Psychologie
Wat is psychologie en wat is het niet
- Psychologie = de wetenschap van gedrag en geestelijke (PSYCHE) processen
o Wetenschap = evidence based
o Geestelijke processen (Intern): denken, voelen, begeren, …
o Waarneembare processen (extern): praten, glimlachen, lopen, …
- Wat is psychologie?
o Definitie: Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag, gedachten,
emoties en mentale processen. Het richt zich op hoe mensen en dieren
waarnemen, leren, denken, voelen en zich gedragen.
o Kenmerken:
▪ Gebaseerd op empirisch onderzoek en wetenschappelijke methoden.
▪ Verklaart gedrag vanuit biologische, cognitieve, sociale en culturele
invalshoeken.
o Doel: Begrijpen, voorspellen en soms beïnvloeden van gedrag.
- Wat is psychologie niet?
o Geen pseudowetenschap: Psychologie is geen astrologie, helderziendheid of
andere onbewezen overtuigingen.
o Geen persoonlijke mening: Conclusies zijn gebaseerd op onderzoek, niet op
intuïtie.
o Geen exacte wetenschap: Hoewel het gebruikmaakt van wetenschappelijke
methoden, heeft het te maken met complexe en veranderlijke menselijke
factoren.
Psychologie is meer dan je denkt
3 soorten psychologie
1. Experimentele psychologen: experimenten en onderzoeken, ontdekken
2. Docenten psychologen: wetenschappelijk onderzoek + doceren
3. Toegepaste psychologen: behandelingen
, Specialisaties
- Arbeids- en organisatiepsychologen (= tevreden arbeidsmoraal)
- Sportpsychologen (= motivatie en prestratie opvolgen)
- Schoolpsychologen(= alles rond onderwijs opvolgev bv. clb)
- Klinisch psychologen (= geven therapie, emoties, gedrag, relatie breuken,
cognitief,…)
- Forensische psychologen (= gerechtelijk kader)
- Omgevingspsychologen (= bv context invloed op gedrag invloed van
lawaai,…)
- Gerontopsychologen (= leeftijds gerelateerde )
Psychiater
• Master in de geneeskunde met specialisatie
• Mag mediactie voorschrijven
• Diagnose stellen
waarom psychologie relevant is als toekomstige verpleegkundige.
1. Begrijpen van patiënten:
o Helpt gedrag, emoties en reacties van patiënten te begrijpen en empathie te
tonen.
o Ondersteunt het herkennen van psychologische problemen zoals angst,
depressie of trauma.
2. Communicatie:
o Verbetert de interactie met patiënten, families en collega's.
o Helpt bij het omgaan met moeilijke gesprekken, zoals slecht nieuws brengen.
3. Stressmanagement:
o Geeft inzicht in hoe verpleegkundigen zelf stress kunnen beheersen.
o Bevordert een gezonde werk-privébalans.
4. Holistische zorg:
o Combineert medische en psychologische kennis voor een compleet beeld van
de patiënt.
5. Gedragsverandering
o Bijvoorbeeld bij het motiveren van patiënten om gezonder te leven.
6. Mentale gezondheid
o Basiskennis over psychologische principes en stoornissen helpt
verpleegkundigen om vroegtijdige signalen te herkennen en door te verwijzen
naar specialisten.
, De Twee Grote Domeinen binnen de Psychologie
1. Experimentele psychologie:
o Bestudeert fundamentele psychologische processen, zoals:
▪ Geheugen.
▪ Leren.
▪ Perceptie.
o Gebaseerd op laboratoriumonderzoek en empirische studies.
2. Toegepaste psychologie:
o Richt zich op het gebruik van psychologische kennis in de praktijk, zoals:
▪ Klinische psychologie (behandeling van psychische stoornissen).
▪ Arbeids- en organisatiepsychologie (werk en prestaties).
▪ Onderwijspsychologie (leren en gedrag op school).
Specialisaties binnen de psychologie
• Klinische psychologie
• Gezondheidspsychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologie
• Schoolpsychologie
• Neuropsychologie
• Ontwikkelingspsychologie
Psychologie versus psychiatrie
• Psychologie: Gericht op gedrag, emoties en mentale processen. De meeste
psychologen zijn niet-medici.
• Psychiatrie: Een medisch specialisme gericht op de diagnose en behandeling van
mentale stoornissen met medicijnen of andere medische interventies.
Onderscheid tussen Psychologie, Psychiatrie en Pseudopsychologie
1. Psychologie:
o Richt zich op gedrag, emoties en mentale processen.
o Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.
o Psychologen stellen geen medische diagnoses of schrijven geen medicatie
voor.
2. Psychiatrie:
o Medisch specialisme dat zich richt op psychische stoornissen.
o Psychiaters zijn artsen die medicatie voorschrijven en behandelingen
uitvoeren, zoals therapieën of elektroconvulsietherapie.
