samenvatting insolventierecht

Insolventierecht Britt Koeklenberg


INLEIDING: INSOLVENTIERECHT NADER BEKEKEN…

EERSTE LES: WAT IS INSOLVENTIERECHT?

Wat houdt insolventierecht in, waar denk je aan bij het woord insolventierecht?

 Iemand heeft schulden, heeft niet voldoende activa en de insolventieprocedure gaat dat
oplossen
 Collectieve schuldenregeling = collectieve procedure die bedoeld is voor natuurlijke
personen (consumenten)
 In casso = hoe gaan mensen om met hun schulden, je betaalt je schulden niet, wat gaan we
dan doen?
o Hoe ga je je schuldvordering realiseren?
 Beslagprocedure – GDW
 Faillissement en gerechtelijke reorganisatie
o Bedoelt voor rechtspersonen, en alle NP met een professionele activiteit
o Gerechtelijke reorganisatie = herstructurering met behulp van een rechter
o Faillissement = alles verkopen en daarna verdelen
 Ontbinding en vereffening
o Niet echt een kern insolventieprocedure, het wordt een insolventieprocedure
wanneer het gaat om een deficitaire vereffening

Drie kernbegrippen

 Vermogen = elke persoon heeft een vermogen, alle activa en passiva
 Zekerheidsrechten
o 1/ Zakelijke zekerheidsrechten: pand (RG), hypotheek (ORG) = voorrangsrecht op
specifieke zaak waar het aan gekoppeld is, ontstaat door een contract
 SE kan het goed verkopen en de opbrengst is als eerste voor hem
o 2/ Persoonlijke zekerheidsrechten: borg = tussen personen, SE heeft 2 vermogens
waarop die beroep kan doen (vb: mijn EV en dat van mijn vader)
 Samenloop = schuldeisers die allemaal willen uitwinnen, vindt plaats bij collectieve
insolventieprocedures

Kennismaking insolventieprocedures

 Beslag
o Wie is de doelgroep?
 Elke schuldenaar
o Wie is erbij betrokken?
 Beslaglegger + eventueel andere schuldeisers
o Wat gebeurt er?
 Tussenkomst gerechtsdeurwaarder
 Bewarend beslag - tijdelijk


1

,Insolventierecht Britt Koeklenberg

 Uitvoerend beslag - verkoop
o Wie is de ‘bewindvoerder’?
 Roerende goederen = deurwaarder
 Onroerende goederen = notaris
o Ger.W
 Collectieve schuldenregeling
o Art. 1675/2 Ger.W. Elke natuurlijke persoon (...), die geen koopman is in de zin van
artikel 1 van het Wetboek van Koophandel kan, indien hij niet in staat is om, op
duurzame wijze, zijn opeisbare of nog te vervallen schulden te betalen en voor zover
hij niet kennelijk zijn onvermogen heeft bewerkstelligd, bij de rechter een verzoek
tot het verkrijgen van een collectieve schuldenregeling indienen.
o Art. 1675/7. Ger.W. § 2. Alle middelen van tenuitvoerlegging die strekken tot de
betaling van een geldsom worden geschorst. Hetzelfde geldt voor de beslagen die
vóór de beschikking van toelaatbaarheid gelegd werden. Deze laatste behouden
evenwel hun bewarend karakter.
o § 3. De beschikking van toelaatbaarheid houdt voor de verzoeker het verbod in om,
behoudens toestemming van de rechter :
- enige daad te stellen die een normaal vermogensbeheer te buiten gaat;
- enige daad te stellen die een schuldeiser zou bevoordelen, behoudens de betaling
van een onderhoudsschuld voor zover deze geen achterstallen betreft;
- zijn onvermogen te vergroten.
o Wie is de doelgroep?
 Particulieren met (duurzame) schuldenlast
o Wie is erbij betrokken?
 Alle schuldeisers
o Wat gebeurt er?
 Geen tenuitvoerlegging meer mogelijk
 Minnelijke aanzuivering < gerechtelijke aanzuivering, al dan niet met
kwijtschelding van schulden
o Wie is de ‘bewindvoerder’?
 Schuldbemiddelaar
o Ger.W
 Gerechtelijke reorganisatie
o Art. I.23.8° WER "schuldenaar" : een onderneming met uitzondering van iedere
publiekrechtelijke rechtspersoon;
o Art. XX.45. § 1. WER De procedure van gerechtelijke reorganisatie [of van overdracht
onder gerechtelijk gezag] wordt geopend indien de continuïteit van de schuldenaar
onmiddellijk of op termijn bedreigd is
…
§ 3. De staat van faillissement van de schuldenaar sluit op zich niet uit dat een
procedure van gerechtelijke reorganisatie [of van overdracht onder gerechtelijk
gezag] kan worden geopend of voortgezet.



