4.2C PERSONALITY DISORDERS
Inhoud
Week 1 2
Kenmerken PD ..................................................................................................................................... 2
Etiologie PD ......................................................................................................................................... 2
Drie clusters ......................................................................................................................................... 2
Prevalentie........................................................................................................................................... 2
Cluster A – atypisch, vreemd, uniek gedrag ........................................................................................ 4
Cluster B – ‘boohoo’, te veel of te weinig emoties/drama .................................................................. 6
Cluster C – controle over angsten ....................................................................................................... 8
Other personality disorders ............................................................................................................... 10
Personality organization.................................................................................................................... 11
Defense mechanisms ......................................................................................................................... 12
Neurotic-Borderline-Psychotic Spectrum – McWilliams (Ch. 3) ........................................................ 15
Relatie tussen DM en persoonlijkheid – Granieri et al. ..................................................................... 16
DMs en psychotherapie – Perry & Bond ............................................................................................ 17
Week 2 18
Verband PO, PD en DM samengevat ................................................................................................. 18
Persoonlijkheidsbeoordeling (assessment)........................................................................................ 19
6 domeinen van assessment.......................................................................................................... 20
Five-Factor Model .......................................................................................................................... 21
Alternative Model of Personality Disorders................................................................................... 22
Psychotherapie .................................................................................................................................. 23
Psychotherapie voor BPD .............................................................................................................. 24
Stigma................................................................................................................................................ 25
Behandelmodellen ............................................................................................................................. 28
Mentalization-based treatment .................................................................................................... 28
Schema-Focused Therapy .............................................................................................................. 30
Dialectical Behavior Therapy ......................................................................................................... 31
Transference-Focused Psychotherapy ........................................................................................... 32
Schema therapy ................................................................................................................................. 34
Copingstijlen ...................................................................................................................................... 38
1
, Week 1
Kenmerken PD
◼ Personality disorder
PD has an onset in adolescence or early adulthood and leads to distress or impairment (!).
Personality disorder – algemene criteria van elke PD:
1. Enduring pattern of inner experience and behavior
2. Deviates from expectations of the individual’s culture
3. Inflexible and pervasive (doordringend)
4. Clinically significant distress
5. Stable and of long duration
6. Not better explained by another mental disorder, medical condition or drugs
Er zijn geen verschillen tussen de DSM-4, DSM-5 en DSM-5TR.
PD crtieria needs to be persistend, pervacive and pathological.
• Persistence: stable over time
• Pervasive and inflexible (het is voortdurend aanwezig, niet enkel op bepaalde momenten)
• Pathological: there needs to be some abnormality, some distressing (!) factoring
Etiologie PD
◼ Diathesis-Stress Model wordt gebruikt om informatie te geven over de etiologie van PD.
Model stelt dat een diathesis (kwetsbaarheid) en/of bepaalde stressoren kunnen zorgen voor een PD.
Drie clusters
Cluster A Cluster B Cluster C
- Paranoid - Antisocial - Avoidant
- Schizoid - Borderline - Dependent
- Schizotypal - Histrionic - Obsessive-compulsive
- Narcissistic
Prevalentie
Ongeveer 9,1% van alle mensen hebben op z’n minst één PD.
Per cluster is dat:
- 6,0% cluster C
- 5,7% cluster A
- 1,5% cluster B
Door comorbiditeit kunnen deze percentages
niet bij elkaar opgeteld worden voor totale prevalentie (9,1%)
2
,Personality disorders divided in three clusters:
Cluster A – atypical/unique
• Paranoid personality disorder: pattern of distrust and suspiciousness.
e.g. Why is this person ‘following’ me? Why is this person ‘staring’ at me? → e.g. Stalin.
• Schizoid personality disorder: detachment from social relationships and restricted range of emotional
expressions. These people are withdrawn and on their own.
• Schizotypal personality disorder: pattern of discomfort around social relationships. Eccentric behavior,
eccentric thoughts, some delusions, unique minds and ideas. → e.g. Willy Wonka.
Cluster B – ‘boohoo’ (emotional/drama)
• Antisocial personality disorder: disregard of violation of rights. These people don’t care about breaking
rules of knowing the rules. They have their own system. Usually starts in childhood. → e.g. Joran vd Sloot.
• Borderline personality disorder: instability in how you see yourself, how you feel and how you relate to
others. Feeling empty, feeling very much black and white in good and bad.
Nobody feels like ‘your crowd’, you don’t belong anywhere. Borderline can lead to self-harm.
e.g. Angelina Jolie or Amy Winehouse.
• Histrionic personality disorder: needing the center of attention, attention-seeking.
