, Voorwoord
Geachte lezer,
Dit afstudeeronderzoek is uitgevoerd in het kader van de opleiding Verpleegkunde aan de
Hogeschool Utrecht. Voor dit onderzoek kregen studenten de opdracht om zelf een onderwerp
te kiezen binnen het thema palliatieve zorg. Zelf heb ik gekozen om onderzoek te doen naar de
interdisciplinaire samenwerking tussen verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde
tijdens de palliatieve fase. Er is onderzoek verricht naar de belemmerende en bevorderende
factoren tijdens de interdisciplinaire samenwerking. Doormiddel van interviews worden de
ervaringen van verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde uitgevraagd. Om
gestructureerd en systematisch onderzoek te verrichten wordt er gebruik gemaakt van het
Onderwijsraamwerk Palliatieve Zorg 2.0.
Graag wil ik mijn docente en mijn praktijkbegeleider hartelijk bedanken voor hun goede
begeleiding. Ook wil ik alle respondenten en deelnemers van dit onderzoek bedanken voor hun
tijd en inzet. Zonder hun medewerking zou dit onderzoek niet mogelijk zijn geweest.
Samenvatting
Aanleiding
2
,Tijdens de stervensfase van een dementerende bewoner in een woonzorgcentrum
speelt de interdisciplinaire samenwerking tussen de verpleegkundigen en de
specialisten ouderengeneeskunde een essentiële rol. Een goede interdisciplinaire
samenwerking is belangrijk voor de kwaliteit van zorg en tijdens de stervensfase.
Probleem-, doel- en vraagstelling
Het onderzoek richt zich op de interdisciplinaire samenwerking tussen verpleegkundigen
en artsen. Het doel is om inzicht te geven in belemmerende en bevorderende factoren
van deze samenwerking. De centrale vraag van dit onderzoek is: ‘Wat zijn
bevorderende en belemmerende factoren in de interdisciplinaire samenwerking tussen
verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde tijdens de stervensfase bij
cliënten uit een woonzorgcentrum?’. Het doel is om een advies te geven aan de
verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde.
Methode
Tijdens dit afstudeeronderzoek wordt gebruik gemaakt van kwalitatief onderzoek via
semigestructureerde interviews. In totaal zijn vier hbo verpleegkundigen twee mbo
verpleegkundigen en twee specialisten ouderengeneeskunde geïnterviewd. De
interviews zijn getranscribeerd, gepseudonimiseerd en gecodeerd. De hoofdthema’s zijn
belemmerende factoren en bevorderende factoren. De sub thema’s zijn: communicator,
samenwerkingspartner, kennis en vaardigheden en besluitvorming.
Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat de grootste belemmering in de samenwerking tussen
verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde het gebrek aan vertrouwen is.
Het gebrek aan vertrouwen wordt versterkt door onbekendheid van collega’s (zoals
invalkrachten), miscommunicatie, onduidelijke taakverdelingen en hiërarchie. De
belangrijkste bevorderende factoren waren de gezamenlijke morele beraden, het
gebruik van gestructureerd rapporteren en de laagdrempeligheid in contact.
Conclusie
Dit onderzoek toont aan dat de interdisciplinaire samenwerking in de stervensfase bij
dementerende cliënten zowel belemmerende als bevorderende factoren kent, waarbij de
belemmeringen in aantal de bevorderingen overtreffen.
Advies
Zorgverleners moeten regelmatig communiceren, duidelijke taakverdelingen hanteren
en gezamenlijk rapporteren. De organisatie moet hierin interdisciplinaire scholing
bieden, hiërarchie verminderen en extra aandacht besteden aan uitzendkrachten en
flex-medewerkers.
3
, Inhoudsopgave
Samenvatting...................................................................................................2
1. Inleiding......................................................................................................... 6
1.1 Aanleiding en relevantie................................................................................................ 6
1.2 Doel - en vraagstelling................................................................................................... 7
2. Methode ........................................................................................................ 8
2.1 Onderzoeksdesign.......................................................................................................... 8
2.2 Setting........................................................................................................................... 8
2.3 Doelgroep...................................................................................................................... 8
2.4 Wijze van dataverzameling............................................................................................ 9
2.5 Wijze van data-analyse.................................................................................................. 9
2.6 Betrouwbaarheid, validiteit en ethische overwegingen..................................................9
3. Resultaten.................................................................................................... 11
3.1 Respondenten.............................................................................................................. 11
3.2 Resultaten van de interviews.......................................................................................12
3.2.2 Thema: Communicator.......................................................................................... 12
3.3.3 Thema kennis en vaardigheden ............................................................................13
3.3.4 Thema samenwerkingspartner..............................................................................14
3.3.5 Thema besluitvorming........................................................................................... 15
4. Discussie...................................................................................................... 17
4.1 Voornaamste bevindingen...........................................................................................17
4.1.1 Belemmerende factoren........................................................................................ 17
4.1.2 Bevorderende factoren.......................................................................................... 17
4.2 Betekenis van de bevindingen.....................................................................................18
4.3 Sterke en zwakke punten van het onderzoek.....................................................18
4.3.1 Sterke punten........................................................................................................ 18
4.3.2 Zwakke punten...................................................................................................... 18
5. Conclusie.................................................................................................... 19
6 Advies.......................................................................................................... 20
6.1 Advies op microniveau.................................................................................................20
6.2 Advies op macroniveau................................................................................................ 20
Referenties...................................................................................................... 21
5. Bijlagen........................................................................................................ 24
Bijlage 1 Zoekplan............................................................................................................. 24
Bijlage 2: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data..............................................26
Bijlage 3: Topiclijst............................................................................................................. 28
4
Geachte lezer,
Dit afstudeeronderzoek is uitgevoerd in het kader van de opleiding Verpleegkunde aan de
Hogeschool Utrecht. Voor dit onderzoek kregen studenten de opdracht om zelf een onderwerp
te kiezen binnen het thema palliatieve zorg. Zelf heb ik gekozen om onderzoek te doen naar de
interdisciplinaire samenwerking tussen verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde
tijdens de palliatieve fase. Er is onderzoek verricht naar de belemmerende en bevorderende
factoren tijdens de interdisciplinaire samenwerking. Doormiddel van interviews worden de
ervaringen van verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde uitgevraagd. Om
gestructureerd en systematisch onderzoek te verrichten wordt er gebruik gemaakt van het
Onderwijsraamwerk Palliatieve Zorg 2.0.
