1
FISIESE
WETENSKAPPE
GRAAD 10
Termyn 1_2026
@IMPAQ T1_2024, NSS
LIMPOPO/MAART 2024, GSD/Maart 2024, @IMPAQ JUN 2023 & WKOD-hersiening 2023
Hierdie studienotas is ontwerp om leerders te help om sistematies en met selfvertroue
voor te berei vir die Kwartaal 1-assessering in Fisiese Wetenskappe. Die inhoud is
noukeurig gestruktureer volgens die CAPS-riglyne en IMPAQ-raamwerk, wat volle
ooreenstemming met die vereiste kurrikulum verseker.
Vrae word onder duidelike onderwerpopskrifte georganiseer om leerders te help om
patrone te identifiseer, eksaminatorverwagtinge te verstaan en
probleemoplossingsvaardighede te versterk.
Leerders word aangemoedig om:
• Oefen gereeld
• Probeer vrae beantwoord voordat jy na die antwoorde kyk
• Merk en korrigeer hul eie werk
• Identifiseer swak areas en hersien dienooreenkomstig
Indien u nog nie toegang tot ander kwartaalnotas het nie of addisionele studiemateriaal
benodig, kontak asseblief:
INHOUD
Materie en Materiale ................................................................................................ 3
Transversale Pulse ...................................................................................................7
Transversale Golwe ..................................................................................................7
Longitudinale Golwe .............................................................................................. 11
Elektromagnetiese straling ..................................................................................... 16
Klank ..................................................................................................................... 21
Elektrisiteit en Magnetisme .................................................................................... 25
@Juffrou_Ansie
, 2
Elektrostatika .......................................................................................................... 25
Elektriese stroombane ............................................................................................. 31
Belangrike definisies
Suiwer stof 'n Stof (element of verbinding) wat slegs een soort materie bevat.
Kookpunt Die temperatuur van 'n vloeistof waar die dampdruk gelyk is aan die
eksterne (atmosferiese) druk.
Chromatografie 'n Metode om sekere stowwe te skei en te identifiseer.
Saamgestelde 'n Suiwer stof wat uit twee of meer verskillende elemente bestaan.
Digtheid Die massa per eenheidsvolume van 'n stof.
Heterogene mengsel 'n Mengsel waarin komponente maklik geïdentifiseer kan word. 'n
Voorbeeld is 'n mengsel van sand en water.
Homogene mengsel 'n Mengsel waarvan die samestelling uniform is. 'n Voorbeeld is 'n
oplossing van sout en water.
Elektriese geleier 'n Materiaal wat die vloei van lading toelaat.
Elektriese isolator 'n Materiaal wat nie die vloei van lading toelaat nie.
Element 'n Suiwer chemiese stof wat uit een tipe atoom bestaan.
Metalloïede/halfme- 'n Element met eienskappe wat tussen dié van 'n metaal en 'n nie-
tale metaal lê.
Smeltpunt Die temperatuur waarby 'n vaste stof na die vloeibare fase verander.
Suiwer stof 'n Stof wat nie deur fisiese metodes in eenvoudiger stukke geskei kan
word nie.
Termiese geleier 'n Materiaal wat hitte maklik deurlaat.
Termiese isolator 'n Materiaal wat nie maklik hitte deurlaat nie
Amplitude Die maksimum verplasing van 'n deeltjie vanaf sy ewewigsposisie.
Kompressie Die gebied van hoë druk in 'n longitudinale golf.
Frekwensie Die aantal vibrasies/ossillasies per tydseenheid (een sekonde).
Longitudinale golf 'n Golf waarin die versteuring/verplasing (vanuit die rusposisie)
parallel is met die rigting van voortplanting (beweging) van die golf.
Periode Die tyd wat dit neem vir een volledige siklus van 'n ossillasie of
vibrasie.
Verdunning Die gebied van lae druk in 'n longitudinale golf.
Golflengte Die afstand tussen twee opeenvolgende punte in fase.
Golfspoed Die afstand wat 'n punt op 'n golf per tydseenheid aflê.
@Juffrou_Ansie
, 3
Materie en Materiale
Bestudeer die huishoudelike items in hierdie tabel en beantwoord die vrae. @IMPAQ T1_2024
Die term 'heterogene mengsel'.
