Macht en Leiderschap
Cursus 2023 blok 3
Week 7: Wat is leiderschap
Hoofdstuk 1
1. De relevantie van leiderschap
Good to great (boek):
Wat onderscheidt een goed georganiseerde organisatie met een top organisatie?
Nieuwe CEO
Leiderschapsstijl
o Doortastend
o Bescheiden
Wat zegt de wetenschap over wat leiderschap het verschil maakt:
Klein verschil in leiderschap heeft effecten van gemiddelde grootte
o Kanttekening: Publicatiebias
Academische consensus van de relevantie van leiderschap
o Afhankelijk van specifieke context en factoren
2. De wetenschappelijke definities
Leiderschap = het kunnen beïnvloeden, motiveren en helpen van anderen om de doelen van
de groep/ organisatie te behalen.
Macht = de mogelijkheid van een persoon, groep organisatie om anderen te beïnvloeden
Overeenkomst:
- Beinvloeden
Verschil:
- Doel van leiderschap = dingen die je doet voor het behalen van doelen binnen een
groep of organisatie
- Doel van macht kan ook egocentrisch ingezet worden. Macht maakt niet een leider
Management vs leiderschap: worden door elkaar heen gesproken.
Management = het beheersen en controleren van processen binnen een organisatie
Verschil:
- Activiteiten/ taken
Managers proberen hun taken en doelen zo optimaal in te richten/vullen
Leiders proberen nieuwe situaties/richting/beweging te creëren
Leiders hebben managers nodig om succesvol te zijn!
, 3. Perspectieven vanuit evolutietheorie en sociologie
Leiderschap is universeel en ontstaan snel en automatisch (gemiddeld 25 seconden)
Evolutie perspectief:
Waarom is het evolutionair adaptief om een leider en/of een volger te zijn?
Volgerschap: Groep biedt veiligheid om te overleven
NB: volgerschap is niet altijd de juiste keuze – Lijntjes studie van Asch: we maken liever foute
keuzes dan dat ze ingaan tegen de groep om groepcohesie te bewaken
Leiderschap: Leiden van een groep zet jou in staat om keuzes te maken die voor jou
Persoonlijk voordeliger zijn wat leidt tot beloningen.
Sociale coördinatie levert belangrijke voordelen op. Leiderschap is de beste manier om
coördinatie te stimuleren. Groepen met betere leiders krijgen meer nakomelingen
Sociologie perspectief:
Wetenschappelijke revolutie – ontstaan van landbouw heeft de manier hoe men leefde
verandert -> bevolkingsexplosie: groei van groepen met als gevolg van statusverschillen in
hiërarchieën
4. Wetenschappelijk overzicht en de kenmerkbenadering van leiderschap
Kenmerkbenadering: Persoonlijkheid
The Great Man theory = grote leiders worden geboren met bepaalde
karakteristieken.
Big Five van Leiderschap:
1. Intelligentie – emotionele intelligentie: ben je in staat om met je eigen en andere
emoties om te gaan?
2. Zelfvertrouwen
3. Vastberadenheid
4. Integriteit
5. Sociabiliteit
NB: weinig voorspelling in hoe effectief je bent als leider. Karakteristieken eigenschappen
zijn maar een deel van het verhaal.
EQ = goede voorspeller op prestaties voor leiderschap
- Vaardigheden: Menselijke vaardigheden!
- Gedrag
Contextbenadering:
- Situatie
- Volgers
Systeembenadering:
- Nadruk op de volgers
, Week 8: Leiderschapsstijlen
Hoofdstuk 2
https://www.worldsupporter.org/nl/chapter/40435-samenvatting-leadership-theory-and-
practice-northouse
Least well-develop leadership style:
1. coervice leader:
o Eisen onmiddelijk gehoorzaamheid
o ‘Doe wat ik zeg’
o Deze leiders tonen initiatief & zelfbeheersing en zijn gedreven om te slagen
o Gebruikelijk bij crisis maar heeft vaak een negatief effect op hoe mensen zich voelen,
zoals het remt de flexibiliteit en motivatie van de werknemers en voelen zich minder
verantwoordelijk voor hun prestaties
o Flexibiliteit wordt het hardst getroffen
Minst effectief van alle leiderschapsstijlen
2. Pace-setting leader: tempo bepalende leider
o ‘doe zoals ik nu’
o Een leider die hoge prestatienormen stelt en daar zelf een voorbeeld aan neemt.
o Deze leiders zijn gedreven om te slagen en werken initiatief, net als coervice
leaders
o Dit leiderschapsstijl werkt alleen bij een zeer competent en goed gemotiveerd
team, maar andere zijn geneigd zich overweldigend te voelen
Anderen moeten ook zo zijn. Werknemers die daar niet aal voldoen worden
afgewezen
Werknemers voelen zich overweldigend
Weinig flexibiliteit en verantwoordelijkheid
Het werk wordt zo taakgericht en geroutineerd dat het saai wordt
Kenmerkende eigenschappen van de leider:
- Hoge prestatienormen
- Gemotiveerd
- Streng
3.Authoritative leader:
o ‘Visionair’ ‘Kom met me mee’
o Meest bruikbare stijl wanneer een nieuwe duidelijke visie of richting nodig is
o Deze leiders hebben veel zelfvertrouwen en empathie en betrekken mensen in de
visie en de toekomst. Ze maken andere enthousiast en gemotiveerd door hen
duidelijk te maken hoe hun werk past in een grotere visie voor de organisatie
(betrokkenheid)
o Mensen voor zulke leiders werken, begrijpen dat wat zij doen belangrijk is en
waarom!
