Burgerlijk Procesrecht
Inhoudsopgave
Burgerlijk Procesrecht............................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 Kennismaking.................................................................................................................2
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht...................................................................2
Hoofdstuk 3 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg..................................................................5
Hoofdstuk 4 De verzoekschriftprocedure in eerste aanleg...............................................................10
Hoofdstuk 5 Kort geding...................................................................................................................13
Hoofdstuk 6 Bewijs...........................................................................................................................15
Hoofdstuk 7 Vonnissen en beschikkingen........................................................................................18
Hoofdstuk 8 Rechtsmiddelen............................................................................................................20
Hoofdstuk 9 De kosten van een juridische procedure......................................................................25
Hoofdstuk 10 Particuliere geschillenbeslechting..............................................................................28
Hoofdstuk 11 Executie van een uitspraak.........................................................................................32
Hoofdstuk 12 Beslagrecht.................................................................................................................34
Executierecht........................................................................................................................................36
Burgerlijk Procesrecht
1
,Hoofdstuk 1 Kennismaking
1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Materieel recht: inhoudelijke rechten en plichten.
Formeel recht: regels om het materieel recht te effectueren.
Burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee een persoon in een
civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren, vast laten stellen, tot stand
laten brengen, wijzigen of beëindigen.
1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
De belangrijkste functies van het burgerlijke procesrecht:
- handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
- effectueren, vaststellen, tot stand brengen, wijzigen of beëindigen
- voorkomen van een gerechtelijke procedure
- preventiefunctie
- voorkomen van eigenrichting
1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht
1.3.1 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Het wetboek van Rv geeft het wettelijke kader voor het procederen bij de rechtbank, het gerechtshof
en de Hoge Raad, evenals voor de tenuitvoerlegging van gerechtelijke uitspraken.
1.3.2 Wet op de rechtelijke organisatie
Het wetboek RO geeft de manier waarop in Nederland de rechtelijke macht is georganiseerd weer.
1.3.3 Internationale regelgeving
1. EEX-Verordening (herschikking) / Brussel I-bis
2. EG-Bewijsverordering
3. EG-Betekeningsverordening
4. Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
1.3.4 Jurisprudentie
Jurisprudentie zijn uitspraken van rechters.
1.4 Algemene uitgangspunten
De algemene uitgangspunten worden gevormd door de algemene rechtsbeginselen en voorschriften
voor procedures. Deze zijn:
- toegangsprincipe: rechtspraak en rechtsbijstand voor iedereen
- onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters
- gelijkheidsbeginsel: hoor en wederhoor
- behandeling en beslissing binnen redelijk termijn
- openbaarheidsbeginsel: openbaarheid van zitting en uitspraak
- motiveringsbeginsel
- geen rechtsweigering en volledige beslissing
- lijdelijksheidsbeginsel: beginsel van partijautonomie
- ambtshalve aanvulling van rechtsgronden
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2
,2.1 Procespartijen
2.1.1 Natuurlijke personen en rechtspersonen
Aan een civiele procedure kunnen natuurlijke personen en rechtspersonen deelnemen.
- natuurlijke personen: mensen
- rechtspersonen: bedrijven en organisaties
2.1.2 Vertegenwoordiging van de natuurlijke personen
Wanneer een natuurlijk persoon handelingsonbekwaam is moet hij worden vertegenwoordigd door
een handelingsbekwame persoon.
- formele procespartij: wettelijke (handelingsbekwame) persoon
- materiële procespartij: handelingsonbekwame persoon
Formele procespartij: degene die de beslissingen neemt in de procedure en op wiens naam de
procedure wordt gevoerd.
Materiële procespartij: het rechtssubject van de rechtsbetrekking waarover het geschil bestaat, dus
ook wel degene wiens inhoudelijke belang in de zaak aan de orde is.
2.1.3 Vertegenwoordiging van de rechtspersoon
Rechtspersonen worden vertegenwoordigd door middel van een natuurlijk persoon die zij aanwijzen
als hun vertegenwoordiger. De rechtspersoon is zowel de formele als de materiële procespartij.
2.1.4 Procederen uit groepsbelang of algemeen belang
Het procederen uit groepsbelang of algemeen belang heet ook wel een collectiviteitsactie. Dit kan
worden gedaan door bijvoorbeeld een vakbond of een consumentenbond.
2.2 Rechtsbijstandverleners
Voor het voeren van een gerechtelijke procedure is specialistische kennis vereist. Daarom is het
handig om je in een procedure bij te laten staan door een rechtsbijstandverlener. De meest bekende
is een advocaat. Maar andere rechtsbijstandverleners zijn vertrouwenspersoon of een gemachtigde
(de rechter kan van de gemachtigde een schriftelijk volmacht waaruit blijkt dat de gemachtigde
bevoegd is om de desbetreffende partij in rechte te vertegenwoordigen verlangen).
Bij het procederen bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht.