2

,Insolventierecht Britt Koeklenberg

o Art. XX.46 WER § 2. Indien de voorwaarden vermeld in artikel XX.45 vervuld lijken,
verklaart de rechtbank de procedure van gerechtelijke reorganisatie geopend en
bepaalt zij de duur van de opschorting, die niet langer mag zijn dan vier maanden.
o Wie is de doelgroep?
 Ondernemingen (rechtspersoon/natuurlijke person)
 Continuïteit is bedreigd
o Wie is erbij betrokken?
 Schuldeisers in de opschorting
o Wat gebeurt er?
 In beginsel geen buitenbezitstelling
 Opschorting van betaling
 2 opties:
 Minnelijk akkoord
 Collectief akkoord – reorganisatieplan
o Wie is de ‘bewindvoerder’?
 Schuldenaar zelf = schuldenaar die zijn goederen in bezit houdt - ‘debtor in
possession’ (I.23,9° WER)
 Uitzonderingen
o Boek XX WER




 Overdracht onder gerechtelijk gezag
o Wie is de doelgroep?
 Ondernemingen (rechtspersoon/natuurlijke persoon)
 Continuïteit is bedreigd (idem als openbare GRP)
o Wie is erbij betrokken?
 Schuldeisers in de opschorting ( idem als openbare GRP)
o Wat gebeurt er?
 In beginsel geen buitenbezitstelling (idem als openbare GRP)
 Opschorting van betaling (idem als openbare GRP)
 Overdracht van geheel of een gedeelte van de activiteiten van een
onderneming via tussenkomst van vereffeningsdeskundige
 = specifieke aanpak van vereffening


3

,Insolventierecht Britt Koeklenberg

o Wie is de ‘bewindvoerder’?
 Schuldenaar zelf = schuldenaar die zijn goederen in bezit houdt - ‘debtor in
possession’ (I.23,9° WER)
 Vereffeningsdeskundige zorgt voor de overdracht
o Boek XX WER




 Faillissement
o Art. I.23.8° WER "schuldenaar" : een onderneming met uitzondering van iedere
publiekrechtelijke rechtspersoon;
o Art. XX.99. WER De schuldenaar die op duurzame wijze heeft opgehouden te betalen
en van wie het krediet geschokt is, bevindt zich in staat van faillissement. …
o Art. XX.98. WER De faillissementsprocedure strekt ertoe het vermogen van de
schuldenaar onder bevoegdheid van een curator te plaatsen die belast is het
vermogen van de gefailleerde te beheren en te vereffenen en de opbrengst ervan te
verdelen onder de schuldeisers.
o Wie is de doelgroep?
 Ondernemingen (rechtspersoon/natuurlijke person)
 Staking van betaling + geschoktheid van krediet
o Wie is erbij betrokken?
 Alle schuldeisers – verschillende groepen
o Wat gebeurt er?
 Buitenbezitstelling
 Vereffening – alles wordt verkocht
o Wie is de ‘bewindvoerder’?
 Curator
o Boek XX WER
 Ontbinding en vereffening
o Wie is de doelgroep?
 Rechtspersonen
o Wie is erbij betrokken?
 Alle schuldeisers – verschillende groepen (idem faillissement)


4

,Insolventierecht Britt Koeklenberg

o Wat gebeurt er?
 Vereffening – stopzetting van activiteit - alles wordt verkocht/verdeeld
o Wie is de ‘bewindvoerder’?
 Vereffenaar
o WVV (+ WER)




KERNBEGRIPPEN

INSOLVENTIE = in-solvere: niet kunnen betalen




5

,Insolventierecht Britt Koeklenberg

 Insolventierecht (droit de l’insolvabilité)= het geheel van rechtsregels die de positie
beheersen van de schuldenaar in financiële moeilijkheden
o De grote vraag is zal de SA die financiële situatie overleven of niet? Centrale thema =
(dis)continuïteit
 Continuïteit = overleven
 Discontinuïteit = activiteit wordt stopgezet, vereffening
o De SE’s zijn samen betrokken in een situatie van insolventie

Vermogen (patrimione) (1):

 = de juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige goederen en
verbintenissen omvat – art. 3.35 BW
 Actief en passief = goederen en schulden

Samenloop (concours)– concursus (2):

 = verschillende aanspraken van schuldeisers op hetzelfde vermogen
o Feitelijke situatie waarbij verschillende SE’s tegelijk aanspraak maken op het
vermogen van de SA
o Kan leiden tot problemen  onvoldoende om iedereen te betalen, en daarom zijn er
zekerheidsrechten

