1
, EKONOMIESE STELSELS
In talle globale ekonomieë, soos die
Verenigde State van Amerika, het
individue die vryheid om hul werk te
kies, grond te besit en besighede te
bedryf.
In teenstelling hiermee, in
ekonomieë soos Kuba, besit die
regering beide grond en besighede,
wat bepaal wat om te produseer.
Hierdie nasies werk onder verskillende ekonomiese stelsels.
'n Ekonomiese stelsel is 'n raamwerk wat 'n land aanneem om sy
hulpbronne toe te wys en goedere en dienste te versprei.
Ekonomiese stelsels het ten doel om 'n fundamentele kwessie in ekonomie
bekend as die ekonomiese probleem aan te spreek - hoe om mense se
oneindige behoeftes en begeertes met beperkte hulpbronne te vervul.
Besluite moet geneem word oor wat om te produseer, hoe om dit te
produseer, prysstrategieë vir produkte of dienste, en hoe om dit onder die
bevolking te versprei.
Verskillende lande het verskeie metodes uitgedink om hierdie uitdagings aan
te spreek, en hierdie benaderings staan bekend as ekonomiese stelsels.
Die drie primêre ekonomiese stelsels is:
1. Die beplande ekonomie
2. Die markekonomie
3. Die gemengde ekonomie
1. Die beplande ekonomie
*Beplande ekonomie = ’n Ekonomiese stelsel waar die regering of werkersrade al die besluite
oor die produksie en verbruik van goedere en dienste neem.
Eienskappe en oorsprong van die beplande ekonomie
Die regering besit grond en geboue, natuurlike hulpbronne, fabrieke en plase.
Individue word nie toegelaat om eiendom te besit nie.
Regering besluit wat geproduseer moet word en teen hoeveel dit verkoop word.
2
, Regering besluit wie kry hoeveel van wat geproduseer word.
Geen mededinging (kompetisie) met ondernemings wat goedere en dienste teen
verskillende pryse aanbied nie.
Werkers het geen keuse oor wat hul wil doen nie.
Regering gee werkers alles wat hulle nodig het.
Word ook bevelsekonomie of sentraal beheerde ekonomie genoem.
Ontstaan gewoonlik wanneer ’n land sy oorlogekonomie vinnig moet industrialiseer.
Voordele en nadele
Voordele Nadele
o Dit kan stabiliteit toon o Dit kan ekonomiese groei en
aangesien dit binne 'n geslote innovasie belemmer as gevolg
sisteem funksioneer. van die afwesigheid van
o Dit het die potensiaal om entrepreneurskap.
nywerheidsgroei te bevorder o Verbruikers het nie die vryheid
aangesien die regering nie om te kies nie.
beperk word deur die behoefte o Pogings om verbruikers se
aan uitgebreide voorkeure te beheer is dalk nie
kapitaalakkumulasie voordat altyd effektief nie. Verbruikers het
daar in groot nywerhede belê byvoorbeeld beperkte opsies
word nie. wanneer dit kom by die keuse
o Die regering het die gesag om van produkte, aangesien die
ekonomiese hulpbronne na regering 'n beperkte reeks items
bepaalde sektore te rig. soos klere en kos bied, en
o Die regering kan hulpbronne verbruikers moet kies uit wat die
kanaliseer na gebiede waar dit regering verskaf.
die dringendste benodig word. o Dit is 'n onbuigsame stelsel wat
o Die regering verseker die sukkel om vinnig by verandering
welsyn van al sy burgers. aan te pas.
o Daar is 'n groter klem op die o Daar is 'n gebrek aan motivering
welsyn van burgers as op die vir individue om uit te blink in hul
najaag van wins en groei. werk.
o Om werkers aan te moedig om
goed te presteer, kan uitdagend
wees.
3
, EKONOMIESE STELSELS
In talle globale ekonomieë, soos die
Verenigde State van Amerika, het
individue die vryheid om hul werk te
kies, grond te besit en besighede te
bedryf.
In teenstelling hiermee, in
ekonomieë soos Kuba, besit die
regering beide grond en besighede,
wat bepaal wat om te produseer.
Hierdie nasies werk onder verskillende ekonomiese stelsels.
'n Ekonomiese stelsel is 'n raamwerk wat 'n land aanneem om sy
hulpbronne toe te wys en goedere en dienste te versprei.
Ekonomiese stelsels het ten doel om 'n fundamentele kwessie in ekonomie
bekend as die ekonomiese probleem aan te spreek - hoe om mense se
oneindige behoeftes en begeertes met beperkte hulpbronne te vervul.
Besluite moet geneem word oor wat om te produseer, hoe om dit te
produseer, prysstrategieë vir produkte of dienste, en hoe om dit onder die
bevolking te versprei.
Verskillende lande het verskeie metodes uitgedink om hierdie uitdagings aan
te spreek, en hierdie benaderings staan bekend as ekonomiese stelsels.
Die drie primêre ekonomiese stelsels is:
1. Die beplande ekonomie
2. Die markekonomie
3. Die gemengde ekonomie
1. Die beplande ekonomie
*Beplande ekonomie = ’n Ekonomiese stelsel waar die regering of werkersrade al die besluite
oor die produksie en verbruik van goedere en dienste neem.
Eienskappe en oorsprong van die beplande ekonomie
Die regering besit grond en geboue, natuurlike hulpbronne, fabrieke en plase.
Individue word nie toegelaat om eiendom te besit nie.
Regering besluit wat geproduseer moet word en teen hoeveel dit verkoop word.
2
, Regering besluit wie kry hoeveel van wat geproduseer word.
Geen mededinging (kompetisie) met ondernemings wat goedere en dienste teen
verskillende pryse aanbied nie.
Werkers het geen keuse oor wat hul wil doen nie.
Regering gee werkers alles wat hulle nodig het.
Word ook bevelsekonomie of sentraal beheerde ekonomie genoem.
Ontstaan gewoonlik wanneer ’n land sy oorlogekonomie vinnig moet industrialiseer.
Voordele en nadele
Voordele Nadele
o Dit kan stabiliteit toon o Dit kan ekonomiese groei en
aangesien dit binne 'n geslote innovasie belemmer as gevolg
sisteem funksioneer. van die afwesigheid van
o Dit het die potensiaal om entrepreneurskap.
nywerheidsgroei te bevorder o Verbruikers het nie die vryheid
aangesien die regering nie om te kies nie.
beperk word deur die behoefte o Pogings om verbruikers se
aan uitgebreide voorkeure te beheer is dalk nie
kapitaalakkumulasie voordat altyd effektief nie. Verbruikers het
daar in groot nywerhede belê byvoorbeeld beperkte opsies
word nie. wanneer dit kom by die keuse
o Die regering het die gesag om van produkte, aangesien die
ekonomiese hulpbronne na regering 'n beperkte reeks items
bepaalde sektore te rig. soos klere en kos bied, en
o Die regering kan hulpbronne verbruikers moet kies uit wat die
kanaliseer na gebiede waar dit regering verskaf.
die dringendste benodig word. o Dit is 'n onbuigsame stelsel wat
o Die regering verseker die sukkel om vinnig by verandering
welsyn van al sy burgers. aan te pas.
o Daar is 'n groter klem op die o Daar is 'n gebrek aan motivering
welsyn van burgers as op die vir individue om uit te blink in hul
najaag van wins en groei. werk.
o Om werkers aan te moedig om
goed te presteer, kan uitdagend
wees.
3