Taken van een advocaat:
- processtukken opstellen
- aanspreekpunt tijdens zittingen en getuigenverhoren
- woord voeren tijdens zittingen
Een advocaat die procedeert bij de Hoge Raad wordt een cassatieadvocaat genoemd.
2.3 De gerechtsdeurwaarder
De gerechtsdeurwaarder wordt door de Kroon benoemd tot openbaar ambtenaar met officiële
ambtstaken. De kerntaken zijn:
- het uitbrengen van exploten
- exploot: schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan de andere
- het leggen van conservatoir (bewarend) beslag
- het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
2.4 De griffier en de gerechtssecretaris
3
, Griffie: de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald gerecht. Hier werken
mensen in diverse functies: ze worden vaak aangeduid als griffier en ondertekenen in die
hoedanigheid ook correspondentie.
Gerechtssecretaris: de gerechtelijke juridische ondersteuning. Er wordt onderscheid gemaakt tussen
juridische medewerkers, senior juridische medewerkers en stafjuristen.
2.5 De rechter
2.5.1 Taak en positie van de rechter
Taken van een rechter:
- doen van de einduitspraak van een procedure
- regievoering tijdens de procedure en zittingen
Een rechter moet onafhankelijk en onpartijdig zijn.
Art. 117 Gw bepaalt dat een rechter voor het leven benoemd wordt bij koninklijk besluit. Ze kunnen
hierdoor ook moeilijk ontslagen worden (alleen op eigen verzoek of de Hoge Raad).
2.5.2 Verschillende soorten gerechten
Art. 2 Wet RO bepaalt dat we drie soorten gerechten hebben in Nederland:
1. rechtbanken
- in eerste aanleg: de rechter waar een zaak voor het eerst aanhangig moet worden gemaakt
- arrondissement: het geografische gebied van de rechtbank
- ressort: aantal arrondissementen samen
2. gerechtshoven
- behandelt hoger beroepszaken
- in uitzonderlijke gevallen treedt het hof op als eerste aanleg
3. Hoge Raad
Soorten rechtspraak:
- feitenrechtspraak:
- rechtbank in de eerste aanleg en het gerechtshof in eerste aanleg
- geschil in volle omgang
- cassatierechtspraak:
- Hoge Raad in cassatie
- vernietigingsgronden voor uitspraak van lagere rechters:
- verzuim van vormen die op straffe van nietigheid in acht moeten worden genomen
- schendig van het recht
Soorten kamers:
- Enkelvoudige kamer: een alleensprekende rechter
- Meervoudige kamer: drie sprekende rechters
4
Inhoudsopgave
Burgerlijk Procesrecht............................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 Kennismaking.................................................................................................................2
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht...................................................................2
Hoofdstuk 3 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg..................................................................5
Hoofdstuk 4 De verzoekschriftprocedure in eerste aanleg...............................................................10
Hoofdstuk 5 Kort geding...................................................................................................................13
Hoofdstuk 6 Bewijs...........................................................................................................................15
Hoofdstuk 7 Vonnissen en beschikkingen........................................................................................18
Hoofdstuk 8 Rechtsmiddelen............................................................................................................20
Hoofdstuk 9 De kosten van een juridische procedure......................................................................25
Hoofdstuk 10 Particuliere geschillenbeslechting..............................................................................28
Hoofdstuk 11 Executie van een uitspraak.........................................................................................32
Hoofdstuk 12 Beslagrecht.................................................................................................................34
Executierecht........................................................................................................................................36
Burgerlijk Procesrecht
1
,Hoofdstuk 1 Kennismaking
1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Materieel recht: inhoudelijke rechten en plichten.
Formeel recht: regels om het materieel recht te effectueren.
Burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee een persoon in een
civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren, vast laten stellen, tot stand
laten brengen, wijzigen of beëindigen.
1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
De belangrijkste functies van het burgerlijke procesrecht:
- handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
- effectueren, vaststellen, tot stand brengen, wijzigen of beëindigen
- voorkomen van een gerechtelijke procedure
- preventiefunctie
- voorkomen van eigenrichting
1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht
1.3.1 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Het wetboek van Rv geeft het wettelijke kader voor het procederen bij de rechtbank, het gerechtshof
en de Hoge Raad, evenals voor de tenuitvoerlegging van gerechtelijke uitspraken.
1.3.2 Wet op de rechtelijke organisatie
Het wetboek RO geeft de manier waarop in Nederland de rechtelijke macht is georganiseerd weer.
1.3.3 Internationale regelgeving
1. EEX-Verordening (herschikking) / Brussel I-bis
2. EG-Bewijsverordering
3. EG-Betekeningsverordening
4. Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
1.3.4 Jurisprudentie
Jurisprudentie zijn uitspraken van rechters.