Hysteria or hysterical neurosis. → e.g. Regina from Mean Girls.
• Narcissistic personality disorder: pattern of wanting to be big or important, grandiosity.
A need for admiration and a lack of empathy. → e.g. Kim Kardashian
→ Seen as “anal” people from the Freud model in terms of being more oral or anal oriented.
Cluster C – control anxiety
• Avoidant personality disorder: pattern of social inhibition and supersensitive to rejection.
Shy and intimate people who are loners, who keep themselves in the back so they don’t get confronted
with not being good enough or getting rejected. They want to be social and have friends or be good
enough, but they find this really difficult.
e.g. Michael J. creating his own theme park to have fun without having to be around people.
• Dependent personality disorder: pattern of submissiveness and clingy behavior.
A need to be taken care of. A fear of being left by yourself, that you won’t be able to handle it.
e.g. flying on your own for the first time explains the fear.
• Obsessive-compulsive personality disorder: pattern of wanting things to be neat and orderliness.
Perfectionism. Anxiety for chaos. They don’t want things to be messy and chaotic. → e.g. Steve Jobs.
- Difference with perfectionism: OCD also impacts personal relationships. It’s way more extensive. If
someone doesn’t do it your way, this will upset you.
Keywords for the PD to remember them
3
, Cluster A – atypisch, vreemd, uniek gedrag
DSM criteria
Paranoid PD Schizoid PD Schizotypal PD
A. Pervasief wantrouwen en achterdocht A. Pervasief patroon van onthechting van A. Pervasief patroon van sociale en inter-
jegens anderen, zodat hun motieven sociale relaties en een beperkt aantal persoonlijke tekorten, gekenmerkt door
worden geïnterpreteerd als kwaadaardig. uitingen van emoties in interpersoonlijke acuut ongemak en verminderd vermogen
situaties. tot hechte relaties, evenals door
4 (of meer) van de 7: cognitieve of perceptuele vervormingen
1. Vermoeden dat anderen hem/haar 4 (of meer) van de 7: en excentriciteiten van gedrag.
uitbuiten, schade berokkenen/bedriegen. 1. Noch verlangen noch genieten van hechte
2. Onrechtvaardige twijfels over de loyaliteit relaties, incl. deel uitmaken van een gezin. 5 (of meer) van de 9:
of betrouwbaarheid van vrienden of 2. Kiest bijna altijd voor eenzame bezigheden. 1. Ideeën van referentie, bijv. onjuiste
medewerkers. 3. Heeft weinig of geen interesse in seksuele interpretaties van oorzaak-gevolgrelaties.
3. Terughoudend (reluctant) om anderen in ervaringen met een andere persoon. 2. Vreemde overtuigingen of magisch denken.
vertrouwen te nemen vanwege 4. Heeft plezier in weinig of geen activiteiten. 3. Ongebruikelijke perceptuele ervaringen.
ongerechtvaardigde angst dat informatie 5. Heeft geen andere goede vrienden of 4. Vreemd denken en spreken.
kwaadwillig tegen hem/haar zal worden vertrouwelingen dan eerstegraads familie. 5. Achterdocht of paranoïde gedachten.
gebruikt. 6. Lijkt onverschillig voor lof of kritiek. 6. Ongepast of beperkt affect.
4. Leest verborgen vernederende of 7. Toont emotionele kilheid, afstandelijkheid 7. Gedrag of uiterlijk dat vreemd, excentriek
bedreigende betekenissen (hidding of afgeplatte affectiviteit. of eigenaardig is.
demeaning) in goedaardige opmerkingen 8. Gebrek aan goede vrienden of
of gebeurtenissen. vertrouwenspersonen anders dan
5. Aanhoudende (persistent) wrok koestert eerstegraads familieleden.
(bears grudges) – d.w.z. meedogenloos 9. Buitensporige sociale angst die niet
voor beledigingen of kleinigheden. afneemt met vertrouwdheid en eerder
6. Ziet aanvallen op zijn/haar karakter of geassocieerd wordt met paranoïde angsten
reputatie die niet duidelijk zijn voor dan met negatieve oordelen over zichzelf.
anderen en gaat in de tegenaanval.
7. Heeft terugkerende verdenkingen
(suspicions) zonder rechtvaardiging m.b.t.
de trouw van echtgenoot/seksuele partner.
