Summary Chemie Graad 10 kwartaal 3

CHEMIE KWARTAAL 3


DEELTJIES WAARUIT STOWWE OPGEBOU IS:



ATOME:

- Basiese boustene
- Stof wat slegs uit een soort atoom bestaan :element
- Slegs 6 edelgasse in groep 18 (monoatomiese elemente )
- Nie-metale: diatomiese molekulere elemente
- Swawel en fosfor – poli-atomiese molukelere elemente
- As verskillende elemente verbind= verbindings




VERBINDINGS:

- Vorm as 2/+ atome van verskillende elemente mekaar aantrek deur relatief
sterk kragte ( chemiese binding)
- Molekulere verbindings (molekule) : atome bind deur kovalente bindings om
molekule te vorm.
- Kovalente netwerkstrukture (atome): atome bind deur kovalente bindings in
n reuse struktuur
- Ioniese verbindings (ione) : atome vorm positiewe en negatiewe ione wat
mekaar aantrek
- Metaal verbindings ( metaalatome) : positiewe metaalione en
gedelokaliseerde elektrone trek mekaar aan.
- As atome verbindings vorm,verbind atome in vaste verhoudings om die
verbinding te vorm
- Verbindings is elektries neutraal



CHEMIESE FORMULES:

MOLEKULERE FORMULE GEE DIE WERKLIKE GETAL EN TIPE ATOOM
IN N MOLEKUUL


Ons gebruik molekulere formules om kovalente molekulere elemente en verbindings
voor te stel.

,EMPIRIESE FORMULE VAN N VERBINDIING :

• Sy eenvoudigste formule
• Dui nie presiese aantal atome in die verbinding aan nie,maar eerder die
eenvoudigste verhouding van atome in verbinding aan.

EMPIRIESE FORMULE IS N CHEMIESE FORMULE WAT EENVOUDIGSTE
VERHOUDING TUSSEN ATOME IN VERBINDING TOON.



STRUKTUURFORMULE VAN VERBINDING:

STRUKTUURFORMULE TOON RANGSKIKKING VAN ATOME EN
BINDINGS TUSSEN ATOME IN N VERBINDING.




MODELLE VAN ELEMENTE EN VERBINDINGS:
RUIMTEVULLINGSMODELLE:

• Bestaan uit verskillende kleure balletjies (stel atome voor)
• Met pennetjies en opening wat inmekaar pas.
• 3D beskouing van hoe verbinding lyk



BAL-EN-STOK-MODELLE:

• 3D
• Balletjies word met behulp van stokkies aanmekaar gebind
• Bindings tussen atome word waargeneem



KOVALENTE STRUKTURE:
KOVALENTE MOLEKULERE STRUKTURE:

◼ Atome elektrone deel= kovalente bindings
◼ Struktuur wat vorm= molekuul
◼ Ook bekend as molekulere stof
◼ Molekulere stowwe vorm gewoonlik as nie-metale reageer
◼ Bestaan uit 1 element of meer as 1 element.

Kovalente molekulere stof Molekulere formule Atome in die molekuul
teenwoordig
Suurstof O2 2 suurstofatome
Osoon O3 3 suurstofatome
Fosfor P4 4 fosforatome
Swawel S8 8 swawelatome
Buckminsterfullerene C60 60 koolstofatome

, Water H2O 2 waterstofatome;1
suurstofatoom
Koolstofdioksied CO2 1 koolstofatoom; 2
suurstofatome
Ammoniak NH3 1 stikstofatoom; 3
waterstofatome
Metaan C 1 koolstofatome; 4
waterstofatome
Oktaan C8H18 8 koolstofatome; 18
waterstofatome
Suiker C12H22O11 12 koolstofatome; 22
waterstofatome; 11
suurstofatome


KOVALENTE MOLEKULERE VASTE STOWWE :

❖ In kovalente molekulere vaste stowwe is intramolekulere kragte sterk
kovalente bindings tussen atome in elke molekuul en intermolekulere kragte
wat swak aantrekkingskragte is tussen die molekule
❖ Intermolekulere kragte -relatief swak : baie lae kook-en smeltpunte,sublimeer
hul vinniger en is redelik sagte vaste stowwe.
❖ Kovalente molekulere vaste stowwe met lae molekulere massa is gewoonlik n
gas/vloeistof by kamertemperatuur.



KOVALENTE NETWERKSTRUKTURE:

- Vorm reuse kovalente netwerkstrukture
- Sterk aantrekkingskragte = baie stabiel
- Vereis meer energie om te smelt en kook as vastestowwe met reuse ioniese
structure
- Diamant en grafiet is daarom twee allotrope van koolstof.
ALLOTROPE : DIE VERSKYNSEL WAAR DIESELFDE ELEMENT IN VERSKILLENDE
KRISTALVORMS KAN VOORKOM EN VERSKILLENDE FISIESE EN CHEMIESE
EIENSKAPPE HET

Kovalente netwerkstrukture strek kovalente bindings regdeur die
kristal . bestaan uit reuse struktuur van atome wat met kovalente
bindings aan mekaar gebind is.



DIAMANT:

• Bestaan uit koolstofatome in sterk atoomrooster om by mekaar gehou te
word en reuse kovalente netwerkstruktuur te vorm.