Inhoud
Module 1: inleiding..................................................................................................................... 2
1. Statistiek in onderzoek........................................................................................................ 2
1.1. Wat is onderzoek?........................................................................................................ 2
1.2. Wat is statistiek?........................................................................................................... 3
2. Basiselementen uit de datamatrix...................................................................................... 4
2.1. Basiselementen van de datamatrix..............................................................................4
2.2. Soorten variabelen....................................................................................................... 6
3. Data voorbereiden voor kwantitatieve data-analyse..........................................................8
3.1. Data verzamelen.......................................................................................................... 8
3.2. Data invoeren............................................................................................................. 10
3.3. Data cleaning............................................................................................................. 12
3.4. Data transformeren.................................................................................................... 14
Module 2: het beschrijven van één variabele...........................................................................15
4. Tabellen en grafieken........................................................................................................ 15
4.1. De frequentietabel...................................................................................................... 15
4.2. Percentielen................................................................................................................ 17
4.3. Grafieken.................................................................................................................... 18
4.4. Frequentietabel, percentielen en grafieken opvragen is SPSS....................................19
5. Kerngetallen centrale tendens.......................................................................................... 20
5.1. Inleiding...................................................................................................................... 20
5.2. Centrummaten........................................................................................................... 20
5.3. Keuze tussen centrummaten...................................................................................... 23
5.4. Centrummaten in SPSS............................................................................................... 24
6. Kengetallen spreiding....................................................................................................... 24
6.1. Inleiding...................................................................................................................... 24
6.2. Spreidingsmaten........................................................................................................ 25
6.3. Keuze spreidingsmaten.............................................................................................. 29
6.4. De boxplot.................................................................................................................. 29
6.5. Wetenschappelijk rapporteren bij centrum- en spreidingsmaten...............................29
6.6. Standaardiseren (z-scores)......................................................................................... 30
6.7. Spreidingsmaten, boxplot en z-scores opvragen in SPSS...........................................30
7. Kengetallen vorm.............................................................................................................. 31
7.1. Inleiding...................................................................................................................... 31
7.2. De vorm van een verdeling........................................................................................ 32
7.3. Wetenschappelijke rapporten over de vorm van een verdeling..................................33
7.4. De normaalverdeling.................................................................................................. 34
1
, 7.5. Kansen onder de (standaard)normale verdeling.........................................................34
7.6. De vorm van de verdeling onderzoeken in SPSS........................................................38
Module 3: het beschrijven van twee variabele.........................................................................39
8. Tabellen en grafieken........................................................................................................ 39
8.1. Inleiding...................................................................................................................... 39
8.2. De kruistabel.............................................................................................................. 39
8.3. Grafieken.................................................................................................................... 41
8.4. Kruistabel en grafieken met twee variabelen opvragen in SPSS................................43
9. Associatiematen op nominaal niveau............................................................................... 44
9.1. Inleiding...................................................................................................................... 44
9.2. Wat is samenhang?.................................................................................................... 44
9.3. Wat zijn associatiematen?.......................................................................................... 44
9.4. Associatiematen op nominaal niveau.........................................................................45
9.5. Focus: Cramers V........................................................................................................ 46
9.6. Cramers V opvragen in SPSS...................................................................................... 48
10. Associatiematen op ordinaal niveau............................................................................... 48
10.1. Inleiding.................................................................................................................... 48
10.2. Wat is de richting van een verband?........................................................................49
10.3. Samenhang onderzoeken op ordinaal niveau...........................................................49
10.4. Focus: Spearmans Rho (s)......................................................................................... 50
10.5. Spearmans Rho (s) opvragen in SPSS.......................................................................53
11. Associatiematen op interval- en rationiveau...................................................................53
11.1. Inleiding.................................................................................................................... 53
11.2. Vorm van een verband............................................................................................. 53