'n Heterogene mengsel is 'n mengsel wat bestaan uit stowwe wat sigbaar verskil / in
verskillende fases is. OF: 'n Mengsel met onderskeibare deeltjies wat nie in dieselfde fase is
nie.
2.2 Identifiseer uit die tabel:
2.2.1 EEN homogene mengsel. (1)
2.2.2 EEN verbinding. (1)
2.2.3 EEN element. (1)
2.3 Identifiseer ’n skeidingsmetode om yster in ’n mengsel van ysterspaanders en sand
te verkry. (1)
@Juffrou_Ansie
, 4
_______________________________________________________________
Die Periodieke Tabel is 'n lys van elemente wat gerangskik is volgens toenemende
aantal protone. Daar is verskeie patrone van fisiese en chemiese
eienskappe van die elemente in die Periodieke Tabel. Ons noem
hierdie patrone of neigings die periodisiteit van elemente. @IMPAQ
T1_2024
4.1.1 Die term 'eerste ionisasie-energie'. (2)
• Minimum energie benodig per mol om die eerste
elektron van 'n atoom in die gasfase te verwyder
4.1.2 Gee die vergelyking om die eerste ionisasie-energie van 'n
atoom aan te toon. (2)
• X(g) + ionisasie-energie → X+(g) + e
4.1.3 Gee die neiging van ionisasie-energie van links na regs in 'n periode van die
Periodieke Tabel. Skryf slegs TOENEEM, AFNEEM of BLY DIESELFDE. Gee 'n rede
vir jou antwoord. (3)
• Verhoog (Negatiewe punte)
• Atoomradius neem van links na regs af en die lading van die kern neem toe;
daarom word valenselektrone sterker aangetrek en meer energie is nodig om
elektrone te verwyder.
Suurstof kan chemiese bindings met homself en met ander elemente, soos waterstof,
natrium en aluminium, vorm.
Die tipe chemiese binding wat voorkom in:
4.2.1 O2
4.2.2 natriumoksied
4.2.3 natrium. Aves
4.3 Gee die Lewis-struktuur van 'n suurstofmolekule.
@Juffrou_Ansie
FISIESE
WETENSKAPPE
GRAAD 10
Termyn 1_2026
@IMPAQ T1_2024, NSS
LIMPOPO/MAART 2024, GSD/Maart 2024, @IMPAQ JUN 2023 & WKOD-hersiening 2023
Hierdie studienotas is ontwerp om leerders te help om sistematies en met selfvertroue
voor te berei vir die Kwartaal 1-assessering in Fisiese Wetenskappe. Die inhoud is
noukeurig gestruktureer volgens die CAPS-riglyne en IMPAQ-raamwerk, wat volle
ooreenstemming met die vereiste kurrikulum verseker.
Vrae word onder duidelike onderwerpopskrifte georganiseer om leerders te help om
patrone te identifiseer, eksaminatorverwagtinge te verstaan en
probleemoplossingsvaardighede te versterk.
Leerders word aangemoedig om:
• Oefen gereeld
• Probeer vrae beantwoord voordat jy na die antwoorde kyk
• Merk en korrigeer hul eie werk
• Identifiseer swak areas en hersien dienooreenkomstig
Indien u nog nie toegang tot ander kwartaalnotas het nie of addisionele studiemateriaal
benodig, kontak asseblief:
INHOUD
Materie en Materiale ................................................................................................ 3
Transversale Pulse ...................................................................................................7
Transversale Golwe ..................................................................................................7
Longitudinale Golwe .............................................................................................. 11
Elektromagnetiese straling ..................................................................................... 16
Klank ..................................................................................................................... 21
Elektrisiteit en Magnetisme .................................................................................... 25
@Juffrou_Ansie
, 2
Elektrostatika .......................................................................................................... 25
Elektriese stroombane ............................................................................................. 31
Belangrike definisies
Suiwer stof 'n Stof (element of verbinding) wat slegs een soort materie bevat.
Kookpunt Die temperatuur van 'n vloeistof waar die dampdruk gelyk is aan die
eksterne (atmosferiese) druk.
Chromatografie 'n Metode om sekere stowwe te skei en te identifiseer.
Saamgestelde 'n Suiwer stof wat uit twee of meer verskillende elemente bestaan.
