Module 1.5 – Stelselsagteware en rekenaarbestuur
Stelselsagteware word gebruik om ñ rekenaar te bestuur, te beheer of te
bedryf. Dit sluit die volgende in:
• Bedryfstelsels soos OS X, Linux en Windows
• Nutsprogramme soos anti-virussagteware en programme om data
te rugsteun
Bedryfstelsels
Stelselsagteware wat alle aktiwiteite in ñ rekenaar beheer. Dit word some
‘n sagteware platform genoem, want dit beheer en ondersteun al die
ander sagteware en hardeware op die rekenaar. Wanneer ñ rekenaar
aangeskakel word, moet die bedryfstelsel eerste gelaai word om alle
aktiwiteite te beheer.
➔ Wat met die aanskakel van ‘n rekenaar gebeur
Wanneer ‘n rekenaar aangeskakel word, soek dit eerste instruksies om uit
te voer. Hierdie instruksies word op spesiale geheue skyfies gestoor wat
ROM genoem word, en waarvan die inhoud behoue bly selfs wanneer
die rekenaar afgeskakel is.
Wanneer ‘n rekenaar aangeskakel word, stel hierdie instruksies die
rekenaar in staat om
• Basiese hardeware toetse uit te voer om te verseker dat alles reg
werk
• Die bedryfstelsel te soek en dit vanaf die skyf te laai volgens die
instruksies wat dit ontvang het
Sodra die bedryfstelsel gevind is, word dit in die geheue gelaai en word
die beheer van die rekenaar aan die bedryfstelsel oorgegee. Booting is
die proses om die bedryfstelsel te laai.
Die rol van die bedryfstelsel
Sodra die bedryfstelsel gelaai is, is die gebruiker in staat om met die
rekenaar te kommunikeer.
, ➔ Funksies van ‘n bedryfstelsel
o Die voorsiening van die gebruikerskoppelvlak: Bedryfstelsels maak
dit moontlik dat ons met die rekenaar via ‘n grafiese
gebruikerskoppelvlak kan kommunikeer (GUI). Ikone en ander
visuele hulpmiddele soos kieslyste en knoppies word gebruik, wat dit
vir ons maklik maak om die rekenaar te verstaan en te gebruik.
o Die bestuur van programme: Die bedryfstelsel maak dit vir die
gebruiker moontlik om sagteware te kies en uit te voer. Dit laai
hierdie programme in die geheue en koördineer hul verwerking met
die SVE. Dit bestuur watter programme en take die SVE mag gebruik
en hoe lank.
o Die bestuur van hardeware:
• Skyfbestuur – die bedryfstelsel bestuur die organisasie van data
op ‘n stoortoestel, asook hoe en wanneer programme toegang
tot die stoortoestel verkry.
• Geheuebestuur – die bedryfstelsel beheer hoe programme die
geheue (RAM) gebruik, dit voorkom dat verskillende programme
dieselfde area in die geheue gelyktydig probeer gebruik en
mekaar se data belemmer.
• Toevoer- en afvoerbestuur – die bedryfstelsel bestuur die
rekenaar se toevoer en afvoer, asook hoe programme die
toestelle gebruik.
o Die voorsiening van basiese sekuriteit: Die bedryfstelsel bied basiese
sekuriteitsfunksies soos gebruiker- en toegangsbeheer (wagwoorde,
vingerafdruk). Dit bied ook basiese beskerming teen bedreigings op
ons rekenaars.
Multitaakverwerking
Die vermoë van die bedryfstelsel om veelvuldige take of prosesse
tegelykertyd te laai en te verwerk
Elke bedryfstelsel voer verskeie take of prosesse tegelyk uit. Hierdie
prosesse sluit die bedryfstelsel self in, asook die programme wat jy uitvoer.
‘n Multitaak bedryfstelsel verseker dat aan elke proses of taak hulpbronne
soos geheue en SVE-tyd eweredig toegeken word sodat alle programme
op hul beste kan uitvoer.
