Samenvatting RCL - autismespectrumstoornissen en leerproblemen

Autismespectrumstoornissen en leerproblemen
1. Autismespectrumstoornissen en rekenen
 Opmerkelijk veel kinderen met autisme met rekenproblemen in praktijk.
o Vanuit cognitieve verklaringsmodellen zoals ToM, executieve functies, centrale coherentie en
contextblindheid (= Autistisch denken)  impact verwachten op het rekenen.
 Weinig onderzoek uitgevoerd: Autisme wordt veel onderzocht maar op logopedisch vlak zeer weinig
 13 keer minder onderzoek naar dyscalculie dan naar dyslexie en autisme.
 Hogere comorbiditeit: 12%-46% ↔ 2%-14%
o 3% van de kinderen met dyscalculie heeft ook ASS
 Rekenproducten = spectrum
o Meeste kinderen met autisme rekenen naarmate hun IQ  heel zwakke en heel sterke rekenaars
 Rekenprocessen -> andere rekenprocessen en rekenstrategieën
o Ze ontwikkelen deze zelf
 Profiel:
o Meeste kinderen conform cognitief functioneren
o Substantieel aandeel een relatieve sterkte of zwakte voor rekenen…
 Bij de kleuters (2de en 3de)  geen significante verschillen
o 2de kleuterklas: weinig aandacht voor getallen
o 3de kleuterklas: plots meer aandacht voor getallen
 Marginaal significante verschillen bij
o Verbaal subitizeren (accuraatheid en benoemen)
o Conceptuele kennis van het tellen

 Verbaal subitizeren = meest voorspellend bij ASS
 Zowel benoemen als tellen = belangrijke voorspellers => benoemtaak en taaltaak moeten in testbatterij zitten

 Bij de lagere schoolkinderen
o Zowel sterktes, middelde scores, als zwaktes
o Voornamelijk moeilijkheden met de introductie van nieuw rekenmateriaal?
o Bv. optellen en aftrekken gaat moeilijk maar in het 3de leerjaar verdwijnen deze moeilijkheden
 OORZAAK? Autisme heeft moeite met nieuwe vaardigheden maar bij routine en veel aanbreng
kunnen ze zich aanpassen en gaat het beter -> tijd nodig om te wennen aan nieuwe stof.
 Op groepsniveau
o Vooral gelijkenissen met typische ontwikkelende kinderen = geruststellende boodschap voor ouders!
o Geen grootschalige rekengerelateerde aanpassingen aan handboeken en interventies nodig.
o M-decreet van toepassing
 Zwakkere scores te verklaren vanuit moeilijkheden met:
o Cognitieve flexibiliteit?
o Verwerking van nieuwe stimuli?
o Leren van nieuw of complex gedrag?
 Tips
o Voer een uitgebreid onderzoek in verschillende contexten: sterkte-zwakte analyse
 Rekenvaardigheden op school, thuis, tijdens onderzoek?
 Observeer tijdens het onderzoek
 Bevraag de omgeving:
 Wanneer vallen de rekenlessen/rekentoetsen?


1

,  Welke methode wordt op school aangeboden?
 …
o Formuleer mogelijke hypotheses die het gedrag (de rekenfout) verklaren:
 Door het autistisch denken?
 Omdat de situatie niet aangepast is?
 Omdat het kind in die situatie niet in basisrust is?
 Omdat het kind een (comorbide) rekenstoornis heeft?
o Bij DCD
 Leren gebruiken/hanteren van geodriehoek
 Expliciet stilstaan bij het functionele -> opsommen waarbij je contextknopje indrukt
o Rekentaal = expliciete instructie
 vaak problemen want voor rekentaal context nodig.
 Maal, keer, som, optelling, min, aftrekken..
 Net voor, net na, achter, over…
 Eerste, laatste, grootste, kleinste…
 ‘Brug’oefening..
 Lange instructies opsplitsen in korte instructies.
 GA ER VAN UIT DAT JE ELKAAR NIET BEGRIJPT!

Voorbeeld casus A.
“A. komt niet tot rekenen. De meester geeft aan dat A. een rekenprobleem heeft.”
(Bij het werkblad blokkeerde ze volledig)
 Vraag: Kunnen we dit verklaren vanuit het autistisch denken?

 Executieve functies?
o Mogelijke problemen
 Bij deze oefening veel organisatorische problemen om hier aan te
beginnen: Wat is de eerste oefening? Als het 5 is moet je gaan kleuren maar
terwijl je de kleur zoekt moet je het getal onthouden…
 Plus en min door elkaar: heel de tijd flexibel denken van de ene strategie naar de andere.
 In deze oefening zie niet meteen hoeveel oefeningen het zijn en hoelang je dus bezig bent.
o Tips om tot hypothese te komen:
 Expliciete instructie in deelopdrachten:
 Schrijf de uitkomst naast de rekenoefening.
 Kleur de kabouter volgens de code.
 Eén oefening maken als voorbeeld.
 Plus en min onderscheiden door kleur dat het kind weet dat het van denkwijze moet veranderen.
 Centrale coherentie?
o Mogelijke problemen
 Kind blokkeert bij opdracht op kleurpotloden te nemen tijdens rekenles.
 Kabouter is ongewoon tijdens rekenles
o Tips om tot hypothese te komen:
 Enkel uitkomst opschrijven en niet ‘kleuren’ tijdens de rekenles
 Kabouter = overbodig visueel element
 Kabouter weglaten
 Voor herhaling en generalisatie zorgen op een meer functionele manier
 Contextblindheid?
o Mogelijke problemen
 Kind moet kleuren dus heeft niet meer door dat het in rekenles zit
o Tips om tot hypothese te komen:
 Oefening een titel geven = contextknopje indrukken


2