ANSWERS) Semester 1 2026
, POTSO YA 1: TSHIMOLOHO LE HLOPHISO YA DIPUO TSA SEAFORIKA
1.1 Bolela Malapa A MANE a dipuo tsa seAforika ho ya ka Nurse le Philipson. (4)
Ho ya ka Nurse le Philipson (ba latelang mohlala wa Greenberg), malapa a mane a
maholo ke:
1. Congo-Kordofanian (eo hape e tsebahalang ka hore ke Niger-Congo).
2. Nilo-Saharan.
3. Afro-Asiatic.
4. Khoisan.
1.2 Lelapa la dipuo tsa Bantu ke karolo ya sehlopha sefe? (2)
Dipuo tsa Bantu ke karolo e tlas'a lelapa la Congo-Kordofanian (kapa Niger-Congo),
sehlopheng sa Benue-Congo.
1.3 Bleek o ile a qapa lebitso lefe? (1)
Bleek o qapile lebitso la Bantu (le tswang ho motso -ntu le sehlongwapele sa bongata
ba-).
1.4 Ke puo efe eo e leng tshimoloho ya dipuo tsa seAforika ya mehleng ya
kajeno? (1)
Puo eo ke Ur-Bantu (kapa Proto-Bantu).
1.5 Nehelana ka ntlha ya bohlokwa e hlalositsweng ke Meinhof. (3)
Meinhof o ile a hlalosa hore dipuo tsa Bantu di na le tsamaiso ya dihlopha tsa
mabitso (noun classes) tse nang le dihlongwapele tse kgethehileng, mme o ile a leka
ho bopa puo ya tshimoloho (Ur-Bantu) ka ho bapisa medumo ya dipuo tse fapaneng.
1.6 Dipuo tsa Bantu di atametse haholo ho dipuo tsa kae? (1)
Di atametse haholo dipuong tsa Aforika Bophirimela (West Africa).
1.7 Bolela dipuo TSE PEDI tseo Greenberg a di hlophisitseng e le tsa lelapa la
Congo Kordofanian? (2)
1. Sesotho (kapa dipuo tsa SeBantu ka kakaretso).
2. Yoruba (kapa Igbo).
1.8 Matshwao A MANE a dipuo tsa lelapa la Bantu ho ya ka Guthrie. (8)
Guthrie o hlalositse matshwao a mangata, a mane a bohlokwa ke: