Samenvatting L-filosofische grondslagen van de geesteswetenschappen

SAMENVATTING L-FILOSOFISCHE GRONDSLAGEN VAN DE
GEESTESWETENSCHAPPEN
Inhoud
Table of Contents
Inhoud...................................................................................................................................................1
Popper en het demarcatieprobleem................................................................................................26

,1. Inleiding
 “Epistemologie”: komt van epistêmê: zowel ‘kennis’ als ‘wetenschap’
 Hangen samen: wanneer men kennis heeft, bevindt men zich in een toestand van
wetenschap
 Epistemologie = filosofische kenleer, bestudeert de aard, reikwijdte en rechtvaardiging van
kennis
 “Hoe kennis verwerven”
o Relevante vragen: Wat is kennis?, Hoe onderscheidt kennis zich van
mening/overtuiging?, Hoe kunnen we kennis verwerven/rechtvaardigen?
 Wat is kennis? -> 3 componenten:
o Standaardtheorie: Kennis als ‘gerechtvaardigde, ware overtuiging’ (JTB)

 Definitie gaat terug op Plato (zie Meno & Theaetetus)
o Kennis veronderstelt overtuiging

 Ik kan maar iets weten indien ik ervan overtuigd ben dat het het geval is
o Kennis veronderstelt waarheid

 Ik kan maar iets weten als dat ook waar is
 Standaardtheorie v/d waarheid: waarheid als correspondentie
(overeenstemming met feiten)
o Kennis veronderstelt rechtvaardiging

 Ik kan maar iets weten als ik ook weet waarom het waar is
 Vb. zeggen: ‘Trump heeft de verkiezing gewonnen’
 Bronnen van kennis:
o Waarneming/ervaring: a posteriori kennis: kennis komt achteraf -> eerst ervaring

 Ervaringskennis
 Vb. ‘Het regent’
 Belangrijkste kennisbron voor ‘empiristische’ theorieën
 O.a. Aristoteles, Britse empiristen, positivisten, vroege Wittgenstein
o Verstand: a priori kennis: van te voren hebben -> niet afhankelijk van ervaring

 Vb. ‘De som van de hoeken van een driehoek is 180°’
 Belangrijkste kennisbron voor ‘rationalistische’ theorieën
 O.a. Plato, Descartes
 Kunnen een rol spelen in rechtvaardiging van kennis
 Hoe men opvattingen bekomt (bv. via een droomervaring)
Context of discovery

, <->
Hoe men deze rechtvaardigt (onderzoek naar die droomervaring)
Context of justification
 Kunnen hetzelfde zijn
 Demarcatieprobleem: heeft betrekking op de vraag waar de scheidingslijn loopt tussen
wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke uitspraken.
 Wetenschapsfilosofie beraadt zich over speciaal type kennis: wetenschappelijke kennis
o Welke methode gebruikt, Hoe wetenschappelijke kennis rechtvaardigen, hoe
verhouden wetenschappelijke modellen zicht tot werkelijkheid, Wat onderscheidt
wetenschappelijke van niet-wetenschappelijke kennis, hoe verhouden verschillende
wetenschappen zich tot elkaar?
 Metafysica: “Aard van de werkelijkheid waarover we kennis verwerven”


1. Plato (428 – 347 v. Chr.)
Plato over a priori kennis

1.1. Inleiding
 Auteur v filosofische dialogen
 Ethische uitgangspunt: onderzoekt het ethische en wat dat inhoudt  cf. Socrates
 1Ste invloedrijk model van a priori kennis
o Ideeënleer

o Leer v/d onsterfelijke ziel

 Eerste definitie van kennis als JTB

1.1. De Meno-paradox
 Meno, ‘over de deugd’ = dialoog over deugdzaamheid
 Centrale vraag: Kan de deugd onderwezen worden?
 Deugd bestaat in een vorm van inzicht/kennis
o Socrates w overtuigd dat ware deugd gereduceerd kan worden tot kennis

 Niemand is slecht en doet bewust kwaad
 Wie het goede kent, zal het goede doen
 Men handelt doelbewust, met als doel: iets goed
 Dit niet doen is doordat men zich vergist in wat goed is
Bv. moorden omdat eerwraak belangrijker/beter is
 (Hoe) kunnen we kennis verwerven?
 De ‘Meno-paradox’:
o Wie kent, hoeft niet te zoeken

, o Wie niet kent, weet niet waarnaar hij naar op zoek is

 Kennisverwerving is dus ofwel overbodig, ofwel onmogelijk
 Een Sofistische (geen reële) paradox steunend op ambiguïteit? Onderscheid tussen:
o De vraag begrijpen (pre-theoretisch begrip)

o Het antwoord/de definitie kennen (theoretische articulatie)

 Oplossing v Socrates: de theorie van de anamnese/wederherinnering
o Elk leren (mathêsis) is een zich-herinneren (anamnêsis), we hebben de kennis al

 Kennis is reeds (onbewust) aanwezig
 Kennis is nog niet (bewust) aanwezig
 Nood aan wederherinnering (anamnese)
 Plato’s a priori kennis veronderstelt de pre-existentie van de ziel
 Praktisch ‘bewijs’: de ondervraging van de slaaf
 Kennis veronderstelt ‘oorzakelijkheidsredernering’
= weten waarom de overtuiging waar is (=JTB)

1.1. Wederherinnering en Ideeën
 Phaedo, over de ziel: 1 van de mooiste dialogen (dramatische enscenering) over laatste
levensdag Socrates
o Onderwerp: onsterfelijkheid van de ziel

 Het argument van de wederherinnering
o De pre-existentie van de ziel wordt afgeleid uit de observatie dat de mens beschikt
over niet-empirische kennis (die men dus niet in dit leven kan hebben verworven)
 Welke kennis? Conceptuele kennis: begrippen (die Ideeën veronderstellen)
 Argument van de wederherinnering
o We spreken van gelijke stokken (en begrijpen wat we daarmee bedoelen)

 Dus: begrip ‘Gelijkheid is verondersteld in onze empirische oordelen
o Waar komt begrip “Gelijkheid” vandaan?

 Niet uit waarneming (geen empirisch begrip)
 Want: gelijke stokken zijn nooit zomaar gelijk, maar tegelijk ook
ongelijk
Bv. Wat voor de ene rechtvaardig is, mss voor de andere niet
 Dan moet ons begrip van Gelijkheid voorafgaan aan waarneming
 Want: waarnemingsoordelen veronderstellen begrip van Gelijkheid
 Gelijkheid moet dus reeds van voor we waarnemen zijn gekend
 Dus: kennis van Gelijkheid (Idee) is a priori