Samenvatting colleges en stof

Blok 1 – personenrecht
De plaats van het familierecht
Familierecht is het middelpunt van allerlei onderwerpen. Het familierecht is een
onderdeel van het Burgerlijk Wetboek. Het vormt dus een onderdeel van het
privaatrecht.
 Privaatrecht – verhoudingen tussen burgers onderling; wie is mijn
moeder/vader, hoe zit het mijn vermogen etc. Dit zijn elementen van het
privaatrecht, maar het familierecht heeft ook grensvlakken met andere
rechtsgebieden, bijvoorbeeld het gezondheidsrecht (met name bij kinderen);
wie geeft er toestemming voor een operatie? De ouders, maar wanneer
mogen de kinderen dit zelf doen?
 Strafrecht; ook zien we raakvlakken met het strafrecht, bijvoorbeeld wanneer
iemand een misdrijf pleegt, hoe zit het dan als deze persoon minderjarig is?
Wanneer wordt het jeugdstrafrecht toegepast?
 Bestuursrecht: daarnaast zijn er ook raakvlakken met het bestuursrecht, zo
maakt een ambtenaarvan de burgerlijke stand bijvoorbeeld een geboorteakte
op en als je het er niet mee eens bent kun je in bezwaar gaan tegen het
besluit van de ambtenaar.
 Internationaal privaat/publiekrecht; daarnaast heb je ook nog het
internationale recht dat een rol speelt, bijvoorbeeld mr. Summer (docent) komt
uit het Verenigd Koninkrijk. Hij heeft dus de Nederlandse en Britste
nationaliteit. Welk recht moet je dan volgen? Dit is het internationaal
privaatrecht, maar ook is er internationaal publiekrecht. Een aantal verdragen
zijn van invloed op het Nederlandse familierecht.


Er zijn dus veel raakvlakken met verschillende rechtsgebieden.


Internationale verdragen
 Europees Verdrag voor de rechten van de Mens (1950)
 Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten (1961)
 Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (1989)
 Gehandicaptenverdrag (2007)
 Andere internationale regelingen

,Verdragen zijn opgesteld door middel van het internationaal recht, maar zijn van
invloed op het Nederlandse familierecht.


Invloed EVRM
 Welke bepalingen van belang
Art. 8, 12 en 14 EVRM inhoudelijke rechte; art. 6 EVRM procesrechtelijk
o Inhoudelijke invloed op de materieelrechtelijke inhoud van het
familierecht
o Procesrechtelijk: invloed op het familieprocesrecht
 Art. 8 EVRM kent vier verschillende onderwerpen
o Gezinsleven, privéleven, woning, correspondentie
o Kernbegrip voor ratio familierecht, essentie ligt in Marckx-arrest
 Het begrip ‘family life’ in art. 8 EVRM
o In Nederland vertaald met ‘nauwe en persoonlijke betrekking’
o Onderscheid tussen formeelrechtelijk begrip en materieelrechtelijk
begrip
 EHRM Marckx-case 13 juni 1979, NJ 1980, 462
Een Belgische moeder was van mening dat een aantal bepalingen in de
Belgische wet discriminerend waren en inbreuk maakte op het recht op
gezinsleven. Op grond van die bepalingen werd er een onderscheid gemaakt
tussen kinderen geboren binnen een huwelijk en buitenechtelijke kinderen.
Een ongehuwde moeder was namelijk niet van rechtswege juridisch moeder
van het uit haar geboren kind, maar diende dat kind eerst te erkennen voordat
er sprake was van moederschap. Als het kind eenmaal erkend was, zou het
nog steeds een slechtere positie hebben dan een kind met gehuwde ouders.
Het Hof oordeelde dat de Belgische wetsbepalingen een inbreuk vormden op
het recht op family life (art. 8 EVRM). Het maken van dit onderscheid is niet
gerechtvaardigd maar discriminerend en dit is in strijd met art. 14 EVRM
(iedereen moet op gelijke wijze het EVRM kunnen inroepen ongeacht wie je
bent en in dit geval ongeacht je huwelijkse staat). De uitspraak van het
Marckx-arrest betekende dat het begrip ‘gezinsleven’ niet een statisch iets is,
maar juist heel dynamisch omdat het in verloop der tijd kan veranderen,