Stelselsagteware word gebruik om ñ rekenaar te bestuur, te beheer of te
bedryf. Dit sluit die volgende in:
• Bedryfstelsels soos OS X, Linux en Windows
• Nutsprogramme soos anti-virussagteware en programme om data
te rugsteun
Bedryfstelsels
Stelselsagteware wat alle aktiwiteite in ñ rekenaar beheer. Dit word some
‘n sagteware platform genoem, want dit beheer en ondersteun al die
ander sagteware en hardeware op die rekenaar. Wanneer ñ rekenaar
aangeskakel word, moet die bedryfstelsel eerste gelaai word om alle
aktiwiteite te beheer.
➔ Wat met die aanskakel van ‘n rekenaar gebeur
Wanneer ‘n rekenaar aangeskakel word, soek dit eerste instruksies om uit
te voer. Hierdie instruksies word op spesiale geheue skyfies gestoor wat
ROM genoem word, en waarvan die inhoud behoue bly selfs wanneer
die rekenaar afgeskakel is.
Wanneer ‘n rekenaar aangeskakel word, stel hierdie instruksies die
rekenaar in staat om
• Basiese hardeware toetse uit te voer om te verseker dat alles reg
werk
• Die bedryfstelsel te soek en dit vanaf die skyf te laai volgens die
instruksies wat dit ontvang het
Sodra die bedryfstelsel gevind is, word dit in die geheue gelaai en word
die beheer van die rekenaar aan die bedryfstelsel oorgegee. Booting is
die proses om die bedryfstelsel te laai.
Die rol van die bedryfstelsel
Sodra die bedryfstelsel gelaai is, is die gebruiker in staat om met die
rekenaar te kommunikeer.
, ➔ Funksies van ‘n bedryfstelsel
o Die voorsiening van die gebruikerskoppelvlak: Bedryfstelsels maak
dit moontlik dat ons met die rekenaar via ‘n grafiese
gebruikerskoppelvlak kan kommunikeer (GUI). Ikone en ander
visuele hulpmiddele soos kieslyste en knoppies word gebruik, wat dit
vir ons maklik maak om die rekenaar te verstaan en te gebruik.
o Die bestuur van programme: Die bedryfstelsel maak dit vir die
gebruiker moontlik om sagteware te kies en uit te voer. Dit laai
hierdie programme in die geheue en koördineer hul verwerking met
die SVE. Dit bestuur watter programme en take die SVE mag gebruik
en hoe lank.
o Die bestuur van hardeware:
• Skyfbestuur – die bedryfstelsel bestuur die organisasie van data
op ‘n stoortoestel, asook hoe en wanneer programme toegang
tot die stoortoestel verkry.
• Geheuebestuur – die bedryfstelsel beheer hoe programme die
geheue (RAM) gebruik, dit voorkom dat verskillende programme
dieselfde area in die geheue gelyktydig probeer gebruik en
mekaar se data belemmer.
• Toevoer- en afvoerbestuur – die bedryfstelsel bestuur die
rekenaar se toevoer en afvoer, asook hoe programme die
toestelle gebruik.
o Die voorsiening van basiese sekuriteit: Die bedryfstelsel bied basiese
sekuriteitsfunksies soos gebruiker- en toegangsbeheer (wagwoorde,
vingerafdruk). Dit bied ook basiese beskerming teen bedreigings op
ons rekenaars.
Multitaakverwerking
Die vermoë van die bedryfstelsel om veelvuldige take of prosesse
tegelykertyd te laai en te verwerk
Elke bedryfstelsel voer verskeie take of prosesse tegelyk uit. Hierdie
prosesse sluit die bedryfstelsel self in, asook die programme wat jy uitvoer.
‘n Multitaak bedryfstelsel verseker dat aan elke proses of taak hulpbronne
soos geheue en SVE-tyd eweredig toegeken word sodat alle programme
op hul beste kan uitvoer.
