Samenvatting KL Oriëntatie op de wereld 2 - Tijd

TIJD

1. België: bekeken via zijn overheersers en koningen

1.1 Wat gaat aan de Belgische omwenteling van 1830 VOORAF?

De Zuidelijke Nederlanden waren met de Noordelijke door het Congres van Wenen (1815) opnieuw verenigd in het Verenigd
Koninkrijk der Nederlanden.

→ Bufferstaat tegen Frankrijk met als staatshoofd Willem I (Groothertog van Luxemburg) Regeren alsof de Franse revolutie en
zijn ideeën van vrijheid, gelijkheid,… nooit had bestaan: laat-Verlicht Despoot
 Op basis van legitimiteitsprincipe: macht in onbeperkte maten en voor altijd had ontvangen van god.

 Noord en Zuid waren al enkele eeuwen uit elkaar aan het groeien:
o Republiek: uitgegroeid tot een koloniale wereldmacht
o Zuiden: wingewesten van verschillende overheersers
 Katholiek of Franstalig of dialectsprekend
 Noorden: protestant en Nederlandssprekend

Economisch:
 Goede alliantie liep vlug fout
 W. wou grootste dingen realiseren en had daarvoor geld nodig wat een groot probleem was.
o Staatskas leeg in 1815
 Noord en Zuid vulden elkaar aan
o Zuid: industrialisatie volop aan de gang
 Steenkool en staal → Wallonië
 Textiel → Gent
 Landbouw: de percelen eerder klein en ging landarbeid samen met thuisarbeid.
o Noorden: Grondstof en afzet via zijn kolonies
 Goede scheepvaart
 Sterke handelsgeest
 Financieel centrum
 Belastingen wogen zwaarder door in Zuiden → wel geïnvesteerd (uitbouw havens, graven kanalen, …)

Verlicht Despoot:
 Bestuur zelf in handen houden
 Geen parlementair systeem
 Koning: parlement proberen omzeilen voortduren
 Ministers: verantwoording verschuldigd
 Grondwet goedgekeurd door de Nederlanders, verworpen door de Belgen → nieuwe telling toe
o Hij regeerde eigenlijk bij koninklijk besluit en was verbaasd als daar protest tegen kwam.
 Trad vaak autoritair op , poogde ook de pers te censureren → tegenstand uitlokte


Verschillende godsdiensten:
 Bevorderde het niet-confessioneel onderwijs door stichten athenea en rijksuniversiteiten in Gent, Leuven en Luik
 Onderwijs werd uit handen genomen van de geestelijkheid → katholieke kerk stijgen

Taal als bindmiddel:
 Nederlands officiële taal in Vlaanderen
o Verfranste hogere klasse zeker niet gelukkig mee
 Nederlands aanleren → onderwijzers uit Noorden

1820 economische depressie:
 Aantal armen en werklozen vergrootte
Uiteindelijk zou het conflict langs deze breuklijnen (onderwijs, taal en vrijheden) opgestart worden. Liberalen, verfranste
burgerij, katholieken sloten in 1828 een ‘Monsterverbond’ tegen de koning.

,1.2 De Belgische omwenteling

1830:
 Onder Invloed van de revolutie van de burgerij in Parijs braken relletjes uit in Brussel
 Straatprotest (werkloze arbeiders) → burgerij burgerwacht oprichtte
o Herstelde de orde en eiste politieke hervorming
 Belgische Voorlopig Bewind riep de onafhankelijkheid uit
 Kiesgerechtigde Belgen kiezen een Nationaal Congres → België onafhankelijk
o Parlementaire democratie

Congres van wenen:
 Opstand kwam tegen de constructie → gewapend tussenbeide komen
 Londen had voorgesteld om de zaken te regelen op een conferentie

Nationaal Congres:
 Maakte een grondwet (erg liberale tekst)
 Constitutionele monarchie
 Representatieve democratie
 Op zoek naar ene koning → Surlet de Chokier (tot 21/7/1831)
 België aanvaardde het gedrag XVIII (goedgekeurd door Londen) dat door de grootmachten was opgesteld.
 Staatshoofd → Leopold van Saksen Coburg

