Hoofdstuk 8 Complexe zinnen
Bijzinnen kunnen dezelfde functie hebben als woordgroepen.
(Eva denkt {dat Karel de fiets steelt} / Het predikaat in deze zin is denken/ dit predikaat vereist twee
argumenten iemand denkt iets / De ‘denker’ is hier Eva, de ‘gedachte’ is niet Karel of de fiets maar
dat Karel de fiets steelt) Als we de vervangingstest uitvoeren krijgen we dit: Eva denkt dat.
Met andere woorden: één van de argumenten van het predikaat denken wordt niet uitgedrukt in de
vorm van een NP (zelfst.nw.), maar in de vorm van een zin, die zelf weer een interne complexe
structuur heeft. Uit dit voorbeeld blijkt ook dat zinnen ook weer (bij)zinnen als zinsdelen kunnen
bevatten.
Een predikaat drukt een relatie uit met een andere woordgroepen in de zin of specificeert een
eigenschap van een andere woordgroep.
Een zin binnen een andere zin heet een ingebedde zin of bijzin. Een zin die niet ingebed is in een
andere zin heet een hoofdzin. Een bijzin wordt meestal geïntroduceerd met behulp van een
voegwoord. Een voegwoord is een functiewoord (hebben een structurerende functie in de opbouw
van zinnen).
Inbedding= een bijzin treedt op als zinsdeel in een andere zin (=onderschikking).
Bijzinnen hebben verschillende functies;
Complementszinnen= een bijzin met de functie van argument (Fatima betreurde {dat de tram niet
reed} / iemand betreurt iets / degene die betreurt is Fatima en dat wat betreurt wordt is dat de tram
niet reed / de bijzin heeft dus de functie van een argument (woordgroepen die vereist worden door
een predikaat)). Lijdendvoorwerpszin
Adverbiale zinnen= een bijzin met de functie van adjunct (Fatima bleef thuis {omdat de tram niet
reed} / thuisblijven is een eenplaatsig werkwoord, iemand blijft thuis / degene die thuis blijft is
Fatima / de bijzin wordt niet vereist door het predikaat en is dus een adjunct (woordgroepen die niet
vereist worden door een predikaat)). Bijwoordelijke bijzin
Predikaatszinnen= een bijzin met de functie van predikaat (Fatima’s reden om thuis te blijven was
{dat de tram niet reed} / de bijzin dat de tram niet reed is zelf het predikaat / deze wordt ingeleid
door het koppelwerkwoord zijn / dit predikaat neemt één argument namelijk datgene waaraan het
gelijkgesteld wordt, in dit geval Fatima’s reden om thuis te blijven).Gezegdezin
Relatieve zinnen= een bijzin met de functie van modificeerder: het geeft een nadere specificatie ( De
tram {die niet reed} was defect / het predikaat is defect, iets is defect / wat nu defect is, dat is de
tram die niet reed / de bijzin heeft hier dus zelf geen functie als op zinsniveau maar treed op als
onderdeel van het nominale zinsdeel de tram die niet reed). Bijvoegelijke bijzin
Functie Naam Woordgroep
Argument Complementszin NP= znw
Adjunct Adverbiale bijzin AdvP= bijw
Predikaat Predikaatszin VP= ww
Modificeerder Relatieve bijzin AdjP= bijvnmw
Ingebedde zin / bijzin= een zin in een andere zin.
hoofdzin= een zin die niet ingebed is.
complementszinnen= een bijzin met de functie van argument lijdendvoorwerpszin zin
adverbiale zinnen= een bijzin met de functie van adjunct bijwoordelijke bijzin
predikaatszinnen= een bijzin met de functie van predikaat gezegde zin
Bijzinnen kunnen dezelfde functie hebben als woordgroepen.
(Eva denkt {dat Karel de fiets steelt} / Het predikaat in deze zin is denken/ dit predikaat vereist twee
argumenten iemand denkt iets / De ‘denker’ is hier Eva, de ‘gedachte’ is niet Karel of de fiets maar
dat Karel de fiets steelt) Als we de vervangingstest uitvoeren krijgen we dit: Eva denkt dat.
Met andere woorden: één van de argumenten van het predikaat denken wordt niet uitgedrukt in de
vorm van een NP (zelfst.nw.), maar in de vorm van een zin, die zelf weer een interne complexe
structuur heeft. Uit dit voorbeeld blijkt ook dat zinnen ook weer (bij)zinnen als zinsdelen kunnen
bevatten.
Een predikaat drukt een relatie uit met een andere woordgroepen in de zin of specificeert een
eigenschap van een andere woordgroep.
Een zin binnen een andere zin heet een ingebedde zin of bijzin. Een zin die niet ingebed is in een
andere zin heet een hoofdzin. Een bijzin wordt meestal geïntroduceerd met behulp van een
voegwoord. Een voegwoord is een functiewoord (hebben een structurerende functie in de opbouw
van zinnen).
Inbedding= een bijzin treedt op als zinsdeel in een andere zin (=onderschikking).
Bijzinnen hebben verschillende functies;
Complementszinnen= een bijzin met de functie van argument (Fatima betreurde {dat de tram niet
reed} / iemand betreurt iets / degene die betreurt is Fatima en dat wat betreurt wordt is dat de tram
niet reed / de bijzin heeft dus de functie van een argument (woordgroepen die vereist worden door
een predikaat)). Lijdendvoorwerpszin
Adverbiale zinnen= een bijzin met de functie van adjunct (Fatima bleef thuis {omdat de tram niet
reed} / thuisblijven is een eenplaatsig werkwoord, iemand blijft thuis / degene die thuis blijft is
Fatima / de bijzin wordt niet vereist door het predikaat en is dus een adjunct (woordgroepen die niet
vereist worden door een predikaat)). Bijwoordelijke bijzin
Predikaatszinnen= een bijzin met de functie van predikaat (Fatima’s reden om thuis te blijven was
{dat de tram niet reed} / de bijzin dat de tram niet reed is zelf het predikaat / deze wordt ingeleid
door het koppelwerkwoord zijn / dit predikaat neemt één argument namelijk datgene waaraan het
gelijkgesteld wordt, in dit geval Fatima’s reden om thuis te blijven).Gezegdezin
Relatieve zinnen= een bijzin met de functie van modificeerder: het geeft een nadere specificatie ( De
tram {die niet reed} was defect / het predikaat is defect, iets is defect / wat nu defect is, dat is de
tram die niet reed / de bijzin heeft hier dus zelf geen functie als op zinsniveau maar treed op als
onderdeel van het nominale zinsdeel de tram die niet reed). Bijvoegelijke bijzin
Functie Naam Woordgroep
Argument Complementszin NP= znw
Adjunct Adverbiale bijzin AdvP= bijw
Predikaat Predikaatszin VP= ww
Modificeerder Relatieve bijzin AdjP= bijvnmw
Ingebedde zin / bijzin= een zin in een andere zin.
hoofdzin= een zin die niet ingebed is.
complementszinnen= een bijzin met de functie van argument lijdendvoorwerpszin zin
adverbiale zinnen= een bijzin met de functie van adjunct bijwoordelijke bijzin
predikaatszinnen= een bijzin met de functie van predikaat gezegde zin