, afhankelijk van de tijd waarin we leven. Er vloeien zowel negatieve als
positieve verplichtingen uit art. 8 EVRM:
o Negatieve verplichtingen (klassieke grondrechten): overheid mag niet
ingrijpen in de sfeer van de burger. Bijvoorbeeld het recht op privacy.
o Positieve verplichtingen (sociale gronden): de overheid moet actief in
actie komen om wetgeving aan te passen zodat iedereen gelijk
behandeld wordt.
 Judge Fitzgerald ‘’Art. 7 ECHR contains a whole code of family law’’
 Art. 8 EVRM houdt het hele wetboek van het familierecht in. Art. 8 EVRM
biedt de mogelijkheid om staten te verplichtingen om positieve inspanningen
te verrichten, om het familierecht van burgers te beschermen.


Verschil tussen de onderwerpen
 Personenrecht
 Familierecht
 Erfrecht
 Jeugdrecht
 Procesrecht


In deze maatschappij zien we dat het bestaat uit allerlei individuen. Deze hebben
allerlei rechten. Ze hebben een naam, woonplaats etc. Dit zijn allemaal rechten die
ontleend worden uit het familierecht. Dit staat dan nog los van een relatie hebben
met een ander individu. Hier kun je nog spreken over huwelijk, samenwonen, maar
ook m.b.t. kinderen.


Familierecht kan ook een andere kant hebben, dit kan materieelrechtelijk maar ook
met betrekking tot de financiële kant. De financiële kant zien we in het
familievermogensrecht. Bijvoorbeeld wanneer mensen gaan trouwen, dan heeft dit
invloed op de financiën, hetzelfde geldt als men gaat scheiden (denk aan een
alimentatieverplichting).


Het familierecht begint met de geboorte en eindigt met de dood. Bij de dood eindigt
het familierecht niet volledig, want met betrekking tot het vermogen geldt dat dit ook

, verdeeld moet worden als iemand is overleden (erfenissen). Dit ziet met name op het
erfrecht. Daarnaast kent het familierecht ook een procesrecht, bijvoorbeeld bij
scheidingen. Welke procedure moet je volgen en waar moet je procederen?  Boek
1 van het BW bevat alle regels omtrent het personen- en familierecht. Het erfrecht
daarentegen is geregeld in boek 4 van het BW, dus dat zien we niet terug. Hier zie je
de verscheidenheid van de onderwerpen die aan bod komen.


Structuur van het familierecht




Beginselen en tendensen
Wat hebben wij dan allemaal gezien in de afgelopen jaren over het personen- en
familierecht?


Welke maatschappelijke problemen speelden er?
 Gelijkheid tussen man en vrouw: 100 jaar geleden was de wereld heel anders.
Vrouwen hadden geen stemrecht en werden dus niet gelijk behandeld in het
juridisch systeem. Nu zien we dat er geen onderscheid meer gemaakt wordt.
Vroeger was het ook het systeem dat bij een scheiding het hoofdverblijfplaats
van het kind bij de moeder zou zijn. Dat is nu niet meer. Vroeger was het ook
zo dat de man altijd alimentatie betaalde aan de vrouw, nu zien we dat dat
meestal het geval is maar niet altijd.
 Tendens van de scheiding: we zien dat 34% van de huwelijken eindigen. Als
partijen uit elkaar gaan kan er een conflict ontstaan. Als er kinderen bij
betrokken zijn, dan kan dit gevolgen hebben voor hen. In Nederland hebben 1
op de 6 kinderen hiermee te maken. Hoe gaat het recht daarmee om? Als de
ouders uit elkaar gaan, gaan ze niet uit elkaar als ouders, maar alleen als