B. Komt niet uitsluitend voor in het beloop B. Komt niet uitsluitend voor in het beloop B. Komt niet uitsluitend voor in het beloop
van schizofrenie, een bipolaire stoornis of van schizofrenie, een bipolaire stoornis, van schizofrenie, een bipolaire stoornis of
depressieve stoornis met psychotische depressieve stoornis met psychotische depressieve stoornis met psychotische
kenmerken, of een andere psychotische kenmerken, een andere psychotische kenmerken, een andere psychotische
stoornis en is niet toe te schrijven aan de stoornis of autismespectrumstoornis en is stoornis of autismespectrumstoornis.
fysiologische effecten van een andere niet toe te schrijven aan de fysiologische
medische aandoening. effecten van een andere medische
aandoening.
Associated features
Paranoid PD Schizoid PD Schizotypal PD
• Problemen met hechte relaties • Moeite boosheid te uiten • Hulp zoeken voor angst of depressie
Mogelijk stellen ze zich voorzichtig of afwijkend Dit zorgt voor de impressie dat ze een gebrek Schizotypal personen zoeken vaak behandeling
op en lijken ze emotieloos. Toch vertonen ze aan emoties ervaren. hun levens lijken doelloos voor de symptomen van angst of depressie en
vaak een labiele range van affect, waarbij en ze reageren vaak passief of hebben moeite dus niet voor de persoonlijkheidskenmerken.
vijandigheid, koppigheid en sarcastische met gepast reageren op belangrijke
uitingen veelvoorkomend zijn. levensgebeurtenissen.
• Excessieve behoefte aan autonomie • Gebrek aan sociale vaardigheden
Vanwege gebrek aan vertrouwen hebben ze Schizoïde personen hebben vaak weinig
vaak excessieve behoefte om zelfvoorzienend te vrienden, daten zelden en trouwen vaak niet
zijn. Ze willen graag een hoge mate van controle vanwege het gebrek aan sociale vaardigheden
over degenen om hen heen. Ze beschuldigen en gebrek aan behoefte voor seksuele
anderen voor hun eigen tekortkomingen. ervaringen.
• Grootheidswaanzin en stereotypes • Beroepsfunctioneren verstoord
Ze vertonen mogelijk verborgen, onrealistische Mogelijk is het beroepsfunctioneren verstoord,
grootheidswaanzin en neigen ernaar negatieve met name wanneer interpersoonlijke
stereotypes te ontwikkelen over anderen. Ze betrokkenheid nodig is.
worden gezien als onderdeel van cult/groep die
hun paranoïde ideeën delen.
4
Inhoud
Week 1 2
Kenmerken PD ..................................................................................................................................... 2
Etiologie PD ......................................................................................................................................... 2
Drie clusters ......................................................................................................................................... 2
Prevalentie........................................................................................................................................... 2
Cluster A – atypisch, vreemd, uniek gedrag ........................................................................................ 4
Cluster B – ‘boohoo’, te veel of te weinig emoties/drama .................................................................. 6
Cluster C – controle over angsten ....................................................................................................... 8
Other personality disorders ............................................................................................................... 10
Personality organization.................................................................................................................... 11
Defense mechanisms ......................................................................................................................... 12
Neurotic-Borderline-Psychotic Spectrum – McWilliams (Ch. 3) ........................................................ 15
Relatie tussen DM en persoonlijkheid – Granieri et al. ..................................................................... 16
DMs en psychotherapie – Perry & Bond ............................................................................................ 17
Week 2 18
Verband PO, PD en DM samengevat ................................................................................................. 18
Persoonlijkheidsbeoordeling (assessment)........................................................................................ 19
6 domeinen van assessment.......................................................................................................... 20
Five-Factor Model .......................................................................................................................... 21
Alternative Model of Personality Disorders................................................................................... 22
Psychotherapie .................................................................................................................................. 23
Psychotherapie voor BPD .............................................................................................................. 24
Stigma................................................................................................................................................ 25
Behandelmodellen ............................................................................................................................. 28
Mentalization-based treatment .................................................................................................... 28
Schema-Focused Therapy .............................................................................................................. 30
Dialectical Behavior Therapy ......................................................................................................... 31
Transference-Focused Psychotherapy ........................................................................................... 32
Schema therapy ................................................................................................................................. 34
Copingstijlen ...................................................................................................................................... 38
1
, Week 1
Kenmerken PD
◼ Personality disorder
PD has an onset in adolescence or early adulthood and leads to distress or impairment (!).
Personality disorder – algemene criteria van elke PD:
1. Enduring pattern of inner experience and behavior
2. Deviates from expectations of the individual’s culture
3. Inflexible and pervasive (doordringend)
4. Clinically significant distress
5. Stable and of long duration
6. Not better explained by another mental disorder, medical condition or drugs
Er zijn geen verschillen tussen de DSM-4, DSM-5 en DSM-5TR.
