NEURO WETENSCHAPPEN
Elise B
2022-2023
, 1. INLEIDING
Ga best even naar de les, ook voor info over het examen enzo…
2. EMBRYOLOGIE
LEERDOELEN
- De ontwikkeling van de neurale buis begrijpen
- Kennis ontwikkeling primitieve zenuwstelsel gebruiken om onderlinge verhoudingen tussen delen van
het centraal zenuwstelsel , de schedel en sensorische organen te begrijpen
o En hoe ze tov elkaar komen te liggen
- Verband leggen tussen ontwikkeling van ZS en (anatomische) ontwikkelings(verwikkelings)stoornissen
EMBRYOLOGIE VAN CZS
Zeer vroegtijde stadio ontwikkeling foetus : schedel disproprotioneel gorot volume tov rest lichaam <->
volwassene: 1/7 lichaam
HOE DE VOLWASSEN HERSENEN UIT DE NEURALE BUIS GEVORDM WORDEN
ONTWIKKELING VAN HET HOOFD
- theorie van ‘het nieuwe hoofd’ – vertebraten zouden fundamenteel verschillen
- Meer modern: neurale lijst cellen multipotentieel en migratoir bevolken de
kieuwbogen
o Hersenen staan centraal en alles dat errond zit wordt geinduceerd door neurale lijst cellen
- Neurale lijst cellen migreren ook elders in het lichaam en vormen allerlei structuren
o Beperkt zich niet tanden, maar ook bijnieren gevormd uit
neurale lijst cellen
- Frontonasale ectodermale zone (FEZ) organiseert het aangezicht
→ neurale lijstcellen doen tanden ontstaan
o Transplantatie van muis neurale lijst bij kippenembryo
geeft aanleiding tot vorming v. tanden
- Syndromale craniofaciale afwijkingen en cleft-lip-cleft-palate
1
,VORMING VAN ZS BEPAALT HOOFD EN AANGEZICHT
Craniale uiteinde neurale buis belangrijke rol ontwikkling aangezicht dmv kieuwbogen en neurale kiemcellen
OESTOGENE NEURALE DYNAMICA
- Schedelbasisafwijkingen in allerlei syndromen
o Trisomie 21: vrij typisch aangezicht → een Sonic Hedgehog (SHH) gen speelt hierin
belangrijke rol
▪ SHH Speelt rol identiteit van versch vingers
▪ Aanleg aangezicht
▪ Ook in kanker speelt het belangrijke rol
SENSORISCHE PLACODES BEPALEN AANGEZICHT
L:Sensorische regios
die meer ontwikkelt
worden zorgen voor
ander aangzicht
R: Experimenten
wrbij men bij vis in
vroegtijdig stadium
oog w weggenomen
en kijken hoe dit brein beïnvloed
SONIC HEDGEHOG
Perifere zenuwen injecteren Shh en bepalen daarmee de vorming van delen van het
aangezicht en aanhangsels
Neurale lijstcellen gn mee
met perifere zenuwen in
versch kieuwbogen (5) die
versch craniale zenuwwegen
gn vormen en aanleiding
geven tot versch structuren
(tanden, .. ,vorm aangezicht
in algemeen)
Gaan ook hematocyten huid vormen, enterische
neuronen, shwan cellen → hb allemaal gelijkaardige kenmeren
- Tumor shawncellen kan gepigmenteerd zijn en melanine dragen omdat ze verwant is met alle andere
cellen dat afkomstig is van neurale lijstcelllen
RUGGENMERG
NEURULATIE
DIT IS BELANGRIJK
- Transformatie van het ectoderm over notochord tot neurale buis (zeer vroegtijdig stadium)
- Cephalocaudale gradiënt
2
, - Rompdelen van notochord en parachordaal mesoderm induceren vorming van medulla spinalis
- Uiteinden induceren middenste en achterste delen van hersenen (mesencephalon en
rhombencephalon)
- Prosencephalon wordt geinduceerd door de prochordale plaat, een klein groepje entodermale cellen
aan voorste uiteinde van notochord
- Prochordale plaat is entodermale structuur die sterk verbonden is met ectoderm, vormt
oropharyngeale of buccopharyngeale membraan
- Prochordale plaat geeft de localizatie van de mond aan en organizeert
de hoofdregio, met mesenchym in hoofdregio en entodermale laag
oropharyngeale membraan (“kieuwbogen”)
- Neurale buis induceert vorming van posterieure vertebrale boog en
schedel
- Inductie kan defectief zijn in eender welk stadium en dit geeft
aanleiding tot talrijke complexe ontwikkelingsstoornissen (bvb
gespleten lip en verhemelte)
- Meest caudale utieinde laatste gesloten
Extra notities les:
- groen: neurale lijst al primitief aangelegd
- Er zal neurale buis gevormd worden
- Voorste deel en achterste deel met functioneel verschillende
structuren wrtoe ze aanleg geven
- Niet enkel neurale lijst maar ook andere elementen bv somieten gn aanleiding geven tot
versch delen lichaam zoals spier en botwefesel
VORMING NEURALE BUIS IN EERSTE 3 WEKEN
EMBRYO 17 DD
- Ectoderm met vorming van neurale plaat
- Medsoderm