11.3. Samenhang onderzoeken op interval- en rationiveau..............................................54
11.4. Focus: Pearsons correlatiecoëfficiënt ()....................................................................55
11.5. Pearsons correlatiecoëfficiënt () opvragen in SPSS...................................................58
Module 1: inleiding
1.Statistiek in onderzoek
1.1. Wat is onderzoek?
Definitie onderzoek: uitspraken trachten te doen over de werkelijkheid
Definitie wetenschappelijk onderzoek: Een doelgericht proces, waarbij een onderzoeker op
systematische manier betrouwbare en valide gegevens (of data) verzamelt en analyseert om
onderzoeksvragen te beantwoorden en zo een uitspraak te doen over de werkelijkheid
De empirische cyclus:
2
, Fase 1: Probleemstelling en onderzoekvragen
o Identificeren van het probleem -> welk probleem wil ik onderzoeken, wat willen we weten
o Vragen formuleren die onderzocht moeten worden om het probleem op te lossen
Fase 2: Literatuurstudie
o Literatuur raadplegen om meer te weten te komen over het onderzoeksonderwerp
o Stand van zaken m.b.t. huidige wetenschappelijke kennis in welbepaald domein -> is er
al onderzoek naar gedaan, wat weten we er al over
Fase 3: Onderzoeksontwerp
o Plan van aanpak opstellen: Wat wordt onderzocht en hoe wordt dat onderzocht?
o Waar en wanneer zal het onderzoek plaatsvinden? Wie zal deelnemen aan het
onderzoek? Hoe zal het onderzoek verlopen?
Fase 4: Dataverzameling
o Data (= gegevens) verzamelen om antwoord te bieden op de onderzoeksvraag
o Hoe data worden verzameld wordt vastgelegd in het onderzoeksontwerp (Enquête/
interview/ psychologische test/…)
Fase 5: Data-analyse
o Verzamelde gegevens analyseren om antwoord te bieden op de onderzoeksvraag
o Welke analyses worden uitgevoerd wordt vastgelegd in het onderzoeksontwerp
Fase 6: Rapporteren
o Resultaten/inzichten communiceren
o Verschillende vormen van rapportage: (wetenschappelijk) artikel, kennisvideo, …
1.2. Wat is statistiek?
Statistiek inde empirische cyclus:
Fase 3: het onderzoeksontwerp
o Hier worden de keuzes gemaakt die later invloed hebben op de analyse
Type onderzoeksvraag (causaal, beschrijvend, …)
Meetniveau van de variabele
Steekproefopzet
…
Fase 4: dataverzameling
o Verzamelen van de gegevens en deze onder brengen in een datamatrix -> vaak
gebruik gemaakt van een softwareprogramma
Fase 5: data-analyse
o Het samenvatten, weergeven, analyseren, interpreteren… van de verzamelde
gegevens
3
, o Meeste statistiek
Fase 6: rapporteren
o Resultaten weergeven in een onderzoeksverslag
Definitie wat is statistiek: de wetenschap van het verzamelen, classificeren, samenvatten,
organiseren, analyseren, interpreteren en rapporteren van onderzoeksgegevens
Doel: algemeen geldende uitspraken doen over wetmatigheden in de steekproef of
populatie op basis van waarnemingen
Verschil populatie en steekproef:
Populatie: het geheel van individuen waarover de onderzoeker een uitspraak wil
doen/informatie wil verkrijgen
o Vlaamse jongeren, Belgische werkzoekenden, personen met jongdementie, Vlaamse
ministers
Steekproef: een representatieve selectie van individuen uit de populatie die daadwerkelijk
wordt onderzocht met als doel betrouwbare informatie te verkrijgen over de populatie
Niet mogelijk om gehele populatie te ondervragen, daarom wordt er gewerkt met een
steekproef
Verschil tussen beschrijvende en inductieve statistiek:
Beschrijvende statistiek: het samenvattend beschrijven van de kenmerken van de groep
onderzoekseenheden die je onderzocht hebt
o Doel: veelheid aan steekproefgegevens overzichtelijk samenvatten/weergeven
o Geen uitspraken doen over de populatie
Inductieve statistiek: op basis van steekproefgegevens uitspraken trachten te doen over
de populatie
o Doel: o.b.v. steekproefgegevens uitspraken doen over de populatie
o Algemeen geldende uitspraken gaan doen
2.Basiselementen uit de datamatrix
2.1. Basiselementen van de datamatrix
2.1.1. De datamatrix
4
Module 1: inleiding..................................................................................................................... 2
1. Statistiek in onderzoek........................................................................................................ 2
1.1. Wat is onderzoek?........................................................................................................ 2
1.2. Wat is statistiek?........................................................................................................... 3
2. Basiselementen uit de datamatrix...................................................................................... 4
2.1. Basiselementen van de datamatrix..............................................................................4
2.2. Soorten variabelen....................................................................................................... 6
3. Data voorbereiden voor kwantitatieve data-analyse..........................................................8
3.1. Data verzamelen.......................................................................................................... 8
3.2. Data invoeren............................................................................................................. 10
3.3. Data cleaning............................................................................................................. 12
3.4. Data transformeren.................................................................................................... 14
Module 2: het beschrijven van één variabele...........................................................................15
4. Tabellen en grafieken........................................................................................................ 15