PD crtieria needs to be persistend, pervacive and pathological.
• Persistence: stable over time
• Pervasive and inflexible (het is voortdurend aanwezig, niet enkel op bepaalde momenten)
• Pathological: there needs to be some abnormality, some distressing (!) factoring
Etiologie PD
◼ Diathesis-Stress Model wordt gebruikt om informatie te geven over de etiologie van PD.
Model stelt dat een diathesis (kwetsbaarheid) en/of bepaalde stressoren kunnen zorgen voor een PD.
Drie clusters
Cluster A Cluster B Cluster C
- Paranoid - Antisocial - Avoidant
- Schizoid - Borderline - Dependent
- Schizotypal - Histrionic - Obsessive-compulsive
- Narcissistic
Prevalentie
Ongeveer 9,1% van alle mensen hebben op z’n minst één PD.
Per cluster is dat:
- 6,0% cluster C
- 5,7% cluster A
- 1,5% cluster B
Door comorbiditeit kunnen deze percentages
niet bij elkaar opgeteld worden voor totale prevalentie (9,1%)
2
,Personality disorders divided in three clusters:
Cluster A – atypical/unique
• Paranoid personality disorder: pattern of distrust and suspiciousness.
e.g. Why is this person ‘following’ me? Why is this person ‘staring’ at me? → e.g. Stalin.
• Schizoid personality disorder: detachment from social relationships and restricted range of emotional
expressions. These people are withdrawn and on their own.
• Schizotypal personality disorder: pattern of discomfort around social relationships. Eccentric behavior,
eccentric thoughts, some delusions, unique minds and ideas. → e.g. Willy Wonka.
Cluster B – ‘boohoo’ (emotional/drama)
• Antisocial personality disorder: disregard of violation of rights. These people don’t care about breaking
rules of knowing the rules. They have their own system. Usually starts in childhood. → e.g. Joran vd Sloot.
• Borderline personality disorder: instability in how you see yourself, how you feel and how you relate to
others. Feeling empty, feeling very much black and white in good and bad.
Nobody feels like ‘your crowd’, you don’t belong anywhere. Borderline can lead to self-harm.
e.g. Angelina Jolie or Amy Winehouse.
• Histrionic personality disorder: needing the center of attention, attention-seeking.
Hysteria or hysterical neurosis. → e.g. Regina from Mean Girls.
• Narcissistic personality disorder: pattern of wanting to be big or important, grandiosity.
A need for admiration and a lack of empathy. → e.g. Kim Kardashian
→ Seen as “anal” people from the Freud model in terms of being more oral or anal oriented.
Cluster C – control anxiety
• Avoidant personality disorder: pattern of social inhibition and supersensitive to rejection.
Shy and intimate people who are loners, who keep themselves in the back so they don’t get confronted
with not being good enough or getting rejected. They want to be social and have friends or be good
enough, but they find this really difficult.
e.g. Michael J. creating his own theme park to have fun without having to be around people.
• Dependent personality disorder: pattern of submissiveness and clingy behavior.
A need to be taken care of. A fear of being left by yourself, that you won’t be able to handle it.
e.g. flying on your own for the first time explains the fear.
• Obsessive-compulsive personality disorder: pattern of wanting things to be neat and orderliness.
Perfectionism. Anxiety for chaos. They don’t want things to be messy and chaotic. → e.g. Steve Jobs.
- Difference with perfectionism: OCD also impacts personal relationships. It’s way more extensive. If
someone doesn’t do it your way, this will upset you.
Keywords for the PD to remember them
3
, Cluster A – atypisch, vreemd, uniek gedrag
DSM criteria
Paranoid PD Schizoid PD Schizotypal PD
A. Pervasief wantrouwen en achterdocht A. Pervasief patroon van onthechting van A. Pervasief patroon van sociale en inter-
jegens anderen, zodat hun motieven sociale relaties en een beperkt aantal persoonlijke tekorten, gekenmerkt door
worden geïnterpreteerd als kwaadaardig. uitingen van emoties in interpersoonlijke acuut ongemak en verminderd vermogen
situaties. tot hechte relaties, evenals door
4 (of meer) van de 7: cognitieve of perceptuele vervormingen
1. Vermoeden dat anderen hem/haar 4 (of meer) van de 7: en excentriciteiten van gedrag.
uitbuiten, schade berokkenen/bedriegen. 1. Noch verlangen noch genieten van hechte
2. Onrechtvaardige twijfels over de loyaliteit relaties, incl. deel uitmaken van een gezin. 5 (of meer) van de 9:
of betrouwbaarheid van vrienden of 2. Kiest bijna altijd voor eenzame bezigheden. 1. Ideeën van referentie, bijv. onjuiste
medewerkers. 3. Heeft weinig of geen interesse in seksuele interpretaties van oorzaak-gevolgrelaties.
