Welke adviezen kunnen
gegeven worden over de toe
te passen interventies bij
respiratoire insufficiëntie om
tot een verbetering te komen
bij de behandeling van een
exacerbatie COPD op de
afdeling Interne
Geneeskunde?
Adviesrapport
HCC Project Intensieve Zorg
Examinator:
Inleverdatum:
Studiegidsnummer:
Aantal woorden:
, Pagina 1 van 20
Inhoudsopgave
Bewustzijnsverandering. Een verhoogde MEWS-score geeft bij COPD-patiënten een verhoogd
risico op een exacerbatie (14). Hierbij is bovendien het risico op vitale bedreiging van de
orgaanfuncties verhoogd, evenals bij andere chronische ziekten. Om deze redenen kan een
verhoogde MEWS-score invloed hebben op de leefstijl van de patiënt, waardoor de vitale
bedreiging voor de dagelijkse activiteiten en behoeften een beperking zou kunnen opleveren. ......4
3.3 Mobilisatie...................................................................................................................................6
............................................................................................................................................................8
3.4 Ademhalingsoefeningen...............................................................................................................9
3.5 Niet druk-gerelateerde zuurstoftherapie....................................................................................10
3.6 Druk-gerelateerde zuurstoftherapie...........................................................................................11
4. Adviezen...........................................................................................................................................12
4.1 Advies MEWS..............................................................................................................................12
4.2 Advies ademhalingsoefening & mobilisatie................................................................................12
4.3 Advies uitzuigen..........................................................................................................................13
4.4 Advies zuurstoftherapie..............................................................................................................13
4.5 Advies voorlichting.....................................................................................................................13
5. Ethiek................................................................................................................................................14
6. Conclusie..........................................................................................................................................15
7. Bronnenlijst......................................................................................................................................16
ADVIESRAPPORT AIZ PROJECT INTENSIEVE ZORG
, Pagina 2 van 20
1. Inleiding
Zorggerelateerde schade komt bij één op de tien ziekenhuispatiënten voor (1). Dagelijks sterven in
Nederlandse ziekenhuizen patiënten als gevolg van onbedoelde schade (2). Uit onderzoek is gebleken
dat 2,6% van de sterfgevallen in Nederlandse ziekenhuizen in 2011 voorkomen had kunnen worden
(3). De oorzaken van deze schade zijn vaak een samenstelling van organisatorische, menselijke en
patiënt-gerelateerde factoren (4).
Om zorggerelateerde schade te voorkomen en patiëntveiligheid te waarborgen is het
veiligheidsmanagementsysteem (VMS) door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
opgesteld (5). Sinds 2008 moeten zorginstellingen over een VMS beschikken, die tenminste bestaat
uit een registratie en analyse van incidenten, risicoanalyse, proactieve veiligheidscultuur, heldere
verdeling van verantwoordelijkheden en het toepassen van de verbetercyclus (6). De invoer van het
VMS heeft tot een afname van potentieel vermijdbare schade en sterfte geleid (4).
Middels patiëntveiligheid onderzoeken van het Nederlands instituut voor onderzoek van de
gezondheidszorg (NIVEL) is vastgesteld dat binnen enkele gezondheidszorg thema’s potentieel
vermijdbare schade verder te reduceren valt (7). Een van deze thema’s is ‘de vroege herkenning en
behandeling van de vitaal bedreigde patiënt’ (7). Een patiënt is vitaal bedreigd wanneer één van de
vitale functies door een verstoring dreigen te falen (2). Uit onderzoek blijkt dat medewerkers op
verpleegafdelingen signalen van vitaal bedreigde patiënten vaak niet tijdig herkennen en niet weten
welke interventies toegepast kunnen worden (2). Hierdoor wordt niet adequaat gehandeld (2). Dit
kan resulteren in schade die voorkomen had kunnen worden (4).
Een van de eerste signalen die vitaal bedreigde patiënten geven zijn veranderingen in respiratie (2,8).
Adequate signalering is noodzakelijk zodat snel overgegaan kan worden tot een interventie om
verdere achteruitgang en schade te voorkomen (2,8). Een patiëntengroep waarbij dergelijke
aanwijzende signalen moeilijk waar te nemen zijn, zijn de patiënten die al lijden aan respiratoire
problemen zoals COPD-patiënten (9). COPD-patiënten overlijden mede daarom vaak vroegtijdig aan
bijkomende complicaties zoals longontsteking, longembolie en hartfalen (9).
