SAG: Daders
In deze cursus wordt er aan de hand vd volgende thema’s wordt er gekeken hoe iemand komt
tot het plegen van seksueel agressief geweld:
1. Introductie
2. Definities en prevalentie
3. Theorieën over SAG
4. Risico taxatie (risico’s die bijdragen of iemand hoog of laag risico loopt voor SAG te plegen)
5. Diagnostiek en behandeling van daders van SAG
6. Effectiviteit vd behandeling
7. Preventie
8. Discussie en conclusie
Hoofdstuk 1. Introductie
Een aantal stellingen om deze cursus te introduceren, eventueel kunnen beargumenteren aan het
einde vd cursus?
1. Alle mannen zijn potentiële verkrachters
a. Als het alle mannen geldt, geldt dat dat ook voor alle vrouwen. Zijn er dan
fundamentele verschillen voor mannen of vrouwen? Hoe verklaar je dat mannen
welof geen potentiële verkrachters zijn.
2. Er is niets mis met seks met een kind
a. Er is weldegelijk iets mis, maar is dit een moreel antwoord? Of is het antwoord op
basis vd empirische onderzoek en wat we daaruit weten over de effecten van seks
met een kind. Er staat ook niet bij door wie de seks gepleegd wordt. Is dat dooreen
ander kind? Door opa?
3. Pornografie is een hoofdoorzaak van SAG
a. Aan welke pornografie denkt u? denk u aan bepaalde vormen? Als u denkt aan de
hoofdoorzaak, kunt u ook nadenken over welke processen pornografie dat effect
bewerkstelligd. Wat zijn implicaties voor opvoeding, onderwijs en beleid? Moet
porno dan verboden worden? Moet les gegeven worden over pornografie kijken?
4. SAG is geen en behoort geen maatschappelijk probleem te zijn
a. Is het een individueel psychologisch probleem of duidelijke sociale of economische
factoren die ervoor zorgen dat er meer of minder SAG plaats vindt in een
samenleving en wat is daarvoor dan het beleid.
5. Preventie is (on)mogelijk
a. In welke mate is het mogelijk en hoe, om SAG te voorkomen zowel in termen vh
eerste keer of recidive te voorkomen. Wat impliceert dit voor beleiden onderwijs?
Wat is de kwaliteit vh beleid vd KUL mbt SAG? Wat zal het effect zijn van nieuwe strafwet?
1
,Hoofdstuk 2. Definities en Prevalentie
Prevalentiecijfers
Prevalentie= het voorkomen ve bepaald ziekteverschijnsel/aandoening op een bepaald moment
uitgedrukt als proportie vd populatie (uitgedrukt in het # gevallen per duizend of honderdduizend)
2 baanbrekende onderzoeken naar de prevalentie van Seksueel Agressief gedrag (SAG)
‐ Koss (1987): Amerikaans onderzoek naar SAG vanaf 14 jaar
o 15% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn van verkrachting
o 12% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn ve poging tot verkrachting
o 53,7% gaf aan minstens 1x slachtoffer zijn van SAG
o 27% zijn slachtoffer geweest van SAG en/of poging of voltooiing van verkrachting
‐ Krahe (2003) Duits onderzoek naar SAG
o 6,7% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn van verkrachting
o 11,3% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn ve poging tot verkrachting.
o 54,5% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn van SAG
‐ Krahe (2014): Levensloopprevalentie om slachtoffer te worden van SAG na de kindertijd
o ♀: 9-83%
o ♂: 2-66%
SAG is veelvoudig en overal voorkomend:
‐ Stoltenberg (2011): Prevalentie v seksueel misbruik van kinderen wereldwijd
o 13% kans voor elk kind wereldwijd om seksueel misbruikt te w
o Groot genderverschil:
▪ ♀: 18%
▪ ♂: 8%
‐ Gavey en Senn (2014) onderzoek naar SAG bij volwassenen vrouwen in Amerika
o 50% minimaal 1x seksueel misbruikt te zijn
o 10-25% minstens 1x verkracht geweest
‐ Rothman (2011) onderzoek naar SAG bij homo- en biseksuele
o ♀: 43%
o ♂: 30%
‐ De Graaf en Wijsen (2017) onderzoek naar seksueel misbruik in Nederland
o Fysieke seksuele grensoverschrijding
▪ ♀: 53%
▪ ♂: 19%
o Ongewilde manuele, orale, vaginale of anale seks
▪ ♀: 22%
▪ ♂: 6%
Cijfers vertonen grote variatie!
