Aantekeningen college 2
Inleiding:
Iedereen krijgt wel eens te maken met screening. Pasgeboren baby’s krijgen hielprik, waarbij
er gekeken worden naar mogelijke ernstige ziektes. Verdere leven vaker georganiseerde
screening aangeboden vanuit de overheid. Bijvoorbeeld voor vrouwen bij de leeftijd van 30
jaar of bij het zwanger zijn.
Screening: Een medisch onderzoek bij mensen die geen gezondheidsklachten hebben. Het
onderzoek is dan gericht op het vinden van:
- Erfelijke aanleg voor ziekte;
- Risicofactoren die de kans op ziekte vergroten (bijv. aanwezigheid van een virus);
- De ziekte zelf.
Ook de Wet op Bevolkingsonderzoek (WBO) heeft screening gedefinieerd:
“Geneeskundig onderzoek van personen dat wordt verricht ter uitvoering van een aan de
gehele bevolking of aan een categorie daarvan gedaan aanbod dat gericht is op het ten
behoeve of mede ten behoeve dan de te onderzoeken personen opsporen van ziekten van
een bepaalde aard of van bepaalde risico-indicatoren.”
WBO houdt zich bezig met wat wel en wat niet is toegestaan rondom screening in
Nederland.
Doel van screening:
Het vergroten van (gezonde) levensverwachting en/of kwaliteit van leven in de populatie,
dus niet op de individu, maar echt op populatieniveau. Dit wordt dan gedaan door:
1. Screening op ziekte door vroege behandeling en/of interventie
2. Screening op erfelijke aanleg en risicofactoren door verandering leefstijl, preventieve
interventies en/of intensievere surveillance.
Dit kan schematisch worden weergegeven:
, Geschiedenis screening:
Er is pas 100 jaar sprake van screening. Toentertijd werd er begonnen met maken van
uitstrijkjes om onrustige cellen uit baarmoederhals te vinden. Na een tijd werd dit beter
vorm gegeven door criteria van Wilson & Jungner, in 1968. Om wildgroei van screening te
voorkomen. In 1970 kwamen pas de eerste gerandomiseerde trials om effect van
kankerscreening te meten. Op huidig moment houden wij in Nederland ons vooral bezig met
het evalueren en monitoren van bestaande bevolkingsonderzoeken (screening
programma’s). Ook huidige trend om minder uniforme screening aan te bieden, waarbij dus
iedereen een gelijke screening krijg, maar juist over te gaan naar een screeningsprogramma
gericht op mensen met meeste risico.
Criteria Screening
Eerste criteria omtrent screening werden opgezet door Wilson & Jungner. Daarmee worden
10 belangrijke dingen genoemd. Deze criteria zijn momenteel niet meer accuraat en herzien.
Deze zijn tegenwoordig geupdate, maar niet volledig van belang.
Inleiding:
Iedereen krijgt wel eens te maken met screening. Pasgeboren baby’s krijgen hielprik, waarbij
er gekeken worden naar mogelijke ernstige ziektes. Verdere leven vaker georganiseerde
screening aangeboden vanuit de overheid. Bijvoorbeeld voor vrouwen bij de leeftijd van 30
jaar of bij het zwanger zijn.
Screening: Een medisch onderzoek bij mensen die geen gezondheidsklachten hebben. Het
onderzoek is dan gericht op het vinden van:
- Erfelijke aanleg voor ziekte;
- Risicofactoren die de kans op ziekte vergroten (bijv. aanwezigheid van een virus);
- De ziekte zelf.
Ook de Wet op Bevolkingsonderzoek (WBO) heeft screening gedefinieerd:
“Geneeskundig onderzoek van personen dat wordt verricht ter uitvoering van een aan de
gehele bevolking of aan een categorie daarvan gedaan aanbod dat gericht is op het ten
behoeve of mede ten behoeve dan de te onderzoeken personen opsporen van ziekten van
een bepaalde aard of van bepaalde risico-indicatoren.”
WBO houdt zich bezig met wat wel en wat niet is toegestaan rondom screening in
Nederland.
Doel van screening:
Het vergroten van (gezonde) levensverwachting en/of kwaliteit van leven in de populatie,
dus niet op de individu, maar echt op populatieniveau. Dit wordt dan gedaan door:
1. Screening op ziekte door vroege behandeling en/of interventie
2. Screening op erfelijke aanleg en risicofactoren door verandering leefstijl, preventieve
interventies en/of intensievere surveillance.
Dit kan schematisch worden weergegeven:
, Geschiedenis screening:
Er is pas 100 jaar sprake van screening. Toentertijd werd er begonnen met maken van
uitstrijkjes om onrustige cellen uit baarmoederhals te vinden. Na een tijd werd dit beter
vorm gegeven door criteria van Wilson & Jungner, in 1968. Om wildgroei van screening te
voorkomen. In 1970 kwamen pas de eerste gerandomiseerde trials om effect van
kankerscreening te meten. Op huidig moment houden wij in Nederland ons vooral bezig met
het evalueren en monitoren van bestaande bevolkingsonderzoeken (screening
programma’s). Ook huidige trend om minder uniforme screening aan te bieden, waarbij dus
iedereen een gelijke screening krijg, maar juist over te gaan naar een screeningsprogramma
gericht op mensen met meeste risico.
Criteria Screening
Eerste criteria omtrent screening werden opgezet door Wilson & Jungner. Daarmee worden
10 belangrijke dingen genoemd. Deze criteria zijn momenteel niet meer accuraat en herzien.
Deze zijn tegenwoordig geupdate, maar niet volledig van belang.