4.1. De frequentietabel...................................................................................................... 15
4.2. Percentielen................................................................................................................ 17
4.3. Grafieken.................................................................................................................... 18
4.4. Frequentietabel, percentielen en grafieken opvragen is SPSS....................................19
5. Kerngetallen centrale tendens.......................................................................................... 20
5.1. Inleiding...................................................................................................................... 20
5.2. Centrummaten........................................................................................................... 20
5.3. Keuze tussen centrummaten...................................................................................... 23
5.4. Centrummaten in SPSS............................................................................................... 24
6. Kengetallen spreiding....................................................................................................... 24
6.1. Inleiding...................................................................................................................... 24
6.2. Spreidingsmaten........................................................................................................ 25
6.3. Keuze spreidingsmaten.............................................................................................. 29
6.4. De boxplot.................................................................................................................. 29
6.5. Wetenschappelijk rapporteren bij centrum- en spreidingsmaten...............................29
6.6. Standaardiseren (z-scores)......................................................................................... 30
6.7. Spreidingsmaten, boxplot en z-scores opvragen in SPSS...........................................30
7. Kengetallen vorm.............................................................................................................. 31
7.1. Inleiding...................................................................................................................... 31
7.2. De vorm van een verdeling........................................................................................ 32
7.3. Wetenschappelijke rapporten over de vorm van een verdeling..................................33
7.4. De normaalverdeling.................................................................................................. 34
1
, 7.5. Kansen onder de (standaard)normale verdeling.........................................................34
7.6. De vorm van de verdeling onderzoeken in SPSS........................................................38
Module 3: het beschrijven van twee variabele.........................................................................39
8. Tabellen en grafieken........................................................................................................ 39
8.1. Inleiding...................................................................................................................... 39
8.2. De kruistabel.............................................................................................................. 39
8.3. Grafieken.................................................................................................................... 41
8.4. Kruistabel en grafieken met twee variabelen opvragen in SPSS................................43
9. Associatiematen op nominaal niveau............................................................................... 44
9.1. Inleiding...................................................................................................................... 44
9.2. Wat is samenhang?.................................................................................................... 44
9.3. Wat zijn associatiematen?.......................................................................................... 44
9.4. Associatiematen op nominaal niveau.........................................................................45
9.5. Focus: Cramers V........................................................................................................ 46
9.6. Cramers V opvragen in SPSS...................................................................................... 48
10. Associatiematen op ordinaal niveau............................................................................... 48
10.1. Inleiding.................................................................................................................... 48
10.2. Wat is de richting van een verband?........................................................................49
10.3. Samenhang onderzoeken op ordinaal niveau...........................................................49
10.4. Focus: Spearmans Rho (s)......................................................................................... 50
10.5. Spearmans Rho (s) opvragen in SPSS.......................................................................53
11. Associatiematen op interval- en rationiveau...................................................................53
11.1. Inleiding.................................................................................................................... 53
11.2. Vorm van een verband............................................................................................. 53