→ Afhankelijk vd definitie, meetmethode; meetmoment en “ware” variatie.
Neemt echter niet weg: veel seksueel grensoverschrijdend gedrag
2
,Wat kunnen we concluderen op basis van deze onderzoeken?
1. In welke mate kun je statische gemiddelden gebruiken als een maat van (ab)normaal is?
• Gevaarlijk om normaliteit af te leiden van statische gemiddelde
• Echter: SAG mag nooit als iets normaals w gezien
2. SAG komt veelvoudig voor, maar ook dat de meerderheid geen slachtoffer wordt van SAG
en dat er veel variatie tss de verschillende onderzoeken
• Waar komt die variatie vandaan?
• Is het een ware variatie die feitelijk optreed? Of is de variatie een gevolg vd
verschillende definities en meetmethodes die de onderzoekers gebruiken?
3. SAG komt voor bij iedereen: heteroseksuele, homoseksuele en biseksuele mensen
4. ♀ meer slachtoffer dan ♂
5. Gedurende de geschiedenis het prevalentiecijfer steeds meer
Definities
Onderscheid tss crimineel geweld, SAG, parafilie stoornissen en hyperseksualiteit.
- Crimineel gedrag
o Elk gedrag dat als zodanig gedefinieerd wordt door een wet als ontoelaatbaar
- SAG
o Interpersoonlijk seksueel gedrag zonder instemming/toestemming
o (In de cursus gebruikt als algemene term voor SAG)
- Parafilie stoornis
o Attractie tot “atypisch seksueel object” gekoppeld aan distress en/of schade
o Sommige parafilieen zijn een risicofactor zijn voor SAG
▪ Zie: Motivatie-facilitatiemodel v Seto
- Hyperseksualiteit/seks verslaving/ seksuele compulsie/ seksuele obsessie
o Dysfunctionele regulatie van seksueel gedrag, ondanks distress en aversieve
consequenties
Bestaan verschillende definities van SAG, echter wereldwijd consensus over het kernprincipe
→ Ontbreken van instemming
- Niet gegeven
- Niet kunnen geven (bv. Drogeren
- Intrekken van toestemming
Criteria gebruikt als kern vd wettelijke definitie van SAG/criminaliteit
- Het recht om zelf te bepalen om (geen) toestemming te geven, bescherming van fysieke
integriteit en extra bescherming voor hen die extra bescherming nodig hebben
Ander belangrijk kritiekpunt: ondanks de historische convergentie in wetten en algemene systemen,
betekend niet dat de definities in de toekomst niet kunnen veranderen
‐ Het erkennen van verkrachting binnen het huwelijk (in Nederland in 1991)
→ Herdefiniëring vh begrip verkrachting
‐ Verandering in leeftijd van instemming
→ Verschilt binnen één land doorheen de tijd en verschilt tss landen in dezelfde tijd
→ Herdefiniëring van wnr iemand instemming kan en/of moet geven en wnr iets
als verkrachting w beschouwd
3
, ‐ Herdefiniëring van strafbare pornografie
→ Verschilt tussen landen en door de tijd heen
‐ Herdefiniëring vd classificering van crimineel gedrag en concepten van SAG, parafilieën en
hyperseksualiteit
o Angst dat er misbruik of gebruik zou w gemaakt vd specifieke definities vdze
begrippen in een strafrechtelijk context
Conclusies
Verschillende conclusies:
- SAG is interpersoonlijk gedrag.
- SAG komt in elke cultuur voor
o Grote variaties
- Daders zijn overwegend ♂
o Mannen verschillen onderling (sterk) in de mate waarin ze vatbaar zijn voor het
plegen van SAG
- Slachtoffers zijn overwegend ♀
Implicaties:
- Waarom/waardoor zijn vooral ♂ daders?
- Welke variabelen veroorzaken de verschillen tussen mannen?