3. Pseudopsychologie: lobotomie
o Niet-wetenschappelijke benaderingen die psychologische verklaringen
claimen, zoals:
▪ Astrologie.
▪ Grafologie.
▪ Paranormale psychologie
, De student herkent de samenhang en de verschillen tussen de 6 perspectieven van de
psychologie.
1. Biologisch perspectief: Focus op hersenen, genen, hormonen en fysiologische
processen.
2. Het ontwikkelingsperspectief: verandering in psychologisch functioneren tijdens het
leven en erfelijkheid en omgeving
3. Cognitief perspectief: Richt zich op mentale processen zoals denken, geheugen en
probleemoplossing. Hoe motivatie gedachten en perceptie beinvloeden
4. Behavioristisch perspectief: Bestudeert gedrag dat zichtbaar en meetbaar is, en hoe
dit beïnvloed wordt door de omgeving.
5. Het whole person perspectief
o Psychodynamisch perspectief: Benadrukt onbewuste processen, emoties en
vroegere ervaringen.
o Humanistisch perspectief: Beklemtoont persoonlijke groei, zelfactualisatie en
vrije wil. (+ geestelijke gezondheid)
o Karaktertrekken en temprament
6. Socio-cultureel perspectief: Onderzoekt hoe cultuur en sociale interacties gedrag
beïnvloeden. Hoe we functioneren in groepen,…
Verband tussen genen en gedrag: evolutie
!!! evolutie: de verandering van biologische en psychologische processen in de mens, waarbij
genetische variaties die gunstig zijn voor overleving en voortplanting zullen worden
doorgegeven van generatie op generatie.
• Evolutietheorie (charles darwin)
o Gedrag als resultaat van natuurlijke selectie
o Meest adaptieve gedrag ovleeft, net als de meest geschikte kenmerken
o Survival of the fittest
Verband tussen genen en gedrag: genen en erfelijkheid
• Genetische code bepaalt geërfde eigenschappen:
• Fysieke kenmerken: bv. lengte, gelaatstrekken, haarkleur
• Psychologische eigenschappen: bv. basistemperament
• Invloed van omgeving:
• Geërfde eigenschappen kunnen zich anders ontwikkelen door omgevingsfactoren.
• Je krijgt een willekeurige combinatie van kenmerken van beide ouders.
Wat is psychologie en wat is het niet
- Psychologie = de wetenschap van gedrag en geestelijke (PSYCHE) processen
o Wetenschap = evidence based
o Geestelijke processen (Intern): denken, voelen, begeren, …
o Waarneembare processen (extern): praten, glimlachen, lopen, …
- Wat is psychologie?
o Definitie: Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag, gedachten,
emoties en mentale processen. Het richt zich op hoe mensen en dieren
waarnemen, leren, denken, voelen en zich gedragen.
o Kenmerken:
▪ Gebaseerd op empirisch onderzoek en wetenschappelijke methoden.
▪ Verklaart gedrag vanuit biologische, cognitieve, sociale en culturele
invalshoeken.
o Doel: Begrijpen, voorspellen en soms beïnvloeden van gedrag.
- Wat is psychologie niet?
o Geen pseudowetenschap: Psychologie is geen astrologie, helderziendheid of
andere onbewezen overtuigingen.
o Geen persoonlijke mening: Conclusies zijn gebaseerd op onderzoek, niet op
intuïtie.
o Geen exacte wetenschap: Hoewel het gebruikmaakt van wetenschappelijke
methoden, heeft het te maken met complexe en veranderlijke menselijke
factoren.
Psychologie is meer dan je denkt
3 soorten psychologie
1. Experimentele psychologen: experimenten en onderzoeken, ontdekken
2. Docenten psychologen: wetenschappelijk onderzoek + doceren
3. Toegepaste psychologen: behandelingen
, Specialisaties
- Arbeids- en organisatiepsychologen (= tevreden arbeidsmoraal)
- Sportpsychologen (= motivatie en prestratie opvolgen)
- Schoolpsychologen(= alles rond onderwijs opvolgev bv. clb)
- Klinisch psychologen (= geven therapie, emoties, gedrag, relatie breuken,
cognitief,…)
- Forensische psychologen (= gerechtelijk kader)
- Omgevingspsychologen (= bv context invloed op gedrag invloed van
lawaai,…)
- Gerontopsychologen (= leeftijds gerelateerde )
Psychiater
• Master in de geneeskunde met specialisatie
• Mag mediactie voorschrijven
• Diagnose stellen
waarom psychologie relevant is als toekomstige verpleegkundige.
1. Begrijpen van patiënten:
o Helpt gedrag, emoties en reacties van patiënten te begrijpen en empathie te
tonen.
o Ondersteunt het herkennen van psychologische problemen zoals angst,
depressie of trauma.
2. Communicatie:
o Verbetert de interactie met patiënten, families en collega's.
o Helpt bij het omgaan met moeilijke gesprekken, zoals slecht nieuws brengen.
3. Stressmanagement:
o Geeft inzicht in hoe verpleegkundigen zelf stress kunnen beheersen.
o Bevordert een gezonde werk-privébalans.
4. Holistische zorg:
o Combineert medische en psychologische kennis voor een compleet beeld van
de patiënt.
5. Gedragsverandering
o Bijvoorbeeld bij het motiveren van patiënten om gezonder te leven.
6. Mentale gezondheid
o Basiskennis over psychologische principes en stoornissen helpt
verpleegkundigen om vroegtijdige signalen te herkennen en door te verwijzen
naar specialisten.
, De Twee Grote Domeinen binnen de Psychologie
1. Experimentele psychologie:
o Bestudeert fundamentele psychologische processen, zoals:
▪ Geheugen.
▪ Leren.
▪ Perceptie.
o Gebaseerd op laboratoriumonderzoek en empirische studies.
2. Toegepaste psychologie:
o Richt zich op het gebruik van psychologische kennis in de praktijk, zoals:
▪ Klinische psychologie (behandeling van psychische stoornissen).
▪ Arbeids- en organisatiepsychologie (werk en prestaties).
▪ Onderwijspsychologie (leren en gedrag op school).
Specialisaties binnen de psychologie
• Klinische psychologie
• Gezondheidspsychologie
• Arbeids- en organisatiepsychologie
• Schoolpsychologie
• Neuropsychologie
• Ontwikkelingspsychologie
Psychologie versus psychiatrie
• Psychologie: Gericht op gedrag, emoties en mentale processen. De meeste
psychologen zijn niet-medici.
• Psychiatrie: Een medisch specialisme gericht op de diagnose en behandeling van
mentale stoornissen met medicijnen of andere medische interventies.
Onderscheid tussen Psychologie, Psychiatrie en Pseudopsychologie
1. Psychologie:
o Richt zich op gedrag, emoties en mentale processen.
o Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.
o Psychologen stellen geen medische diagnoses of schrijven geen medicatie
voor.
2. Psychiatrie:
o Medisch specialisme dat zich richt op psychische stoornissen.
o Psychiaters zijn artsen die medicatie voorschrijven en behandelingen
uitvoeren, zoals therapieën of elektroconvulsietherapie.
3. Pseudopsychologie: lobotomie
o Niet-wetenschappelijke benaderingen die psychologische verklaringen
claimen, zoals:
▪ Astrologie.
▪ Grafologie.
▪ Paranormale psychologie
, De student herkent de samenhang en de verschillen tussen de 6 perspectieven van de
psychologie.
1. Biologisch perspectief: Focus op hersenen, genen, hormonen en fysiologische
processen.
2. Het ontwikkelingsperspectief: verandering in psychologisch functioneren tijdens het
leven en erfelijkheid en omgeving
3. Cognitief perspectief: Richt zich op mentale processen zoals denken, geheugen en
probleemoplossing. Hoe motivatie gedachten en perceptie beinvloeden
4. Behavioristisch perspectief: Bestudeert gedrag dat zichtbaar en meetbaar is, en hoe
dit beïnvloed wordt door de omgeving.
5. Het whole person perspectief
o Psychodynamisch perspectief: Benadrukt onbewuste processen, emoties en
vroegere ervaringen.
o Humanistisch perspectief: Beklemtoont persoonlijke groei, zelfactualisatie en
vrije wil. (+ geestelijke gezondheid)
o Karaktertrekken en temprament
6. Socio-cultureel perspectief: Onderzoekt hoe cultuur en sociale interacties gedrag
beïnvloeden. Hoe we functioneren in groepen,…
Verband tussen genen en gedrag: evolutie
!!! evolutie: de verandering van biologische en psychologische processen in de mens, waarbij
genetische variaties die gunstig zijn voor overleving en voortplanting zullen worden
doorgegeven van generatie op generatie.
• Evolutietheorie (charles darwin)
o Gedrag als resultaat van natuurlijke selectie
o Meest adaptieve gedrag ovleeft, net als de meest geschikte kenmerken
o Survival of the fittest
Verband tussen genen en gedrag: genen en erfelijkheid
• Genetische code bepaalt geërfde eigenschappen:
• Fysieke kenmerken: bv. lengte, gelaatstrekken, haarkleur
• Psychologische eigenschappen: bv. basistemperament
• Invloed van omgeving:
• Geërfde eigenschappen kunnen zich anders ontwikkelen door omgevingsfactoren.
• Je krijgt een willekeurige combinatie van kenmerken van beide ouders.