Cursus 2023 blok 3
Week 7: Wat is leiderschap
Hoofdstuk 1
1. De relevantie van leiderschap
Good to great (boek):
Wat onderscheidt een goed georganiseerde organisatie met een top organisatie?
Nieuwe CEO
Leiderschapsstijl
o Doortastend
o Bescheiden
Wat zegt de wetenschap over wat leiderschap het verschil maakt:
Klein verschil in leiderschap heeft effecten van gemiddelde grootte
o Kanttekening: Publicatiebias
Academische consensus van de relevantie van leiderschap
o Afhankelijk van specifieke context en factoren
2. De wetenschappelijke definities
Leiderschap = het kunnen beïnvloeden, motiveren en helpen van anderen om de doelen van
de groep/ organisatie te behalen.
Macht = de mogelijkheid van een persoon, groep organisatie om anderen te beïnvloeden
Overeenkomst:
- Beinvloeden
Verschil:
- Doel van leiderschap = dingen die je doet voor het behalen van doelen binnen een
groep of organisatie
- Doel van macht kan ook egocentrisch ingezet worden. Macht maakt niet een leider
Management vs leiderschap: worden door elkaar heen gesproken.
Management = het beheersen en controleren van processen binnen een organisatie
Verschil:
- Activiteiten/ taken
Managers proberen hun taken en doelen zo optimaal in te richten/vullen
Leiders proberen nieuwe situaties/richting/beweging te creëren
Leiders hebben managers nodig om succesvol te zijn!
, 3. Perspectieven vanuit evolutietheorie en sociologie
Leiderschap is universeel en ontstaan snel en automatisch (gemiddeld 25 seconden)
Evolutie perspectief:
Waarom is het evolutionair adaptief om een leider en/of een volger te zijn?
Volgerschap: Groep biedt veiligheid om te overleven
NB: volgerschap is niet altijd de juiste keuze – Lijntjes studie van Asch: we maken liever foute
keuzes dan dat ze ingaan tegen de groep om groepcohesie te bewaken
Leiderschap: Leiden van een groep zet jou in staat om keuzes te maken die voor jou
Persoonlijk voordeliger zijn wat leidt tot beloningen.
Sociale coördinatie levert belangrijke voordelen op. Leiderschap is de beste manier om
coördinatie te stimuleren. Groepen met betere leiders krijgen meer nakomelingen
Sociologie perspectief:
Wetenschappelijke revolutie – ontstaan van landbouw heeft de manier hoe men leefde
verandert -> bevolkingsexplosie: groei van groepen met als gevolg van statusverschillen in
hiërarchieën
4. Wetenschappelijk overzicht en de kenmerkbenadering van leiderschap
Kenmerkbenadering: Persoonlijkheid
The Great Man theory = grote leiders worden geboren met bepaalde
karakteristieken.
Big Five van Leiderschap:
1. Intelligentie – emotionele intelligentie: ben je in staat om met je eigen en andere
emoties om te gaan?
2. Zelfvertrouwen
3. Vastberadenheid
4. Integriteit
5. Sociabiliteit
NB: weinig voorspelling in hoe effectief je bent als leider. Karakteristieken eigenschappen
zijn maar een deel van het verhaal.
EQ = goede voorspeller op prestaties voor leiderschap
- Vaardigheden: Menselijke vaardigheden!
- Gedrag
Contextbenadering:
- Situatie
- Volgers
Systeembenadering:
- Nadruk op de volgers
, Week 8: Leiderschapsstijlen
Hoofdstuk 2
https://www.worldsupporter.org/nl/chapter/40435-samenvatting-leadership-theory-and-
practice-northouse
Least well-develop leadership style:
1. coervice leader:
o Eisen onmiddelijk gehoorzaamheid
o ‘Doe wat ik zeg’
o Deze leiders tonen initiatief & zelfbeheersing en zijn gedreven om te slagen
o Gebruikelijk bij crisis maar heeft vaak een negatief effect op hoe mensen zich voelen,
zoals het remt de flexibiliteit en motivatie van de werknemers en voelen zich minder
verantwoordelijk voor hun prestaties
o Flexibiliteit wordt het hardst getroffen
Minst effectief van alle leiderschapsstijlen
2. Pace-setting leader: tempo bepalende leider
o ‘doe zoals ik nu’
o Een leider die hoge prestatienormen stelt en daar zelf een voorbeeld aan neemt.
o Deze leiders zijn gedreven om te slagen en werken initiatief, net als coervice
leaders
o Dit leiderschapsstijl werkt alleen bij een zeer competent en goed gemotiveerd
team, maar andere zijn geneigd zich overweldigend te voelen
Anderen moeten ook zo zijn. Werknemers die daar niet aal voldoen worden
afgewezen
Werknemers voelen zich overweldigend
Weinig flexibiliteit en verantwoordelijkheid
Het werk wordt zo taakgericht en geroutineerd dat het saai wordt
Kenmerkende eigenschappen van de leider:
- Hoge prestatienormen
- Gemotiveerd
- Streng
3.Authoritative leader:
o ‘Visionair’ ‘Kom met me mee’
o Meest bruikbare stijl wanneer een nieuwe duidelijke visie of richting nodig is
o Deze leiders hebben veel zelfvertrouwen en empathie en betrekken mensen in de
visie en de toekomst. Ze maken andere enthousiast en gemotiveerd door hen
duidelijk te maken hoe hun werk past in een grotere visie voor de organisatie
(betrokkenheid)
o Mensen voor zulke leiders werken, begrijpen dat wat zij doen belangrijk is en
waarom!