4
In deze cursus wordt er aan de hand vd volgende thema’s wordt er gekeken hoe iemand komt
tot het plegen van seksueel agressief geweld:
1. Introductie
2. Definities en prevalentie
3. Theorieën over SAG
4. Risico taxatie (risico’s die bijdragen of iemand hoog of laag risico loopt voor SAG te plegen)
5. Diagnostiek en behandeling van daders van SAG
6. Effectiviteit vd behandeling
7. Preventie
8. Discussie en conclusie
Hoofdstuk 1. Introductie
Een aantal stellingen om deze cursus te introduceren, eventueel kunnen beargumenteren aan het
einde vd cursus?
1. Alle mannen zijn potentiële verkrachters
a. Als het alle mannen geldt, geldt dat dat ook voor alle vrouwen. Zijn er dan
fundamentele verschillen voor mannen of vrouwen? Hoe verklaar je dat mannen
welof geen potentiële verkrachters zijn.
2. Er is niets mis met seks met een kind
a. Er is weldegelijk iets mis, maar is dit een moreel antwoord? Of is het antwoord op
basis vd empirische onderzoek en wat we daaruit weten over de effecten van seks
met een kind. Er staat ook niet bij door wie de seks gepleegd wordt. Is dat dooreen
ander kind? Door opa?
3. Pornografie is een hoofdoorzaak van SAG
a. Aan welke pornografie denkt u? denk u aan bepaalde vormen? Als u denkt aan de
hoofdoorzaak, kunt u ook nadenken over welke processen pornografie dat effect
bewerkstelligd. Wat zijn implicaties voor opvoeding, onderwijs en beleid? Moet
porno dan verboden worden? Moet les gegeven worden over pornografie kijken?
4. SAG is geen en behoort geen maatschappelijk probleem te zijn
a. Is het een individueel psychologisch probleem of duidelijke sociale of economische
factoren die ervoor zorgen dat er meer of minder SAG plaats vindt in een
samenleving en wat is daarvoor dan het beleid.
5. Preventie is (on)mogelijk
a. In welke mate is het mogelijk en hoe, om SAG te voorkomen zowel in termen vh
eerste keer of recidive te voorkomen. Wat impliceert dit voor beleiden onderwijs?
Wat is de kwaliteit vh beleid vd KUL mbt SAG? Wat zal het effect zijn van nieuwe strafwet?
1
,Hoofdstuk 2. Definities en Prevalentie
Prevalentiecijfers
Prevalentie= het voorkomen ve bepaald ziekteverschijnsel/aandoening op een bepaald moment
uitgedrukt als proportie vd populatie (uitgedrukt in het # gevallen per duizend of honderdduizend)
2 baanbrekende onderzoeken naar de prevalentie van Seksueel Agressief gedrag (SAG)
‐ Koss (1987): Amerikaans onderzoek naar SAG vanaf 14 jaar
o 15% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn van verkrachting
o 12% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn ve poging tot verkrachting
o 53,7% gaf aan minstens 1x slachtoffer zijn van SAG
o 27% zijn slachtoffer geweest van SAG en/of poging of voltooiing van verkrachting
‐ Krahe (2003) Duits onderzoek naar SAG
o 6,7% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn van verkrachting
o 11,3% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn ve poging tot verkrachting.
o 54,5% gaf aan minstens 1x slachtoffer te zijn van SAG
‐ Krahe (2014): Levensloopprevalentie om slachtoffer te worden van SAG na de kindertijd
o ♀: 9-83%
o ♂: 2-66%
SAG is veelvoudig en overal voorkomend:
‐ Stoltenberg (2011): Prevalentie v seksueel misbruik van kinderen wereldwijd
o 13% kans voor elk kind wereldwijd om seksueel misbruikt te w
o Groot genderverschil:
▪ ♀: 18%
▪ ♂: 8%
‐ Gavey en Senn (2014) onderzoek naar SAG bij volwassenen vrouwen in Amerika
o 50% minimaal 1x seksueel misbruikt te zijn
o 10-25% minstens 1x verkracht geweest
‐ Rothman (2011) onderzoek naar SAG bij homo- en biseksuele
o ♀: 43%
o ♂: 30%
‐ De Graaf en Wijsen (2017) onderzoek naar seksueel misbruik in Nederland
o Fysieke seksuele grensoverschrijding
▪ ♀: 53%
▪ ♂: 19%
o Ongewilde manuele, orale, vaginale of anale seks
▪ ♀: 22%
▪ ♂: 6%
Cijfers vertonen grote variatie!