Zekerheidsrechten (sûretés) (3):

 = alle juridische mechanismen die het mogelijk maken de betaling van de schuldeiser veilig te
stellen, ongeacht hun aard of hun doelstelling
 Bescherming tegen insolventie van schuldenaar

Voorbeeld – vermogen student Luca

 Activa - goederen: totaalwaarde 10,000
o meubels en huisraad voor zijn kot: 3,000
o laptop: 3,000
o GSM: 1,000
o bankrekening: 2,000 euro
o kledij: 1,000
 Passiva – schulden: totale omvang 17,000
o SE Samira: schuldvordering van 6000 euro
o SE Yaro: schuldvordering van 4000 euro
o SE Noah: schuldvordering van 3000 euro
o SE Tatjana: schuldvordering van 4000 euro

Negatief/deficitair vermogen  dit betekent niet perse dat er samenloop is
- Samenloop ontstaat pas als alle SE’s effectief aanspraak maken op dat vermogen




6

,Insolventierecht Britt Koeklenberg




Stel er is een situatie van samenloop, vb er wordt een faillissementsprocedure opgestart in hoofde
van luca (luca moet dan wel een ondernemer zijn). Er ontstaat een situatie waarbij alle 4 de SE’s
aanspraak maken op het vermogen van Luca. Curator zal goederen moeten verdelen.




Curator gebruikt basisprincipe evenredige verdeling = iedereen, rekening houdende met de
grootte van zijn schuldvordering, proportioneel een aandeel krijgt uit de opbrengst. Zo zal de
situatie eruit zien als we met een evenredige verdeling werken, dus SE’s die geen enkel
zekerheidsrecht/bescherming hebben.




We voegen hier 2 zekerheden toe, Tatjana zal een borgstelling bedingen: de vader van Luca zal
moeten betalen, als Luca zelf niet betaalt.

Een tweede type is een zakelijke zekerheid, pand dat bedongen wordt door SE’s noa en bedingt
dat op de laptop van Luca. Dit is een perfect pand als Luca niet betaalt, dan zal Noa de laptop van
3000€ kunnen verkopen om de vordering te voldoen.



7

,Insolventierecht Britt Koeklenberg




Samenloop toegevoegd aan voorbeeldje hierboven. In deze situatie werken we niet meer met het
uitgangspunt van evenredelige verdeling, want gewone SE’s maar ook SE’s met zekerheden, en die
krijgen voorrang vooraleer we tot evenredelige verdeling kunnen komen = rangregeling




Als eerste rekening houden met zakelijke zekerheidsrecht, dus pandrecht  laptop wordt gebruikt
om vordering van Noah te voldoen.




De laptop verdwijnt, het totale verdrag van 10k vermindert, dus we hebben nog 7000 euro over te
verdelen over de andere SE’s.




8

,Insolventierecht Britt Koeklenberg




We komen bij de tweede zekerheid: de borgstelling, maar die heeft geen betrekking op het
vermogen van Luca, maar op het vermogen van de vader. We laten dat hier even buiten
beschouwing, dus we zullen Samira, Yaro en Tatjana moeten betrekken in de evenredelige
verdeling. Dus ze zullen evenredig evenveel verkrijgen uit de opbrengst van 7000. Maar Tatjana
had natuurlijk wel de borgstelling, dus zij kan ook nog 2000 euro vorderen van de vader, dus zij zal
toch haar volledige vordering recupureren adhv borgstelling.




9

, Insolventierecht Britt Koeklenberg




DEEL 1: VERMOGEN EN ZIJN VEREFFENING

HOOFDSTUK 1. HET VERMOGEN


AFDELING 1/ BASISPRINCIPES BETREFFENDE HET VERMOGEN


§1 DEFINITIE EN SITUERING

 Art. 3.35 BW : “Het vermogen van een persoon is de juridische algemeenheid die het geheel
van de bestaande en toekomstige goederen en verbintenissen omvat”
o Activa en passiva = goederen en schulden
o Bestaande en toekomstige
 Art. 3.35 BW : klassiek vermogensbegrip = vermogen hangt vast aan een rechtssubject
(NP/RP)
 tweede verduidelijking
o 1/ alle rechtssubjecten hebben een vermogen
o 2/ een rechtssubject heeft slechts één vermogen – eenheid of ondeelbaarheid van
het vermogen, tenzij wettelijke uitz.
o 3/ alleen rechtssubjecten hebben een vermogen
 Nuancering: deelvermogens mogelijk
o  Het is veel nuttiger om niet de persoon, maar het doel van het vermogen voorop
te stellen
o Een persoon kan verschillende deelvermogens hebben naargelang het doel van de
deelvermogens



10