3. Terughoudend (reluctant) om anderen in ervaringen met een andere persoon. 2. Vreemde overtuigingen of magisch denken.
vertrouwen te nemen vanwege 4. Heeft plezier in weinig of geen activiteiten. 3. Ongebruikelijke perceptuele ervaringen.
ongerechtvaardigde angst dat informatie 5. Heeft geen andere goede vrienden of 4. Vreemd denken en spreken.
kwaadwillig tegen hem/haar zal worden vertrouwelingen dan eerstegraads familie. 5. Achterdocht of paranoïde gedachten.
gebruikt. 6. Lijkt onverschillig voor lof of kritiek. 6. Ongepast of beperkt affect.
4. Leest verborgen vernederende of 7. Toont emotionele kilheid, afstandelijkheid 7. Gedrag of uiterlijk dat vreemd, excentriek
bedreigende betekenissen (hidding of afgeplatte affectiviteit. of eigenaardig is.
demeaning) in goedaardige opmerkingen 8. Gebrek aan goede vrienden of
of gebeurtenissen. vertrouwenspersonen anders dan
5. Aanhoudende (persistent) wrok koestert eerstegraads familieleden.
(bears grudges) – d.w.z. meedogenloos 9. Buitensporige sociale angst die niet
voor beledigingen of kleinigheden. afneemt met vertrouwdheid en eerder
6. Ziet aanvallen op zijn/haar karakter of geassocieerd wordt met paranoïde angsten
reputatie die niet duidelijk zijn voor dan met negatieve oordelen over zichzelf.
anderen en gaat in de tegenaanval.
7. Heeft terugkerende verdenkingen
(suspicions) zonder rechtvaardiging m.b.t.
de trouw van echtgenoot/seksuele partner.
B. Komt niet uitsluitend voor in het beloop B. Komt niet uitsluitend voor in het beloop B. Komt niet uitsluitend voor in het beloop
van schizofrenie, een bipolaire stoornis of van schizofrenie, een bipolaire stoornis, van schizofrenie, een bipolaire stoornis of
depressieve stoornis met psychotische depressieve stoornis met psychotische depressieve stoornis met psychotische
kenmerken, of een andere psychotische kenmerken, een andere psychotische kenmerken, een andere psychotische
stoornis en is niet toe te schrijven aan de stoornis of autismespectrumstoornis en is stoornis of autismespectrumstoornis.
fysiologische effecten van een andere niet toe te schrijven aan de fysiologische
medische aandoening. effecten van een andere medische
aandoening.
Associated features
Paranoid PD Schizoid PD Schizotypal PD
• Problemen met hechte relaties • Moeite boosheid te uiten • Hulp zoeken voor angst of depressie
Mogelijk stellen ze zich voorzichtig of afwijkend Dit zorgt voor de impressie dat ze een gebrek Schizotypal personen zoeken vaak behandeling
op en lijken ze emotieloos. Toch vertonen ze aan emoties ervaren. hun levens lijken doelloos voor de symptomen van angst of depressie en
vaak een labiele range van affect, waarbij en ze reageren vaak passief of hebben moeite dus niet voor de persoonlijkheidskenmerken.
vijandigheid, koppigheid en sarcastische met gepast reageren op belangrijke
uitingen veelvoorkomend zijn. levensgebeurtenissen.
• Excessieve behoefte aan autonomie • Gebrek aan sociale vaardigheden
Vanwege gebrek aan vertrouwen hebben ze Schizoïde personen hebben vaak weinig
vaak excessieve behoefte om zelfvoorzienend te vrienden, daten zelden en trouwen vaak niet
zijn. Ze willen graag een hoge mate van controle vanwege het gebrek aan sociale vaardigheden
over degenen om hen heen. Ze beschuldigen en gebrek aan behoefte voor seksuele
anderen voor hun eigen tekortkomingen. ervaringen.
• Grootheidswaanzin en stereotypes • Beroepsfunctioneren verstoord
Ze vertonen mogelijk verborgen, onrealistische Mogelijk is het beroepsfunctioneren verstoord,
grootheidswaanzin en neigen ernaar negatieve met name wanneer interpersoonlijke
stereotypes te ontwikkelen over anderen. Ze betrokkenheid nodig is.
worden gezien als onderdeel van cult/groep die
hun paranoïde ideeën delen.
4