→ Afhankelijk vd definitie, meetmethode; meetmoment en “ware” variatie.
Neemt echter niet weg: veel seksueel grensoverschrijdend gedrag
2
,Wat kunnen we concluderen op basis van deze onderzoeken?
1. In welke mate kun je statische gemiddelden gebruiken als een maat van (ab)normaal is?
• Gevaarlijk om normaliteit af te leiden van statische gemiddelde
• Echter: SAG mag nooit als iets normaals w gezien
2. SAG komt veelvoudig voor, maar ook dat de meerderheid geen slachtoffer wordt van SAG
en dat er veel variatie tss de verschillende onderzoeken
• Waar komt die variatie vandaan?
• Is het een ware variatie die feitelijk optreed? Of is de variatie een gevolg vd
verschillende definities en meetmethodes die de onderzoekers gebruiken?
3. SAG komt voor bij iedereen: heteroseksuele, homoseksuele en biseksuele mensen
4. ♀ meer slachtoffer dan ♂
5. Gedurende de geschiedenis het prevalentiecijfer steeds meer
Definities
Onderscheid tss crimineel geweld, SAG, parafilie stoornissen en hyperseksualiteit.
- Crimineel gedrag
o Elk gedrag dat als zodanig gedefinieerd wordt door een wet als ontoelaatbaar
- SAG
o Interpersoonlijk seksueel gedrag zonder instemming/toestemming
o (In de cursus gebruikt als algemene term voor SAG)
- Parafilie stoornis
o Attractie tot “atypisch seksueel object” gekoppeld aan distress en/of schade
o Sommige parafilieen zijn een risicofactor zijn voor SAG
▪ Zie: Motivatie-facilitatiemodel v Seto
- Hyperseksualiteit/seks verslaving/ seksuele compulsie/ seksuele obsessie
o Dysfunctionele regulatie van seksueel gedrag, ondanks distress en aversieve
consequenties
Bestaan verschillende definities van SAG, echter wereldwijd consensus over het kernprincipe
→ Ontbreken van instemming
- Niet gegeven
- Niet kunnen geven (bv. Drogeren
- Intrekken van toestemming
Criteria gebruikt als kern vd wettelijke definitie van SAG/criminaliteit
- Het recht om zelf te bepalen om (geen) toestemming te geven, bescherming van fysieke
integriteit en extra bescherming voor hen die extra bescherming nodig hebben
Ander belangrijk kritiekpunt: ondanks de historische convergentie in wetten en algemene systemen,
betekend niet dat de definities in de toekomst niet kunnen veranderen
‐ Het erkennen van verkrachting binnen het huwelijk (in Nederland in 1991)
→ Herdefiniëring vh begrip verkrachting
‐ Verandering in leeftijd van instemming
→ Verschilt binnen één land doorheen de tijd en verschilt tss landen in dezelfde tijd
→ Herdefiniëring van wnr iemand instemming kan en/of moet geven en wnr iets
als verkrachting w beschouwd
3
, ‐ Herdefiniëring van strafbare pornografie
→ Verschilt tussen landen en door de tijd heen
‐ Herdefiniëring vd classificering van crimineel gedrag en concepten van SAG, parafilieën en
hyperseksualiteit
o Angst dat er misbruik of gebruik zou w gemaakt vd specifieke definities vdze
begrippen in een strafrechtelijk context
Conclusies
Verschillende conclusies:
- SAG is interpersoonlijk gedrag.
- SAG komt in elke cultuur voor
o Grote variaties
- Daders zijn overwegend ♂
o Mannen verschillen onderling (sterk) in de mate waarin ze vatbaar zijn voor het
plegen van SAG
- Slachtoffers zijn overwegend ♀
Implicaties:
- Waarom/waardoor zijn vooral ♂ daders?
- Welke variabelen veroorzaken de verschillen tussen mannen?
4