Kortom de kwaliteit van zorg komt in het geding doordat patiënten niet altijd de zorg krijgen die ze
nodig hebben. Een patiëntengroep waarbij dit regelmatig gebeurt zijn de COPD-patiënten. Onder
verplegend personeel is een tekort aan kennis om adequaat op respiratoire dreiging te reageren (2).
Daarom heeft dit adviesrapport als doel de luchtwegzorg op verpleegafdelingen te verbeteren en
daarmee de kwaliteit van zorg te behouden. Daarmee zal antwoord gegeven worden op de volgende
onderzoeksvraag: “Welke adviezen kunnen gegeven worden over de toe te passen interventies bij
respiratoire insufficiëntie om tot een verbetering te komen bij de behandeling van een exacerbatie
COPD op de afdeling Interne Geneeskunde?”
Om dit te realiseren worden vijf adviezen aangedragen. Voorafgaand aan deze adviezen zijn zes
literatuurstudies verricht. In deze literatuurstudies zijn interventies onderzocht die ingezet kunnen
worden op de respiratoire problemen van COPD-patiënten. Het betreft de interventies MEWS,
uitzuigen, mobiliseren, ademhalingstechnieken, niet-drukgerelateerde zuurstoftherapie en druk-
gerelateerde zuurstoftherapie. Onderstaande vragen vorm de hoofdvragen van de literatuurstudies:
- In hoeverre is de MEWS toepasbaar bij een patiënt met respiratoire insufficiëntie die in zijn of haar
basissituatie al minimaal één punt scoort op de scoreschaal?
- Wat is het effect van uitzuigen op de hoeveelheid sputum bij COPD-patiënten?
- Wat is het effect van mobilisatie op het voorkomen van een exacerbatie bij COPD-patiënten?
- Wat is het effect van ademhalingstechnieken op een exacerbatie bij COPD-patiënten?
ADVIESRAPPORT AIZ PROJECT INTENSIEVE ZORG
gegeven worden over de toe
te passen interventies bij
respiratoire insufficiëntie om
tot een verbetering te komen
bij de behandeling van een
exacerbatie COPD op de
afdeling Interne
Geneeskunde?
Adviesrapport
HCC Project Intensieve Zorg
Examinator:
Inleverdatum:
Studiegidsnummer:
Aantal woorden:
, Pagina 1 van 20
Inhoudsopgave
Bewustzijnsverandering. Een verhoogde MEWS-score geeft bij COPD-patiënten een verhoogd
risico op een exacerbatie (14). Hierbij is bovendien het risico op vitale bedreiging van de
orgaanfuncties verhoogd, evenals bij andere chronische ziekten. Om deze redenen kan een
verhoogde MEWS-score invloed hebben op de leefstijl van de patiënt, waardoor de vitale
bedreiging voor de dagelijkse activiteiten en behoeften een beperking zou kunnen opleveren. ......4
3.3 Mobilisatie...................................................................................................................................6
............................................................................................................................................................8
3.4 Ademhalingsoefeningen...............................................................................................................9
3.5 Niet druk-gerelateerde zuurstoftherapie....................................................................................10
3.6 Druk-gerelateerde zuurstoftherapie...........................................................................................11
4. Adviezen...........................................................................................................................................12
4.1 Advies MEWS..............................................................................................................................12
4.2 Advies ademhalingsoefening & mobilisatie................................................................................12
4.3 Advies uitzuigen..........................................................................................................................13
4.4 Advies zuurstoftherapie..............................................................................................................13
4.5 Advies voorlichting.....................................................................................................................13
5. Ethiek................................................................................................................................................14
6. Conclusie..........................................................................................................................................15
7. Bronnenlijst......................................................................................................................................16
ADVIESRAPPORT AIZ PROJECT INTENSIEVE ZORG
, Pagina 2 van 20
1. Inleiding
Zorggerelateerde schade komt bij één op de tien ziekenhuispatiënten voor (1). Dagelijks sterven in
Nederlandse ziekenhuizen patiënten als gevolg van onbedoelde schade (2). Uit onderzoek is gebleken
dat 2,6% van de sterfgevallen in Nederlandse ziekenhuizen in 2011 voorkomen had kunnen worden
(3). De oorzaken van deze schade zijn vaak een samenstelling van organisatorische, menselijke en
patiënt-gerelateerde factoren (4).
