Psychologie samenvatting periode 2.1
Nabuurs: h1 2.1-2.3 2.5 2.6 h3(t/m 3.5) h4 6.6 6.7 10.2
Rögels (pdf): h4 h7 (powerpoint)
Inhoud
Systeem..................................................................................................................................................2
Systeemtheorieën...................................................................................................................................4
Het gezin als systeem..............................................................................................................................6
Communicatie en interactie....................................................................................................................8
Algemene gesprekstechnieken.............................................................................................................14
Omgaan met weerstand, anders gerichte motivatie.............................................................................15
Genogram.............................................................................................................................................16
Ouderschap..........................................................................................................................................17
Grootouderschap..................................................................................................................................19
1
,Systeem
Het begrip systeem wijst op een eenheid, opgebouwd uit deelverhoudingen; het gaat niet alleen om
de delen op zich, ook niet om het geheel, maar om de doelgerichte betrekkingen tussen dit alles.
Systeemgericht werken is ten eerste een verwijzing naar de therapievorm waarbij meerdere mensen
samen bij de behandeling aanwezig zijn. Ten tweede heeft systeemgericht werken betrekking op de
inhoud of het doel van de behandeling, de onderlinge relaties vormen het belangrijkste
aandachtspunt. Ten derde heeft systeemgericht werken betrekking op de circulariteit, de wederzijdse
beïnvloeding en niet op oorzaak en gevolg.
Binnen het individuele systeem is er spraken van innerlijke boodschappen (input, throughput en
output) binnen de eenheid van de mens.
Input: materie, energie en informatie die door de grens van het systeem heen komen.
Throughput: de bewerking die het systeem uitvoert met de materie, energie of informatie die
binnenkomt.
Output: de materie, energie of informatie die het systeem teruggeeft aan de omgeving.
Alle levende wezens worden gezien als open systemen. Deze systemen staan in open verbinding met
hun omgeving en zijn in continue interactie met hun omgeving. De benadering dat de mens als
systeem in open verbinding staat met de omgeving wordt benoemd als wholeness, het totaal of de
totale mens.
Bij gesloten systemen is er geen uitwisseling met de omgeving.
Elk systeem kan meer of minder open zijn. En meer of minder ziek of gezond zijn.
Gesloten Open
Ziek Gezond
Entropie Negentropie
Verliest energie In balans
Een gesloten systeem is meestal wat ziek, functioneert
niet zo goed. In een gesloten systeem wordt de energie
verloren. In een open systeem is de energie in balans.
Zelfstabilisatie is het mechanisme waarbij een mens zich
aanpast aan zijn omgeving of aanpassingen in zijn
omgeving bewerkstelligt.
Zelforganisatie is wanneer het systeem zich structureel
wijzigt en niet zichzelf aanpast.
Het kleinste sociale subsysteem bestaat uit twee personen en wordt een dyadisch subsysteem
benoemd. Om tot een bepaald subsysteem te horen, moet je deelnemen aan de communicatie en
interacties. Bij een specifiek subsysteem horen ook regels, normen en waarden. In een gezin heb je
verschillende subsystemen: echtpaar subsysteem, opvoeder-kind subsysteem en subsysteem naar
geslacht. Het partner-subsysteem vervult de functie intimiteit en seksualiteit. Het opvoeder-
subsysteem vervult de functie van opvoeden. Het kind-subsysteem vervult de functie van ‘geven’.
2
, Supra familiaire systeem
De familie is een systeem. Gezinnen en individuen die elkaar beïnvloeden. Met familie worden
bloedverwanten tot in de derde lijn bedoeld. Het belang van de familie als systeem is dat familie
elkaar kan helpen, steunbron kan zijn, beschikt over doeltreffende oplossingsstrategieën en zij
hebben goed zich op de problemen. Echter kan de familie ook conflicten met zich meebrengen. Het is
belangrijk om te werken vanuit een meerzijdige partijdigheid.
Omgeving als systeem
De omgeving is een systeem. Bijvoorbeeld de buurt, school, werk etc.
De omgeving bestaat uit alle interne en externe factoren of invloeden die het gezinssysteem
omgeven. De relatie tussen het gezinssysteem en de omgeving is wederkerig. Het gezinssysteem kan
de omgeving beïnvloeden en omgekeerd. De uitwisseling tussen het gezinssysteem en de omgeving in
de vorm van input, output en feedback is circulair.
Systeempentagram
De cliënt staat centraal. In een efficiënte
hulpverlening zal er aandacht moeten zijn voor alle
systemen. Alle systemen zijn dan ook even
belangrijk.
Behoeftepiramide van Maslow
De behoefte piramide van Maslow geeft aan
waaraan eerst gewerkt moet worden, waar de
eerste behoefte ligt.
Plaats van de pedagoog in het gezin
Bij aanvang van het hulpverleningsproces neemt hij
een centrale positie in met een leidende rol. De
pedagoog neemt tijdelijk de regie in handen. Daarna
staat de pedagoog naast de opvoeders, de
pedagoog geeft de regie terug aan de opvoeders.
Daarna staat de pedagoog buiten het gezin en verlaat de pedagoog het gezin.
