Samenvatting Ontwikkelingsleer

Hoorcollege ONLE-01 11-
09-2014


Ontwikkelingspsychologie
 Wetenschappelijke benadering
 Groei, verandering en stabiliteit in leven
 Conceptie tot en met volwassenheid
 Gebieden: sociale, emotionele/ persoonlijkheid, fysieke en cognitieve
ontwikkeling

Wat is ontwikkeling
 Verandering die groei is, dit is:
o Duurzaam
o Onomkeerbaar → tenzij je een ziekte of ongeluk hebt gehad
waardoor de motoriek of cognitie is aangetast
o Hogere organisatie van gedrag → wordt steeds hoger. Hoe ouder je
wordt hoe hoger je op een mentaal niveau kan denken

Wat houdt ontwikkeling aan de gang?
Aanleg
↗ ↘
Ervaring ← Rijping

 Aanleg: DNA, genetica
 Aanleg heeft invloed op de ervaring. Voorbeeld: aanleg om te willen
sporten, dan ga je dit ook doen en doe je ervaring op
 Rijping: hoe openbaart en ontwikkeld jou genetisch materiaal

Visies op de ontwikkeling
Stromingen binnen de ontwikkelingsleer
 Biologische georiënteerde theorieën → nature: genotype bepaalt gedrag
dus ontwikkeling
 Milieu/ omgevingstheorieën → nurture (verzorging): invloed milieu op
ontwikkeling staat centraal
 Psychodynamische theorieën → mens heeft driften/ behoeften/ motieven
die bevredigd worden

Onderzoeksmethoden
 Longitudinaal → meerdere tijdstippen na elkaar
 Transversaal → dwarsdoorsnede, op een moment
 Cross-cultureel → vergelijking verschillende culturen

Sociale ontwikkeling
 Ontwikkeling en verandering van sociale relaties en interacties met
anderen

Sociale ontwikkeling baby
 Sociaal gericht
o Meer gericht op mensen dan dingen
o Gericht op gezichten, ogen en mond
o Gericht op stem

,Temperament
 Reactie en herstel op nieuwe invloeden
o Bijvoorbeeld:
 Rustig-onrustig
 Actief-passief
 Introvert-extravert

Sociaal gedrag baby’s
 0-2mnd → huilen, glimlachen, oogcontact, geen voorkeur
 2-6/7mnd → lichte voorkeur voor bekende mensen → hechting
 6/7-12mnd → toenaderingsgedrag, vreemdenangst, scheidingsangst,
speeltjes aanbieden
 Vanaf 14mnd → imitatie van ouders en elkaar

Hechting
 Proces waarin een kind in toenemende mate emotioneel afhankelijk word
van een of enkele mensen

Belang hechting
 Voorwaarde voor gezonde sociale- en emotionele ontwikkeling
 Hechting is niet afhankelijkheid!
 Kan autonomie stimuleren
 Het beïnvloed de:
o Sociale/ persoonlijkheidsontwikkeling
o Cognitieve ontwikkeling
o Taalontwikkeling

Wanneer
 Eerste maanden wordt de basis gelegd
 Na 3 maanden selectiever
 Na 6 maanden 1 persoon centraal
 Rond 9 maanden afsluiting kritieke fase

Hoe?
 Stimulering: visueel, verbaal, tactiel
 Responsiviteit: mate van reageren op kind

Hechtingsvormen
 Veilig (moeder kan weg gaan)
 Onveilig, angstig-vermijdend (op moment dat moeder terug komt wil kind
dit niet)
 Onveilig, angstig-ambivalent (wil moeder wel vasthouden maar kalmeert
niet bij terugkomst moeder)
 Onveilig, angstig-gedesoriënteerd (weten helemaal niet meer wat ze
moeten doen bij terugkomst moeder)

, ONLE-03 Hoorcollege 16-
09-2014


Cognitie
 Processen van denken, waarnemen en herinneren waardoor kennis wordt
verkregen, gemaakt en opgeslagen en kan worden gebruikt.

Cognitieve ontwikkeling van baby’s
 Uiting van cognitie ligt in handelen (Piaget)
 Denken ontstaat door doen (Vygotsky/ Bruner)
 Informatieverwerkingstheorie

Uitgangspunten Piaget (1896-1980)
 Actie= kennis
 Kennis= waarnemen, communicatie, sensatie
 Kinderen zijn actieve onderzoekers
 Ontwikkeling volgens stadia

Stadia in cognitieve ontwikkeling (Piaget)
 Sensomotorisch stadium (0-2 jaar)
 Preoperationeel stadium -> fase voordat een kind kan overzien, kind
ontwikkeld symbolisch denken
 Concreet operationeel stadium -> kind gaat denken in oorzaak-gevolg.
Kind kan terug denken van begin tot eind
 Formeel operationeel stadium -> op formeel abstract niveau kunnen
denken (logisch denken)

Overgang tussen stadia
 Bij fysieke rijping + ervaring -> kind kan door naar een hoger cognitief
niveau
 Kwaliteit van kennis verandert
 Van reflex naar reflectie

Belangrijke elementen Piaget
 Schema:
o Een manier van denken waarmee wij de werkelijkheid zien en
ervaren ofwel mentale structuur/ denkkader
 Adaptie
o Aanpassen aan omgeving. Komt tot stand via assimilatie en
accommodatie

Processen volgens Piaget
 Assimilatie
o Ervaringen inpassen van de omgeving in cognitieve patronen (bijv.
interpreteren)
 Accommodatie