn evolutie van geweld?
- Dagelijks gebruik van geweld is afgenomen dankzij geweldmonopolie van de overheid (+)
- Het aantal oorlogen en gewelddadige conflicten is afgenomen (+)
- De conflicten die nog uitbreken zijn verwoestender en bloediger geworden
