Kopiereg © Skool Notas 0
, Inhoudsopgawe
Onderwerp 01 : Geografiese vaardighede en tegnieke .............................................................. 2
Hoofstuk 01 : Kaartwerktegnieke................................................................................................. 2
Hoofstuk 02 : Topografiese kaarte .............................................................................................. 6
Hoofstuk 03 : Lugfoto’s en ortofotokaarte .................................................................................... 9
Hoofstuk 04 : Geografiese inligtingstelsels (GIS) ...................................................................... 11
Hoofstuk 05 : Die gebruik van atlasse ....................................................................................... 17
Onderwerp 02 : Klimaat en weer ................................................................................................ 18
Hoofstuk 01 : Middelbreedtesiklone .......................................................................................... 18
Hoofstuk 02 : Tropiese siklone .................................................................................................. 23
Hoofstuk 03 : Subtropiese antisiklone en verwante weerstoestande ......................................... 26
Hoofstuk 04 : Valleiklimate ........................................................................................................ 28
Hoofstuk 05 : Stadsklimate........................................................................................................ 31
Onderwerp 03 : Geomorfologie.................................................................................................. 33
Hoofstuk 01 : Dreineerstelsels in Suid-Afrika............................................................................. 33
Hoofstuk 02 : Fluviale prosesse ................................................................................................ 37
Hoofstuk 03 : Opvanggebied en bestuur van ’n rivier ................................................................ 41
Onderwerp 04 : Landelike nedersetting en stedelike nedersetting ......................................... 43
Hoofstuk 01 : Die studie van nedersettings ............................................................................... 43
Hoofstuk 02 : Landelike nedersettings....................................................................................... 46
Hoofstuk 03 : Landelike nedersettingskwessies ........................................................................ 47
Hoofstuk 04 : Stedelike nedersettings ....................................................................................... 50
Hoofstuk 05 : Stedelike hiërargieë............................................................................................. 53
Hoofstuk 06 : Stedelike stukture en patrone .............................................................................. 55
Hoofstuk 07 : Kwessies rakende stedelike nedersettings .......................................................... 58
Onderwerp 05 : Ekonomiese geografie van Suid-Afrika .......................................................... 59
Hoofstuk 01 : Die struktuur van die ekonomie ........................................................................... 59
Hoofstuk 02 : Landbou .............................................................................................................. 60
Hoofstuk 03 : Mynbou ............................................................................................................... 63
Hoofstuk 04 : Sekondêre en tersiêre sektore............................................................................. 65
Hoofstuk 05 : Strategieë vir nywerheidsontwikkeling ................................................................. 71
Hoofstuk 06 : Die informele sektor ............................................................................................ 73
Kopiereg © Skool Notas 1
, Onderwerp 01 : Geografiese vaardighede en tegnieke
HOOFSTUK 01 : KAARTWERKTEGNIEKE
Woordelys
Term Definisie
Die verhouding tussen ’n afstand op ’n kaart en die werklike
Skaal
grondafstand wat dit verteenwoordig.
’n Lyn op ’n kaart getrek wat alle plekke verbind wat op dieselfde
Kontoer
hoogte bo seespieël lê, of wat op dieselfde diepte onder seespieël lê.
Dwarsprofiel ’n Syaansig of profiel van ’n landskap.
Horisontale hoeke wat kloksgewys vanaf ’n bekende rigting gemeet
Peilings
word.
Ware noordpool Die mees noordelike punt op die aarde.
Magnetiese afwyking Die hoek tussen ware noord en magnetiese noord.
Magnetiese noordpool Die punt op die aarde waarheen magnetiese kompasse wys.
Die nommering van roostervierkante wat gevorm word deur die
Ruitverwysing
parallelle en meridiane wat mekaar kruis.
Die ligging van ’n plek op ’n kaart deur sy posisie in ’n genommerde
Ruitverwysingsnommer
rooster aan te dui.
Uiterste Baie meer as gewoonlik.
Matig Gering.
Speling Omvang.
Gekoördineerde Universele Tyd wat wêreldwyd vir horlosies gebruik
UT
word.
Tendens Die algemene rigting waarin ’n proses beweeg.
’n Syfer wat die gemiddelde waarde van ’n stel syfers
Gemiddelde
verteenwoordig.
Skaal
• Skaal is 1:50 000, 1 cm = 50 000 cm op grond (halwe kilometer).
• Kaart se skaal dui aan hoe verklein distansies op grond is vir kaart.
• Skaal kan aangedui word as verhouding (1:50 000), breuk (1/50 000), of woordstelling.
• Woordstelling: "1 cm = 500 m" of "2 cm = 1 km."
• Lynskaal op kaart dui afstand aan op grond.
• Topografiese kaart toon oppervlakken, grondvorm, kontoerlyne, kleure.
• Kaart wys hoogte tov seevlak, sleutel gebruik.
• Verskeie skale op topografiese kaarte vir verskeie gebiede.