Om zorggerelateerde schade te voorkomen en patiëntveiligheid te waarborgen is het
veiligheidsmanagementsysteem (VMS) door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
opgesteld (5). Sinds 2008 moeten zorginstellingen over een VMS beschikken, die tenminste bestaat
uit een registratie en analyse van incidenten, risicoanalyse, proactieve veiligheidscultuur, heldere
verdeling van verantwoordelijkheden en het toepassen van de verbetercyclus (6). De invoer van het
VMS heeft tot een afname van potentieel vermijdbare schade en sterfte geleid (4).
Middels patiëntveiligheid onderzoeken van het Nederlands instituut voor onderzoek van de
gezondheidszorg (NIVEL) is vastgesteld dat binnen enkele gezondheidszorg thema’s potentieel
vermijdbare schade verder te reduceren valt (7). Een van deze thema’s is ‘de vroege herkenning en
behandeling van de vitaal bedreigde patiënt’ (7). Een patiënt is vitaal bedreigd wanneer één van de
vitale functies door een verstoring dreigen te falen (2). Uit onderzoek blijkt dat medewerkers op
verpleegafdelingen signalen van vitaal bedreigde patiënten vaak niet tijdig herkennen en niet weten
welke interventies toegepast kunnen worden (2). Hierdoor wordt niet adequaat gehandeld (2). Dit
kan resulteren in schade die voorkomen had kunnen worden (4).
Een van de eerste signalen die vitaal bedreigde patiënten geven zijn veranderingen in respiratie (2,8).
Adequate signalering is noodzakelijk zodat snel overgegaan kan worden tot een interventie om
verdere achteruitgang en schade te voorkomen (2,8). Een patiëntengroep waarbij dergelijke
aanwijzende signalen moeilijk waar te nemen zijn, zijn de patiënten die al lijden aan respiratoire
problemen zoals COPD-patiënten (9). COPD-patiënten overlijden mede daarom vaak vroegtijdig aan
bijkomende complicaties zoals longontsteking, longembolie en hartfalen (9).
Kortom de kwaliteit van zorg komt in het geding doordat patiënten niet altijd de zorg krijgen die ze
nodig hebben. Een patiëntengroep waarbij dit regelmatig gebeurt zijn de COPD-patiënten. Onder
verplegend personeel is een tekort aan kennis om adequaat op respiratoire dreiging te reageren (2).
Daarom heeft dit adviesrapport als doel de luchtwegzorg op verpleegafdelingen te verbeteren en
daarmee de kwaliteit van zorg te behouden. Daarmee zal antwoord gegeven worden op de volgende
onderzoeksvraag: “Welke adviezen kunnen gegeven worden over de toe te passen interventies bij
respiratoire insufficiëntie om tot een verbetering te komen bij de behandeling van een exacerbatie
COPD op de afdeling Interne Geneeskunde?”
Om dit te realiseren worden vijf adviezen aangedragen. Voorafgaand aan deze adviezen zijn zes
literatuurstudies verricht. In deze literatuurstudies zijn interventies onderzocht die ingezet kunnen
worden op de respiratoire problemen van COPD-patiënten. Het betreft de interventies MEWS,
uitzuigen, mobiliseren, ademhalingstechnieken, niet-drukgerelateerde zuurstoftherapie en druk-
gerelateerde zuurstoftherapie. Onderstaande vragen vorm de hoofdvragen van de literatuurstudies:
- In hoeverre is de MEWS toepasbaar bij een patiënt met respiratoire insufficiëntie die in zijn of haar
basissituatie al minimaal één punt scoort op de scoreschaal?
- Wat is het effect van uitzuigen op de hoeveelheid sputum bij COPD-patiënten?
- Wat is het effect van mobilisatie op het voorkomen van een exacerbatie bij COPD-patiënten?
- Wat is het effect van ademhalingstechnieken op een exacerbatie bij COPD-patiënten?
ADVIESRAPPORT AIZ PROJECT INTENSIEVE ZORG
