Samenvatting Patroon 3 van Gordon

Hoofdstuk 4: patroon 3: Uitscheidingspatroon
4.1 Oriëntatie op het uitscheidingspatroon
 Verpleegkundige hebben bij uitscheiding ene belangrijke rol:
 Observeren bij zorgvragers de uitscheiding
 Signaleren problemen
 Rapporteren deze gegevens
 Niet altijd makkelijk om over problemen met de uitscheiding te
praten  zeker niet met vreemden
 Vraagt van de verpleegkundige tact en inzicht om op het juiste
moment met de juiste woorden problemen bespreekbaar te
maken
 Bij zorg voor de uitscheiding werk je samen met de medisch
specialist
 Ziekenhuis  vaak een uroloog of een nefroloog
 thuissituatie of in het verpleeghuis  huisarts of
verpleeghuisarts
 Binnen eigen discipline verschillende gespecialiseerde
verpleegkundigen:
 Incontinentieverpleegkundige
 Urologieverpleegkundige
 Dialyseverpleegkundige
 Stomaverpleegkundige bij de zorg voor darmstoma of urostoma
 Uit andere disciplines:
 Diëtist dieetvoorschriften zoals zout-, vochtbeperking en eiwitbeperking
bij nierfunctiestoornissen
 Fysiotherapeut bij incontinentie, gespecialiseerd in
bekkenbodemproblematiek
 Uitscheiding = lichaamsfunctie  afvalproducten kwijtraken
 Afvalstoffen ontstaan doordat we voedsel en vocht via de
spijsvertering in ons lichaam hebben opgenomen
 Ontlasting  de resten van onze spijsvertering het
lichaam, al dan niet verteerd, verlaten
 Urine  naast vast voedsel ook vocht tot ons nemen
 Vocht  nodig om voedingsstoffen door het lichaam te
transporteren
 Veel afvalstoffen alleen via vocht uit het lichaam
verdwijnen
 Vochtbalans in evenwicht houden
 Lichaam geen afval kan lozen  verstopt en vervuild raken
 Instandhouding van de mens loopt gevaar
 Uitscheiding is een activiteit die bij ieder mens plaatsvindt met een
bepaalde regelmaat
 Beginsel  niet door de ‘wil’ beïnvloed baby’s die poept en plast
zonder dat dit bewust gebeurd

,  Sprake van een activiteit die reflexmatig plaatsvindt 
veiligheidsmechanisme van het lichaam
 Uitscheiding slechts tijdelijk en gedeeltelijk tegenhouden 
moeizaam leerproces zindelijkheidstraining bij kinderen


 De uitscheiding kent de volgende systemen:
 De nieren, urinewegen, blaas en urine- of plasbuis die
uitmondt in de penis of vulva voor de productie en uitscheiding
van urine
 De dikke darm, endeldarm en anus voor de productie en
uitscheiding van feces
 De longen voor de uitscheiding van koolzuurgas en warmte
 De huid voor de uitscheiding van bepaalde zouten, warmte en
vocht, via transpiratie

4.1.1 Beleving van de uitscheiding
 Uitscheiden een refelxmatig gebeuren  de mens zich wel bewust
van zijn uitscheidingsfunctie
 één van de tastbare bewijzen dat het lichaam functioneert
 Uitscheidingsfunctie een signaal om uit te maken of de mens
gezond is
 Uitscheiding kent vele riten
 In de westerse cultuur wordt de uitscheiding strikt als een
privézaak gezien

4.1.2 Factoren die van invloed zijn op de uitscheiding
 De volgende factoren zijn van invloed op de uitscheiding:
 Voedingsgewoonten
 Spiertonus/spanning van de buikspieren en
bekkenbodemspieren
 Leeftijd
 Algehele lichamelijke conditie
 Psychische gesteldheid
 Sociale context
Voedingsgewoonten
 Voeding, eet- en drinkgewoonten bepalen mede uitscheiding
 Urine en feces zijn afvalproducten van de voeding
 Sommige middelen hebben een sterk effect op de uitscheiding:
 Koffie, thee en alcohol zorgen ervoor dat je meer gaat plassen
 diuretisch effect
 Alcohol zorgt ervoor dat je meer gaat transpireren
 Kans op uitdroging bij mensen die vaak alcohol
gebruiken is reëel