Kontoere
• Kaarte dui hoogtes aan met kontoere, lyne wat plekke op dieselfde hoogte verbind.
• Sommige kaarte gebruik kleure tussen kontoere vir aanduiding van hoogtes.
• Laagliggende kusvlaktes (onder 200 m-kontoer) is groen, hoër bergagtige gebiede is bruin.
Kopiereg © Skool Notas 2
, Dwarsprofiele
• Dwarsprofiel: syaansig van landskap tussen twee punte.
• Dwarsprofiel van Suid-Afrika, wys Drakensberge ver bo ander areas.
• Data van atlaskaart gebruik om dwarsprofiel te teken.
• Strook papier oor topografiese kaart gelê, merke by kruising kontoerlyn gemaak.
• Sommige atlaskaarte het onreëlmatige kontoerintervalle.
Kompaspunte
• Rigting aangedui deur punte van kompas.
• Vier hoofwindstreke: noord, suid, oos, wes.
• Vier subwindstreke: noordoos, suidoos, suidwes, noordwes.
• Agt tussenwindstreke: bv. noord-noordoos, wes-suidwes.
Peilings
• Peilings akkurater as kompasrigtings.
• 360 grade in volle sirkel, verdeel in minute en sekondes.
• Peilings altyd kloksgewys vanaf noord gemeet.
• Op kaart werk, trek potloodlyn vir ware noord-suidlyn.
• Gebruik gradeboog vir peilings op kaart.
• Volle 360-gradeboog makliker en akkurater.
• Ware peiling: hoek tussen lyn en ware noordpool.
• Magnetiese peiling: hoek tussen lyn en magnetiese noordpool.
Wat is magnetiese afwyking?
• Kaartvelle se kante is ware noord-suidlyne, ware meridiane.
• Peilings vanaf Zeerust-stasie gemeet is ware peilings, met ware noord as 0º.
• Magnetiese afwyking is die hoek tussen ware noord en magnetiese noord.
• In Julie 1997 was magnetiese afwyking 15º54' wes van ware noord.
• Magnetiese afwyking het jaarliks 1' weswaarts verander, dus in Julie 2013 16º10' wes.
• Peilings op magnetiese kompas is 16º meer as ware peilings op kaart.
• Meeste van Suid-Afrika se magnetiese afwyking vermeerder jaarliks weswaarts.
• Inligting oor magnetiese afwyking op kaartvel, sal in eksamens voorsien word indien nodig.
Kopiereg © Skool Notas 3
, Inhoudsopgawe
Onderwerp 01 : Geografiese vaardighede en tegnieke .............................................................. 2
Hoofstuk 01 : Kaartwerktegnieke................................................................................................. 2
Hoofstuk 02 : Topografiese kaarte .............................................................................................. 6
Hoofstuk 03 : Lugfoto’s en ortofotokaarte .................................................................................... 9
Hoofstuk 04 : Geografiese inligtingstelsels (GIS) ...................................................................... 11
Hoofstuk 05 : Die gebruik van atlasse ....................................................................................... 17
Onderwerp 02 : Klimaat en weer ................................................................................................ 18
Hoofstuk 01 : Middelbreedtesiklone .......................................................................................... 18
Hoofstuk 02 : Tropiese siklone .................................................................................................. 23
Hoofstuk 03 : Subtropiese antisiklone en verwante weerstoestande ......................................... 26
Hoofstuk 04 : Valleiklimate ........................................................................................................ 28
Hoofstuk 05 : Stadsklimate........................................................................................................ 31
Onderwerp 03 : Geomorfologie.................................................................................................. 33
Hoofstuk 01 : Dreineerstelsels in Suid-Afrika............................................................................. 33
Hoofstuk 02 : Fluviale prosesse ................................................................................................ 37
Hoofstuk 03 : Opvanggebied en bestuur van ’n rivier ................................................................ 41
Onderwerp 04 : Landelike nedersetting en stedelike nedersetting ......................................... 43
Hoofstuk 01 : Die studie van nedersettings ............................................................................... 43
Hoofstuk 02 : Landelike nedersettings....................................................................................... 46
Hoofstuk 03 : Landelike nedersettingskwessies ........................................................................ 47
Hoofstuk 04 : Stedelike nedersettings ....................................................................................... 50
Hoofstuk 05 : Stedelike hiërargieë............................................................................................. 53
Hoofstuk 06 : Stedelike stukture en patrone .............................................................................. 55
Hoofstuk 07 : Kwessies rakende stedelike nedersettings .......................................................... 58
Onderwerp 05 : Ekonomiese geografie van Suid-Afrika .......................................................... 59
Hoofstuk 01 : Die struktuur van die ekonomie ........................................................................... 59
Hoofstuk 02 : Landbou .............................................................................................................. 60
Hoofstuk 03 : Mynbou ............................................................................................................... 63
Hoofstuk 04 : Sekondêre en tersiêre sektore............................................................................. 65
Hoofstuk 05 : Strategieë vir nywerheidsontwikkeling ................................................................. 71
Hoofstuk 06 : Die informele sektor ............................................................................................ 73
Kopiereg © Skool Notas 1
, Onderwerp 01 : Geografiese vaardighede en tegnieke
HOOFSTUK 01 : KAARTWERKTEGNIEKE
Woordelys
Term Definisie
Die verhouding tussen ’n afstand op ’n kaart en die werklike
Skaal
grondafstand wat dit verteenwoordig.
