Hoorcollege 6
p53
• Kan op 3 manieren worden
geactiveerd, leiden allemaal tot cell
cycle arrest
o Gebeurd door activatie van
p21, hieraan kan p53 binden
en zo wordt het geactiveerd
o P21 remt cycline-Cdk’s en
remt zo de celcyclus
• p53 kan ook zorgen voor apoptose
en kan de vorming van nieuwe
bloedvaatjes blokkeren
(=angiogenese)
1. p53 bindt aan mdm2 (= E3-ligase)
2. p53 wordt gepoly-ubiquitineert, het wordt
dan herkent door het proteasoom en wordt
het afgebroken
* Actief p53 is 10x meer stabiel dan inactief p53 (dit wordt geubiquitineerd)
Activatie van p53
1. DNA-schade activeert kinases zoals ATM,
ATR, hCHK1,2, deze fosforyleren p53
2. Gefosforyleert p53 kan niet meer binden
aan mdm2 en hoopt op in de cel
3. p53 kan nu de nucleus in zijn werk als
transcriptiefactor
4. p53 zorgt voor de transcriptie van mdm2,
de hoeveelheid p53 in de cel wordt dus goed
gereguleerd
ARF ® bindt aan mdm2, remt zijn activiteit
door het mee te nemen naar de nucleolus,
hierdoor hoop p53 zich ook op in de cel
p53 fosforylatie ® stabiliseert p53
p53 acetlyering ® zorgt voor conformatie verandering
p53 tetramerisatie ® vorm waarin het in de kern als
transcriptiefactor werkt
ARF-mdm2-p53 pathway
• E2F activeert de Ink4 locus met daarin ARF
• Oncogenen activeren Tc of ARF-gen
• P53 is een transcriptiefactor van het mdm2-gen
• Mdm2 ® zorgt voor afbraak van p53 door
ubiquitinering
• ARF houdt mdm2 in de nucleolus, en zorgt zo
voor ophoping van p53 in de cel
, P53 functie
• Transcriptiefactor
• Normaal p53 ® remt
celcyclus in G1 of G2 fase,
zodat DNA gerepareerd kan
worden
o De celcyclus gaat
verder bij succesvolle
reparatie of er vindt
apoptose plaats
• Mutant p53 ® geen
remming van de celcyclus en
het DNA wordt niet
gerepareerd
o Grotere kans op het ontstaan van mutaties die tot kanker kunnen leiden
• De N-terminus van p53 heeft interacties met mdm2 en bevat de transcriptiefactor functies
• De C-terminus blokkeert de N-terminus
• De meeste mutaties ontstaan in (=hotspots):
o GC-rijke delen
o Heterochromatine
o Nucleosome density
o Verhouding tot aantal genen in de buurt
p53 structuur
• Fosforylering ® zorgt voor een vermindering van
mdm2 binding
• Acetylering ® zorgt voor activatie voor de
transcriptie
• Methylering van de C-terminus ® zorgt voor
nucleaire localisatie en stabiliteit
Mdm-2 gen
• Bestaat uit 12 exonen en 11 intronen
• Alternatieve splicing zorgt voor verschillende varianten
• Heeft 2 promotors
• P53 bindt aan mdm2-gen tussen exon 1 en 2 voor de transcriptie
Virale oncogenen en het p53 netwerk
• Virussen coderen voor eiwitten die aan Rb
kunnen binden en dus wordt E2F actief,
dit zorgt voor celproliferatie
• In gezonde cellen zorgt E2F ook voor
transciptie van het ARF-gen, dit zorgt voor
remming van mdm2 en dus activatie van
p53 en kan de celcyclus nog geblokkeerd
worden
• Virussen hebben daarom ook eiwitten die
p53 remmen anders kunnen ze zich niet
repliceren
p53
• Kan op 3 manieren worden
geactiveerd, leiden allemaal tot cell
cycle arrest
o Gebeurd door activatie van
p21, hieraan kan p53 binden
en zo wordt het geactiveerd
o P21 remt cycline-Cdk’s en
remt zo de celcyclus
• p53 kan ook zorgen voor apoptose
en kan de vorming van nieuwe
bloedvaatjes blokkeren
(=angiogenese)
1. p53 bindt aan mdm2 (= E3-ligase)
2. p53 wordt gepoly-ubiquitineert, het wordt
dan herkent door het proteasoom en wordt
het afgebroken
* Actief p53 is 10x meer stabiel dan inactief p53 (dit wordt geubiquitineerd)
Activatie van p53
1. DNA-schade activeert kinases zoals ATM,
ATR, hCHK1,2, deze fosforyleren p53
2. Gefosforyleert p53 kan niet meer binden
aan mdm2 en hoopt op in de cel
3. p53 kan nu de nucleus in zijn werk als
transcriptiefactor
4. p53 zorgt voor de transcriptie van mdm2,
de hoeveelheid p53 in de cel wordt dus goed
gereguleerd
ARF ® bindt aan mdm2, remt zijn activiteit
door het mee te nemen naar de nucleolus,
hierdoor hoop p53 zich ook op in de cel
p53 fosforylatie ® stabiliseert p53
p53 acetlyering ® zorgt voor conformatie verandering
p53 tetramerisatie ® vorm waarin het in de kern als
transcriptiefactor werkt
ARF-mdm2-p53 pathway
• E2F activeert de Ink4 locus met daarin ARF
• Oncogenen activeren Tc of ARF-gen
• P53 is een transcriptiefactor van het mdm2-gen
• Mdm2 ® zorgt voor afbraak van p53 door
ubiquitinering
• ARF houdt mdm2 in de nucleolus, en zorgt zo
voor ophoping van p53 in de cel
, P53 functie
• Transcriptiefactor
• Normaal p53 ® remt
celcyclus in G1 of G2 fase,
zodat DNA gerepareerd kan
worden
o De celcyclus gaat
verder bij succesvolle
reparatie of er vindt
apoptose plaats
• Mutant p53 ® geen
remming van de celcyclus en
het DNA wordt niet
gerepareerd
o Grotere kans op het ontstaan van mutaties die tot kanker kunnen leiden
• De N-terminus van p53 heeft interacties met mdm2 en bevat de transcriptiefactor functies
• De C-terminus blokkeert de N-terminus
• De meeste mutaties ontstaan in (=hotspots):
o GC-rijke delen
o Heterochromatine
o Nucleosome density
o Verhouding tot aantal genen in de buurt
p53 structuur
• Fosforylering ® zorgt voor een vermindering van
mdm2 binding
• Acetylering ® zorgt voor activatie voor de
transcriptie
• Methylering van de C-terminus ® zorgt voor
nucleaire localisatie en stabiliteit
Mdm-2 gen
• Bestaat uit 12 exonen en 11 intronen
• Alternatieve splicing zorgt voor verschillende varianten
• Heeft 2 promotors
• P53 bindt aan mdm2-gen tussen exon 1 en 2 voor de transcriptie
Virale oncogenen en het p53 netwerk
• Virussen coderen voor eiwitten die aan Rb
kunnen binden en dus wordt E2F actief,
dit zorgt voor celproliferatie
• In gezonde cellen zorgt E2F ook voor
transciptie van het ARF-gen, dit zorgt voor
remming van mdm2 en dus activatie van
p53 en kan de celcyclus nog geblokkeerd
worden
• Virussen hebben daarom ook eiwitten die
p53 remmen anders kunnen ze zich niet
repliceren