3
Nabuurs: h1 2.1-2.3 2.5 2.6 h3(t/m 3.5) h4 6.6 6.7 10.2
Rögels (pdf): h4 h7 (powerpoint)
Inhoud
Systeem..................................................................................................................................................2
Systeemtheorieën...................................................................................................................................4
Het gezin als systeem..............................................................................................................................6
Communicatie en interactie....................................................................................................................8
Algemene gesprekstechnieken.............................................................................................................14
Omgaan met weerstand, anders gerichte motivatie.............................................................................15
Genogram.............................................................................................................................................16
Ouderschap..........................................................................................................................................17
Grootouderschap..................................................................................................................................19
1
,Systeem
Het begrip systeem wijst op een eenheid, opgebouwd uit deelverhoudingen; het gaat niet alleen om
de delen op zich, ook niet om het geheel, maar om de doelgerichte betrekkingen tussen dit alles.
Systeemgericht werken is ten eerste een verwijzing naar de therapievorm waarbij meerdere mensen
samen bij de behandeling aanwezig zijn. Ten tweede heeft systeemgericht werken betrekking op de
inhoud of het doel van de behandeling, de onderlinge relaties vormen het belangrijkste
aandachtspunt. Ten derde heeft systeemgericht werken betrekking op de circulariteit, de wederzijdse
beïnvloeding en niet op oorzaak en gevolg.
Binnen het individuele systeem is er spraken van innerlijke boodschappen (input, throughput en
output) binnen de eenheid van de mens.
Input: materie, energie en informatie die door de grens van het systeem heen komen.
Throughput: de bewerking die het systeem uitvoert met de materie, energie of informatie die
binnenkomt.
Output: de materie, energie of informatie die het systeem teruggeeft aan de omgeving.
Alle levende wezens worden gezien als open systemen. Deze systemen staan in open verbinding met
hun omgeving en zijn in continue interactie met hun omgeving. De benadering dat de mens als
systeem in open verbinding staat met de omgeving wordt benoemd als wholeness, het totaal of de
totale mens.
Bij gesloten systemen is er geen uitwisseling met de omgeving.
Elk systeem kan meer of minder open zijn. En meer of minder ziek of gezond zijn.
Gesloten Open
Ziek Gezond
Entropie Negentropie
Verliest energie In balans
Een gesloten systeem is meestal wat ziek, functioneert
niet zo goed. In een gesloten systeem wordt de energie
verloren. In een open systeem is de energie in balans.
Zelfstabilisatie is het mechanisme waarbij een mens zich
aanpast aan zijn omgeving of aanpassingen in zijn
omgeving bewerkstelligt.
Zelforganisatie is wanneer het systeem zich structureel
wijzigt en niet zichzelf aanpast.
Het kleinste sociale subsysteem bestaat uit twee personen en wordt een dyadisch subsysteem
benoemd. Om tot een bepaald subsysteem te horen, moet je deelnemen aan de communicatie en
interacties. Bij een specifiek subsysteem horen ook regels, normen en waarden. In een gezin heb je
verschillende subsystemen: echtpaar subsysteem, opvoeder-kind subsysteem en subsysteem naar
geslacht. Het partner-subsysteem vervult de functie intimiteit en seksualiteit. Het opvoeder-
subsysteem vervult de functie van opvoeden. Het kind-subsysteem vervult de functie van ‘geven’.
2
, Supra familiaire systeem
De familie is een systeem. Gezinnen en individuen die elkaar beïnvloeden. Met familie worden
bloedverwanten tot in de derde lijn bedoeld. Het belang van de familie als systeem is dat familie
elkaar kan helpen, steunbron kan zijn, beschikt over doeltreffende oplossingsstrategieën en zij
hebben goed zich op de problemen. Echter kan de familie ook conflicten met zich meebrengen. Het is
belangrijk om te werken vanuit een meerzijdige partijdigheid.
Omgeving als systeem
De omgeving is een systeem. Bijvoorbeeld de buurt, school, werk etc.
De omgeving bestaat uit alle interne en externe factoren of invloeden die het gezinssysteem
omgeven. De relatie tussen het gezinssysteem en de omgeving is wederkerig. Het gezinssysteem kan
de omgeving beïnvloeden en omgekeerd. De uitwisseling tussen het gezinssysteem en de omgeving in
de vorm van input, output en feedback is circulair.
Systeempentagram
De cliënt staat centraal. In een efficiënte
hulpverlening zal er aandacht moeten zijn voor alle
systemen. Alle systemen zijn dan ook even
belangrijk.
Behoeftepiramide van Maslow
De behoefte piramide van Maslow geeft aan
waaraan eerst gewerkt moet worden, waar de
eerste behoefte ligt.
Plaats van de pedagoog in het gezin
Bij aanvang van het hulpverleningsproces neemt hij
een centrale positie in met een leidende rol. De
pedagoog neemt tijdelijk de regie in handen. Daarna
staat de pedagoog naast de opvoeders, de
pedagoog geeft de regie terug aan de opvoeders.
Daarna staat de pedagoog buiten het gezin en verlaat de pedagoog het gezin.
3