Digtheid Die massa per eenheidsvolume van 'n stof.
Heterogene mengsel 'n Mengsel waarin komponente maklik geïdentifiseer kan word. 'n
Voorbeeld is 'n mengsel van sand en water.
Homogene mengsel 'n Mengsel waarvan die samestelling uniform is. 'n Voorbeeld is 'n
oplossing van sout en water.
Elektriese geleier 'n Materiaal wat die vloei van lading toelaat.
Elektriese isolator 'n Materiaal wat nie die vloei van lading toelaat nie.
Element 'n Suiwer chemiese stof wat uit een tipe atoom bestaan.
Metalloïede/halfme- 'n Element met eienskappe wat tussen dié van 'n metaal en 'n nie-
tale metaal lê.
Smeltpunt Die temperatuur waarby 'n vaste stof na die vloeibare fase verander.
Suiwer stof 'n Stof wat nie deur fisiese metodes in eenvoudiger stukke geskei kan
word nie.
Termiese geleier 'n Materiaal wat hitte maklik deurlaat.
Termiese isolator 'n Materiaal wat nie maklik hitte deurlaat nie
Amplitude Die maksimum verplasing van 'n deeltjie vanaf sy ewewigsposisie.
Kompressie Die gebied van hoë druk in 'n longitudinale golf.
Frekwensie Die aantal vibrasies/ossillasies per tydseenheid (een sekonde).
Longitudinale golf 'n Golf waarin die versteuring/verplasing (vanuit die rusposisie)
parallel is met die rigting van voortplanting (beweging) van die golf.
Periode Die tyd wat dit neem vir een volledige siklus van 'n ossillasie of
vibrasie.
Verdunning Die gebied van lae druk in 'n longitudinale golf.
Golflengte Die afstand tussen twee opeenvolgende punte in fase.
Golfspoed Die afstand wat 'n punt op 'n golf per tydseenheid aflê.
@Juffrou_Ansie
, 3
Materie en Materiale
Bestudeer die huishoudelike items in hierdie tabel en beantwoord die vrae. @IMPAQ T1_2024
Die term 'heterogene mengsel'.
'n Heterogene mengsel is 'n mengsel wat bestaan uit stowwe wat sigbaar verskil / in
verskillende fases is. OF: 'n Mengsel met onderskeibare deeltjies wat nie in dieselfde fase is
nie.
2.2 Identifiseer uit die tabel:
2.2.1 EEN homogene mengsel. (1)
2.2.2 EEN verbinding. (1)
2.2.3 EEN element. (1)
2.3 Identifiseer ’n skeidingsmetode om yster in ’n mengsel van ysterspaanders en sand
te verkry. (1)
@Juffrou_Ansie
, 4
_______________________________________________________________
Die Periodieke Tabel is 'n lys van elemente wat gerangskik is volgens toenemende
aantal protone. Daar is verskeie patrone van fisiese en chemiese
eienskappe van die elemente in die Periodieke Tabel. Ons noem
hierdie patrone of neigings die periodisiteit van elemente. @IMPAQ
T1_2024
4.1.1 Die term 'eerste ionisasie-energie'. (2)
• Minimum energie benodig per mol om die eerste
elektron van 'n atoom in die gasfase te verwyder
4.1.2 Gee die vergelyking om die eerste ionisasie-energie van 'n
atoom aan te toon. (2)
• X(g) + ionisasie-energie → X+(g) + e
4.1.3 Gee die neiging van ionisasie-energie van links na regs in 'n periode van die
Periodieke Tabel. Skryf slegs TOENEEM, AFNEEM of BLY DIESELFDE. Gee 'n rede
vir jou antwoord. (3)
• Verhoog (Negatiewe punte)
• Atoomradius neem van links na regs af en die lading van die kern neem toe;
daarom word valenselektrone sterker aangetrek en meer energie is nodig om
elektrone te verwyder.
Suurstof kan chemiese bindings met homself en met ander elemente, soos waterstof,
natrium en aluminium, vorm.
Die tipe chemiese binding wat voorkom in:
4.2.1 O2
4.2.2 natriumoksied
4.2.3 natrium. Aves
4.3 Gee die Lewis-struktuur van 'n suurstofmolekule.
@Juffrou_Ansie