Graag wil ik mijn docente en mijn praktijkbegeleider hartelijk bedanken voor hun goede
begeleiding. Ook wil ik alle respondenten en deelnemers van dit onderzoek bedanken voor hun
tijd en inzet. Zonder hun medewerking zou dit onderzoek niet mogelijk zijn geweest.
Samenvatting
Aanleiding
2
,Tijdens de stervensfase van een dementerende bewoner in een woonzorgcentrum
speelt de interdisciplinaire samenwerking tussen de verpleegkundigen en de
specialisten ouderengeneeskunde een essentiële rol. Een goede interdisciplinaire
samenwerking is belangrijk voor de kwaliteit van zorg en tijdens de stervensfase.
Probleem-, doel- en vraagstelling
Het onderzoek richt zich op de interdisciplinaire samenwerking tussen verpleegkundigen
en artsen. Het doel is om inzicht te geven in belemmerende en bevorderende factoren
van deze samenwerking. De centrale vraag van dit onderzoek is: ‘Wat zijn
bevorderende en belemmerende factoren in de interdisciplinaire samenwerking tussen
verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde tijdens de stervensfase bij
cliënten uit een woonzorgcentrum?’. Het doel is om een advies te geven aan de
verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde.
Methode
Tijdens dit afstudeeronderzoek wordt gebruik gemaakt van kwalitatief onderzoek via
semigestructureerde interviews. In totaal zijn vier hbo verpleegkundigen twee mbo
verpleegkundigen en twee specialisten ouderengeneeskunde geïnterviewd. De
interviews zijn getranscribeerd, gepseudonimiseerd en gecodeerd. De hoofdthema’s zijn
belemmerende factoren en bevorderende factoren. De sub thema’s zijn: communicator,
samenwerkingspartner, kennis en vaardigheden en besluitvorming.
Resultaten
Uit het onderzoek blijkt dat de grootste belemmering in de samenwerking tussen
verpleegkundigen en specialisten ouderengeneeskunde het gebrek aan vertrouwen is.
Het gebrek aan vertrouwen wordt versterkt door onbekendheid van collega’s (zoals
invalkrachten), miscommunicatie, onduidelijke taakverdelingen en hiërarchie. De
belangrijkste bevorderende factoren waren de gezamenlijke morele beraden, het
gebruik van gestructureerd rapporteren en de laagdrempeligheid in contact.
Conclusie
Dit onderzoek toont aan dat de interdisciplinaire samenwerking in de stervensfase bij
dementerende cliënten zowel belemmerende als bevorderende factoren kent, waarbij de
belemmeringen in aantal de bevorderingen overtreffen.
Advies
Zorgverleners moeten regelmatig communiceren, duidelijke taakverdelingen hanteren
en gezamenlijk rapporteren. De organisatie moet hierin interdisciplinaire scholing
bieden, hiërarchie verminderen en extra aandacht besteden aan uitzendkrachten en
flex-medewerkers.
3
, Inhoudsopgave
Samenvatting...................................................................................................2
1. Inleiding......................................................................................................... 6
1.1 Aanleiding en relevantie................................................................................................ 6
1.2 Doel - en vraagstelling................................................................................................... 7
2. Methode ........................................................................................................ 8
2.1 Onderzoeksdesign.......................................................................................................... 8
2.2 Setting........................................................................................................................... 8
2.3 Doelgroep...................................................................................................................... 8
2.4 Wijze van dataverzameling............................................................................................ 9
2.5 Wijze van data-analyse.................................................................................................. 9
2.6 Betrouwbaarheid, validiteit en ethische overwegingen..................................................9
3. Resultaten.................................................................................................... 11
3.1 Respondenten.............................................................................................................. 11
3.2 Resultaten van de interviews.......................................................................................12
3.2.2 Thema: Communicator.......................................................................................... 12
3.3.3 Thema kennis en vaardigheden ............................................................................13
3.3.4 Thema samenwerkingspartner..............................................................................14
3.3.5 Thema besluitvorming........................................................................................... 15
4. Discussie...................................................................................................... 17
4.1 Voornaamste bevindingen...........................................................................................17
4.1.1 Belemmerende factoren........................................................................................ 17
4.1.2 Bevorderende factoren.......................................................................................... 17
4.2 Betekenis van de bevindingen.....................................................................................18
4.3 Sterke en zwakke punten van het onderzoek.....................................................18
4.3.1 Sterke punten........................................................................................................ 18
4.3.2 Zwakke punten...................................................................................................... 18
5. Conclusie.................................................................................................... 19
6 Advies.......................................................................................................... 20
6.1 Advies op microniveau.................................................................................................20
6.2 Advies op macroniveau................................................................................................ 20
Referenties...................................................................................................... 21
5. Bijlagen........................................................................................................ 24
Bijlage 1 Zoekplan............................................................................................................. 24
Bijlage 2: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data..............................................26
Bijlage 3: Topiclijst............................................................................................................. 28
4