’n Lyn op ’n kaart getrek wat alle plekke verbind wat op dieselfde
Kontoer
hoogte bo seespieël lê, of wat op dieselfde diepte onder seespieël lê.
Dwarsprofiel ’n Syaansig of profiel van ’n landskap.
Horisontale hoeke wat kloksgewys vanaf ’n bekende rigting gemeet
Peilings
word.
Ware noordpool Die mees noordelike punt op die aarde.
Magnetiese afwyking Die hoek tussen ware noord en magnetiese noord.
Magnetiese noordpool Die punt op die aarde waarheen magnetiese kompasse wys.
Die nommering van roostervierkante wat gevorm word deur die
Ruitverwysing
parallelle en meridiane wat mekaar kruis.
Die ligging van ’n plek op ’n kaart deur sy posisie in ’n genommerde
Ruitverwysingsnommer
rooster aan te dui.
Uiterste Baie meer as gewoonlik.
Matig Gering.
Speling Omvang.
Gekoördineerde Universele Tyd wat wêreldwyd vir horlosies gebruik
UT
word.
Tendens Die algemene rigting waarin ’n proses beweeg.
’n Syfer wat die gemiddelde waarde van ’n stel syfers
Gemiddelde
verteenwoordig.
Skaal
• Skaal is 1:50 000, 1 cm = 50 000 cm op grond (halwe kilometer).
• Kaart se skaal dui aan hoe verklein distansies op grond is vir kaart.
• Skaal kan aangedui word as verhouding (1:50 000), breuk (1/50 000), of woordstelling.
• Woordstelling: "1 cm = 500 m" of "2 cm = 1 km."
• Lynskaal op kaart dui afstand aan op grond.
• Topografiese kaart toon oppervlakken, grondvorm, kontoerlyne, kleure.
• Kaart wys hoogte tov seevlak, sleutel gebruik.
• Verskeie skale op topografiese kaarte vir verskeie gebiede.
Kontoere
• Kaarte dui hoogtes aan met kontoere, lyne wat plekke op dieselfde hoogte verbind.
• Sommige kaarte gebruik kleure tussen kontoere vir aanduiding van hoogtes.
• Laagliggende kusvlaktes (onder 200 m-kontoer) is groen, hoër bergagtige gebiede is bruin.
Kopiereg © Skool Notas 2
, Dwarsprofiele
• Dwarsprofiel: syaansig van landskap tussen twee punte.
• Dwarsprofiel van Suid-Afrika, wys Drakensberge ver bo ander areas.
• Data van atlaskaart gebruik om dwarsprofiel te teken.
• Strook papier oor topografiese kaart gelê, merke by kruising kontoerlyn gemaak.
• Sommige atlaskaarte het onreëlmatige kontoerintervalle.
Kompaspunte
• Rigting aangedui deur punte van kompas.
• Vier hoofwindstreke: noord, suid, oos, wes.
• Vier subwindstreke: noordoos, suidoos, suidwes, noordwes.
• Agt tussenwindstreke: bv. noord-noordoos, wes-suidwes.
Peilings
• Peilings akkurater as kompasrigtings.
• 360 grade in volle sirkel, verdeel in minute en sekondes.
• Peilings altyd kloksgewys vanaf noord gemeet.
• Op kaart werk, trek potloodlyn vir ware noord-suidlyn.
• Gebruik gradeboog vir peilings op kaart.
• Volle 360-gradeboog makliker en akkurater.
• Ware peiling: hoek tussen lyn en ware noordpool.
• Magnetiese peiling: hoek tussen lyn en magnetiese noordpool.
Wat is magnetiese afwyking?
• Kaartvelle se kante is ware noord-suidlyne, ware meridiane.
• Peilings vanaf Zeerust-stasie gemeet is ware peilings, met ware noord as 0º.
• Magnetiese afwyking is die hoek tussen ware noord en magnetiese noord.
• In Julie 1997 was magnetiese afwyking 15º54' wes van ware noord.
• Magnetiese afwyking het jaarliks 1' weswaarts verander, dus in Julie 2013 16º10' wes.
• Peilings op magnetiese kompas is 16º meer as ware peilings op kaart.
• Meeste van Suid-Afrika se magnetiese afwyking vermeerder jaarliks weswaarts.
• Inligting oor magnetiese afwyking op kaartvel, sal in eksamens voorsien word indien nodig.
Kopiereg © Skool Notas 3