11.3. Samenhang onderzoeken op interval- en rationiveau..............................................54
11.4. Focus: Pearsons correlatiecoëfficiënt ()....................................................................55
11.5. Pearsons correlatiecoëfficiënt () opvragen in SPSS...................................................58
Module 1: inleiding
1.Statistiek in onderzoek
1.1. Wat is onderzoek?
Definitie onderzoek: uitspraken trachten te doen over de werkelijkheid
Definitie wetenschappelijk onderzoek: Een doelgericht proces, waarbij een onderzoeker op
systematische manier betrouwbare en valide gegevens (of data) verzamelt en analyseert om
onderzoeksvragen te beantwoorden en zo een uitspraak te doen over de werkelijkheid
De empirische cyclus:
2
, Fase 1: Probleemstelling en onderzoekvragen
o Identificeren van het probleem -> welk probleem wil ik onderzoeken, wat willen we weten
o Vragen formuleren die onderzocht moeten worden om het probleem op te lossen
Fase 2: Literatuurstudie
o Literatuur raadplegen om meer te weten te komen over het onderzoeksonderwerp
o Stand van zaken m.b.t. huidige wetenschappelijke kennis in welbepaald domein -> is er
al onderzoek naar gedaan, wat weten we er al over
Fase 3: Onderzoeksontwerp
o Plan van aanpak opstellen: Wat wordt onderzocht en hoe wordt dat onderzocht?
o Waar en wanneer zal het onderzoek plaatsvinden? Wie zal deelnemen aan het
onderzoek? Hoe zal het onderzoek verlopen?
Fase 4: Dataverzameling
o Data (= gegevens) verzamelen om antwoord te bieden op de onderzoeksvraag
o Hoe data worden verzameld wordt vastgelegd in het onderzoeksontwerp (Enquête/
interview/ psychologische test/…)
Fase 5: Data-analyse
o Verzamelde gegevens analyseren om antwoord te bieden op de onderzoeksvraag
o Welke analyses worden uitgevoerd wordt vastgelegd in het onderzoeksontwerp
Fase 6: Rapporteren
o Resultaten/inzichten communiceren
o Verschillende vormen van rapportage: (wetenschappelijk) artikel, kennisvideo, …
1.2. Wat is statistiek?
Statistiek inde empirische cyclus:
Fase 3: het onderzoeksontwerp
o Hier worden de keuzes gemaakt die later invloed hebben op de analyse
Type onderzoeksvraag (causaal, beschrijvend, …)
Meetniveau van de variabele
Steekproefopzet
…
Fase 4: dataverzameling
o Verzamelen van de gegevens en deze onder brengen in een datamatrix -> vaak
gebruik gemaakt van een softwareprogramma
Fase 5: data-analyse
o Het samenvatten, weergeven, analyseren, interpreteren… van de verzamelde
gegevens
3
, o Meeste statistiek
Fase 6: rapporteren
o Resultaten weergeven in een onderzoeksverslag
Definitie wat is statistiek: de wetenschap van het verzamelen, classificeren, samenvatten,
organiseren, analyseren, interpreteren en rapporteren van onderzoeksgegevens
Doel: algemeen geldende uitspraken doen over wetmatigheden in de steekproef of
populatie op basis van waarnemingen
Verschil populatie en steekproef:
Populatie: het geheel van individuen waarover de onderzoeker een uitspraak wil
doen/informatie wil verkrijgen
o Vlaamse jongeren, Belgische werkzoekenden, personen met jongdementie, Vlaamse
ministers
Steekproef: een representatieve selectie van individuen uit de populatie die daadwerkelijk
wordt onderzocht met als doel betrouwbare informatie te verkrijgen over de populatie
Niet mogelijk om gehele populatie te ondervragen, daarom wordt er gewerkt met een
steekproef
Verschil tussen beschrijvende en inductieve statistiek:
Beschrijvende statistiek: het samenvattend beschrijven van de kenmerken van de groep
onderzoekseenheden die je onderzocht hebt
o Doel: veelheid aan steekproefgegevens overzichtelijk samenvatten/weergeven
o Geen uitspraken doen over de populatie
Inductieve statistiek: op basis van steekproefgegevens uitspraken trachten te doen over
de populatie
o Doel: o.b.v. steekproefgegevens uitspraken doen over de populatie
o Algemeen geldende uitspraken gaan doen
2.Basiselementen uit de datamatrix
2.1. Basiselementen van de datamatrix
2.1.1. De datamatrix
4