Leopold I:
 Nationaal Congres zich verzoende met de Europese mogelijkheden
 Legde in Brussel de eed af op 21/7/1831
 Getrouwd met Louise-Marie d’Orléans (politieke zet voor Frankrijk achter hun te houden)
 Unionistische regering → maximum trachten te halen uit de mogelijkheden die de grondwet hem bood
 Oprichting Liberale Partij → overwinning → einde van Unionisme
 Lutheraan
 Steunen op de katholieken, omdat hij de liberalen te progressief wantrouwde
 Staatsinstelling te versterken

Internationaal vlak:
 Nederland drong België binnen (tiendaagse veldtocht) → met behulp van Frankrijk kon België zijn onafhankelijkheid
behouden → wapenstilstand
 Na de wapenstilstand
o Nieuw verdrag met Nederland → XXIV artikelen
 Minder gunstig voor België
o België bleef onafhankelijk
o Maastricht en Nederlands Limburg afstaan aan Nederland
o Discussie over de Scheldemonding
o Limburg en Luxemburg bleef in ons bezit

Willem l:
 Tekende XXIV artikelen in 1839
 1848 → België gestabiliseerd → buitenlands respect voor ons land en zijn koning was fel gestegen

1.3 België tot en met WO l

Economie:
 Algemene economische crisis
 Afsplitsing Nederland geen economisch goede zaak
o Kwijtraken afzetmarkten, financieel centrum,…
 Het jonge bewind moest bewijzen dat het op eigen krachten kon overleven

Leopold I:
 Neutraliteit bevestigen en goede relaties met andere landen opbouwen
 Banque de Belgique → financiering spoorwegen
o De lange-termijn-kredieten en de deelname van de banken in de ondernemingen, steunden de bedrijven in
hun mechaniseringproces.

, Verwerven kolonies:
 Eerste 2 koningen (Leopold I en Willem I)
 Belangrijke afzetmarkten worden
 Belgische burgerij → koloniale projecten te duur en gevaarlijk
 Parallelle diplomatie → mislukte overal

Willem I:
 Onafhankelijke België nood aan een goede infrastructuur
 Had:
o Infrastructuur
o Technologie
o Financiële aspect
 Wou goed opgeleide mensen

Wallonië:
 Bekend voor:
o Ijzer
o Steenkool
o Zink glas
o Wol
o Katoen
 Rijk Walonië

Vlaanderen:
 Ging erop achteruit
o Gentse katoennijverheid bloeide
 Werd nog bestuurd door de grootgrondbezitters
 Arm Vlaanderen

Koning Leopold II:
 Belangrijkste koning
 Minst populair
 Militaire opleiding
 Belangrijkste stokpaardjes:
o Industrialisatie
o Economische expansie
o Grote openbare werken
 Verfraaiing van de steden en landschappen
 Versterking van de defensie
 Jongste neef Albert troonopvolger
 Nam zelf initiatief en poogde regering
 Parlement naar zijn hand zetten
 Van cijnsrecht over tot stemplicht en algemeen meervoudig kiesrecht voor mannen
 “België groter, sterker en schoner’
o Groter → door de verwerving van en kolonie
o Sterker → bouw militaire versterking en invoering algemene dienstplicht
o Economisch → verdere uitbouw infrastructuren en havens van Zeebrugge, Antwerpen en Oostende
 Enorme bouwprojecten gepromoot en gerealiseerd
o Ingreep Brussel → gebouwen werden verfraaid en opgetrokken
 Zocht naar een koloniaal imperium
o Financieel en politiek meer afhankelijk te zijn van de regering
 Kolonisatie Kongo
o Sloot verdragen met inlandse stamhoofden
o Aardrijkskundige Conferentie van Berlijn erkende de andere landen de aanspraken van Leopold op de
Onafhankelijke Vrijstaat van Congo
 Slaagde erin zijn onderneming als een actie van beschaving en uitroeien van de slavenhandelaars te
laten overkomen.
o Privé-initiatief
o Gefinancierd met eigen kapitaal