- Endoderm
3
Elise B
2022-2023
, 1. INLEIDING
Ga best even naar de les, ook voor info over het examen enzo…
2. EMBRYOLOGIE
LEERDOELEN
- De ontwikkeling van de neurale buis begrijpen
- Kennis ontwikkeling primitieve zenuwstelsel gebruiken om onderlinge verhoudingen tussen delen van
het centraal zenuwstelsel , de schedel en sensorische organen te begrijpen
o En hoe ze tov elkaar komen te liggen
- Verband leggen tussen ontwikkeling van ZS en (anatomische) ontwikkelings(verwikkelings)stoornissen
EMBRYOLOGIE VAN CZS
Zeer vroegtijde stadio ontwikkeling foetus : schedel disproprotioneel gorot volume tov rest lichaam <->
volwassene: 1/7 lichaam
HOE DE VOLWASSEN HERSENEN UIT DE NEURALE BUIS GEVORDM WORDEN
ONTWIKKELING VAN HET HOOFD
- theorie van ‘het nieuwe hoofd’ – vertebraten zouden fundamenteel verschillen
- Meer modern: neurale lijst cellen multipotentieel en migratoir bevolken de
kieuwbogen
o Hersenen staan centraal en alles dat errond zit wordt geinduceerd door neurale lijst cellen
- Neurale lijst cellen migreren ook elders in het lichaam en vormen allerlei structuren
o Beperkt zich niet tanden, maar ook bijnieren gevormd uit
neurale lijst cellen
- Frontonasale ectodermale zone (FEZ) organiseert het aangezicht
→ neurale lijstcellen doen tanden ontstaan
o Transplantatie van muis neurale lijst bij kippenembryo
geeft aanleiding tot vorming v. tanden
- Syndromale craniofaciale afwijkingen en cleft-lip-cleft-palate
1
,VORMING VAN ZS BEPAALT HOOFD EN AANGEZICHT
Craniale uiteinde neurale buis belangrijke rol ontwikkling aangezicht dmv kieuwbogen en neurale kiemcellen
OESTOGENE NEURALE DYNAMICA
- Schedelbasisafwijkingen in allerlei syndromen
o Trisomie 21: vrij typisch aangezicht → een Sonic Hedgehog (SHH) gen speelt hierin
belangrijke rol
▪ SHH Speelt rol identiteit van versch vingers
▪ Aanleg aangezicht
▪ Ook in kanker speelt het belangrijke rol
SENSORISCHE PLACODES BEPALEN AANGEZICHT
L:Sensorische regios
die meer ontwikkelt
worden zorgen voor
ander aangzicht
R: Experimenten
wrbij men bij vis in
vroegtijdig stadium
oog w weggenomen
en kijken hoe dit brein beïnvloed
SONIC HEDGEHOG
Perifere zenuwen injecteren Shh en bepalen daarmee de vorming van delen van het
aangezicht en aanhangsels
Neurale lijstcellen gn mee
met perifere zenuwen in
versch kieuwbogen (5) die
versch craniale zenuwwegen
gn vormen en aanleiding
geven tot versch structuren
(tanden, .. ,vorm aangezicht
in algemeen)
Gaan ook hematocyten huid vormen, enterische
neuronen, shwan cellen → hb allemaal gelijkaardige kenmeren
- Tumor shawncellen kan gepigmenteerd zijn en melanine dragen omdat ze verwant is met alle andere
cellen dat afkomstig is van neurale lijstcelllen
RUGGENMERG
NEURULATIE
DIT IS BELANGRIJK
- Transformatie van het ectoderm over notochord tot neurale buis (zeer vroegtijdig stadium)
- Cephalocaudale gradiënt
2
, - Rompdelen van notochord en parachordaal mesoderm induceren vorming van medulla spinalis
- Uiteinden induceren middenste en achterste delen van hersenen (mesencephalon en
rhombencephalon)
- Prosencephalon wordt geinduceerd door de prochordale plaat, een klein groepje entodermale cellen
aan voorste uiteinde van notochord
- Prochordale plaat is entodermale structuur die sterk verbonden is met ectoderm, vormt
oropharyngeale of buccopharyngeale membraan
- Prochordale plaat geeft de localizatie van de mond aan en organizeert
de hoofdregio, met mesenchym in hoofdregio en entodermale laag
oropharyngeale membraan (“kieuwbogen”)
- Neurale buis induceert vorming van posterieure vertebrale boog en
schedel
- Inductie kan defectief zijn in eender welk stadium en dit geeft
aanleiding tot talrijke complexe ontwikkelingsstoornissen (bvb
gespleten lip en verhemelte)
- Meest caudale utieinde laatste gesloten
Extra notities les:
- groen: neurale lijst al primitief aangelegd
- Er zal neurale buis gevormd worden
- Voorste deel en achterste deel met functioneel verschillende
structuren wrtoe ze aanleg geven
- Niet enkel neurale lijst maar ook andere elementen bv somieten gn aanleiding geven tot
versch delen lichaam zoals spier en botwefesel
VORMING NEURALE BUIS IN EERSTE 3 WEKEN
EMBRYO 17 DD
- Ectoderm met vorming van neurale plaat
- Medsoderm
- Endoderm
3