1.4 Algemene uitgangspunten
De algemene uitgangspunten worden gevormd door de algemene rechtsbeginselen en voorschriften
voor procedures. Deze zijn:
- toegangsprincipe: rechtspraak en rechtsbijstand voor iedereen
- onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters
- gelijkheidsbeginsel: hoor en wederhoor
- behandeling en beslissing binnen redelijk termijn
- openbaarheidsbeginsel: openbaarheid van zitting en uitspraak
- motiveringsbeginsel
- geen rechtsweigering en volledige beslissing
- lijdelijksheidsbeginsel: beginsel van partijautonomie
- ambtshalve aanvulling van rechtsgronden
Hoofdstuk 2 Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2
,2.1 Procespartijen
2.1.1 Natuurlijke personen en rechtspersonen
Aan een civiele procedure kunnen natuurlijke personen en rechtspersonen deelnemen.
- natuurlijke personen: mensen
- rechtspersonen: bedrijven en organisaties
2.1.2 Vertegenwoordiging van de natuurlijke personen
Wanneer een natuurlijk persoon handelingsonbekwaam is moet hij worden vertegenwoordigd door
een handelingsbekwame persoon.
- formele procespartij: wettelijke (handelingsbekwame) persoon
- materiële procespartij: handelingsonbekwame persoon
Formele procespartij: degene die de beslissingen neemt in de procedure en op wiens naam de
procedure wordt gevoerd.
Materiële procespartij: het rechtssubject van de rechtsbetrekking waarover het geschil bestaat, dus
ook wel degene wiens inhoudelijke belang in de zaak aan de orde is.
2.1.3 Vertegenwoordiging van de rechtspersoon
Rechtspersonen worden vertegenwoordigd door middel van een natuurlijk persoon die zij aanwijzen
als hun vertegenwoordiger. De rechtspersoon is zowel de formele als de materiële procespartij.
2.1.4 Procederen uit groepsbelang of algemeen belang
Het procederen uit groepsbelang of algemeen belang heet ook wel een collectiviteitsactie. Dit kan
worden gedaan door bijvoorbeeld een vakbond of een consumentenbond.
2.2 Rechtsbijstandverleners
Voor het voeren van een gerechtelijke procedure is specialistische kennis vereist. Daarom is het
handig om je in een procedure bij te laten staan door een rechtsbijstandverlener. De meest bekende
is een advocaat. Maar andere rechtsbijstandverleners zijn vertrouwenspersoon of een gemachtigde
(de rechter kan van de gemachtigde een schriftelijk volmacht waaruit blijkt dat de gemachtigde
bevoegd is om de desbetreffende partij in rechte te vertegenwoordigen verlangen).
Bij het procederen bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht.
Taken van een advocaat:
- processtukken opstellen
- aanspreekpunt tijdens zittingen en getuigenverhoren
- woord voeren tijdens zittingen
Een advocaat die procedeert bij de Hoge Raad wordt een cassatieadvocaat genoemd.
2.3 De gerechtsdeurwaarder
De gerechtsdeurwaarder wordt door de Kroon benoemd tot openbaar ambtenaar met officiële
ambtstaken. De kerntaken zijn:
- het uitbrengen van exploten
- exploot: schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan de andere
- het leggen van conservatoir (bewarend) beslag
- het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
2.4 De griffier en de gerechtssecretaris
3
, Griffie: de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald gerecht. Hier werken
mensen in diverse functies: ze worden vaak aangeduid als griffier en ondertekenen in die
hoedanigheid ook correspondentie.
Gerechtssecretaris: de gerechtelijke juridische ondersteuning. Er wordt onderscheid gemaakt tussen
juridische medewerkers, senior juridische medewerkers en stafjuristen.
2.5 De rechter
2.5.1 Taak en positie van de rechter
Taken van een rechter:
- doen van de einduitspraak van een procedure
- regievoering tijdens de procedure en zittingen
Een rechter moet onafhankelijk en onpartijdig zijn.
Art. 117 Gw bepaalt dat een rechter voor het leven benoemd wordt bij koninklijk besluit. Ze kunnen
hierdoor ook moeilijk ontslagen worden (alleen op eigen verzoek of de Hoge Raad).
2.5.2 Verschillende soorten gerechten
Art. 2 Wet RO bepaalt dat we drie soorten gerechten hebben in Nederland:
1. rechtbanken
- in eerste aanleg: de rechter waar een zaak voor het eerst aanhangig moet worden gemaakt
- arrondissement: het geografische gebied van de rechtbank
- ressort: aantal arrondissementen samen
2. gerechtshoven
- behandelt hoger beroepszaken
- in uitzonderlijke gevallen treedt het hof op als eerste aanleg
3. Hoge Raad
Soorten rechtspraak:
- feitenrechtspraak:
- rechtbank in de eerste aanleg en het gerechtshof in eerste aanleg
- geschil in volle omgang
- cassatierechtspraak:
- Hoge Raad in cassatie
- vernietigingsgronden voor uitspraak van lagere rechters:
- verzuim van vormen die op straffe van nietigheid in acht moeten worden genomen
- schendig van het recht
Soorten kamers:
- Enkelvoudige kamer: een alleensprekende rechter
- Meervoudige kamer: drie sprekende rechters
4
