COMFORT & HUID
LES 1
jaarlijks energieverbruik
aantal uren gebruik x aantal dagen gebruik x vermogen toestel uitgedrukt in Watt/1000 = aantal kWh
waterdicht en dampdicht
vocht is één van de hoofdzaken van bouwschade. Vaak zijn bouwfysisch verkeerd opgezette constructies
de oorzaak van de moeilijkheden
de schade kan zichtbaar zijn zoals lijmhydrolise bij spaanplaten of blaasvorming bij bitumineuze
dakbedekkingen. De schade kan echter ook onzichtbaar zijn zoals de afname van de thermisch isolerende
eigenschappen of de vermindering van de sterkte eigenschappen
daarom moeten we duidelijke kennis hebben over de fysische processen die zich in een constructie afspelen
een dampdichte constructie:
• moet aan strengere voorwaarden voldoen dan een waterdichte constructie
• een watermolecule in gasvormige toestand is namelijk kleiner dan in vloeibare toestand
• een gasvormige watermolecule kan zich dus makkelijker verplaatsen doorheen een constructie dan
een watermolecule in vloeibare toestand
een waterdichte constructie ≠ een dampdichte constructie
een dampdichte constructie = een waterdichte constructie
enkel poreuze materialen met open poriën kunnen binnen in de massa vochtig worden
niet poreuze materialen (glas, metalen) evenals poreuze materialen met gesloten poriën (cellenglas)
kunnen niet binnen in de massa vochtig worden. Ze kunnen hoogstens oppervlakkig nat worden
,verschillende mechanismen van vochttransport
vocht komt in het materiaal terecht als gevolg van watertransport en/ of damptransport
transport als damp geschiedt via dampdiffusie waarbij geen water in vloeibare toestand aanwezig is?
opgelet de damp kan tijdens dit transport wel condenseren tot water
transport in vloeibare toestand geeft als oorzaak capillaire werking. dit is een uniek fysisch proces dat
indruist tegen de zwaartekracht. Wanneer in een muuropbow een waterkeringslaag ontbreekt of het
pleisterwerk tot onder de waterkering werd uitgevoerd kan dit tot schade leiden. Wordt ook wel opstijgend
vocht genoemd
andere oorzaken van vocht in constructies:
• regenopname en regendoorslag. In een regenachtig klimaat is dit de belangrijkste oorzaak van
vocht in constructies
• externe waterdruk kan tot schade leiden zoals ter hoogte van de keldermuren, ondergrondse
watertanks en zwembaden. Het bepalen van het freatisch oppervlak is een te verwerven kennis
• tijdens het bouwproces wordt veel water in materialen verwerkt (beton, mortel, pleisterwerk en
chapes) Ook kan tijdens het bouwproces veel regen vallen die tijdelijk door de materialen wordt
opgevangen. Bij ingebruikname van het gebouw kan dit (al dan of niet tijdelijk) tot schade leiden
• hygroscopiciteit. Bij hoge relatieve luchtvochtigheden kan het hygroscopisch
evenwichtsvochtgehalte van een materiaal in een constructie zo hoog oplopen dat er problemen
ontstaan zoals bijvoorbeeld het krom trekken van een deur
• oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie (zie hieronder)
• enkele toevallige oorzaken zoals waterlekken ter hoogte van het leidingwater of de
verwarmingsinstalla- tie, een ondichte of beschadigde voeg rond een douche of ligbad, lekkende
goten… die vochtproblemen veroorzaken.
oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie
oppervlaktecondensatie
- duidt op de vorming van condensatie op de zichtbare wandoppervlakken
- men slaat meestal slechts alarm bij oppervlaktecondensatie op een binnenoppervlak
- bij veelvuldig oppervlaktecondensatie (een ogenblikkelijk verschijnsel) kan een geschikte
voedingsbodem ontstaan voor schimmelvorming
inwendige condensatie
- wijst op de vorming van condensatie binnen in een constructie en is veelal lange tijd onzichtbaar
- pas wanneer er problemen (rot, uitdruppelend vocht, corrosie,...) ontstaan trekt men aan de
alarmbel
,fysische benadering van waterdamp in lucht
lucht kan een hoeveelheid waterdamp bevatten
• water koken: waterdamp komt vrij & wordt door lucht opgenomen
• douchen: waterdamp gemakkelijk opgenomen door de licht binnen in de badkamer
o op een zeker moment kan de lucht het niet meer aan & er ontstaat mist
• winterperiodes: enkel glas in slaapkamer in oude woning is beslagen
⇒ lucht kan maar een maximale hoeveelheid waterdamp bevatten
fysische benadering van lucht
• lucht = mengsel van droge lucht en waterdamp
• lucht is dan ook te beschouwen als een gas waarvan de druk bepaald kan worden
o bij lucht spreken we over luchtdruk
o als we enkel de druk van het gedeelte waterdamp in de lucht zouden bepalen, dan noemen
we dit (water)dampdruk of dampspanning
eenheid van dampdruk p = (N/m2) of (Pa)
wanneer we water verdampen in een kamer dan zal er waterdamp door de lucht opgenomen worden en
zal de water- dampconcenstratie stijgen
lucht van een bepaalde temperatuur kan echter niet onbeperkt waterdamp blijven opnemen
wanneer we in een afgesloten ruimte steeds meer waterdamp toevoegen dan zal na een tijd de maximale
waterdamp in de lucht bereikt worden. De lucht is dan verzadigd met waterdamp. nog meer toevoer van
waterdamp heeft tot gevolg dat de damp niet meer als gas maar als waterdampdruppels zichtbaar wordt
de max. hoeveelheid waterdamp, die als gas in de lucht aanwezig is hangt af van de temperatuur. Warme
lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht
BESLUITEN
1 hoeveelheid waterdamp dat lucht kan opnemen is beperkt
2 lagere luchttemperatuur = minder waterdamp opnemen
3 maximale dampdruk noemen we de verzadigingsspanning p’ (Pa)
, het principe van verzadiging met waterdamp, verzadigingsspanning, grafische en numerieke weergave
⇒ deze kromme geeft het verband tussen de
verzadigingsspanning p’ en de temperatuur T
⇒ we noemen deze kromme
‘de verzadigingscurve’
⇒ de waarden van de
verzadigingsspanning p’
en de temperatuur T ook
in tabelvorm mogelijk
het principe van relatieve vochtigheid; grafische weergave, relatie met werkelijke dampdruk
de relatieve vochtigheid (RV) = de verhouding tussen 1 aanwezige dampdruk (p)
2 verzadigingsdampdruk (p’)
𝒑
RV = 100 x
𝒑"
(%)
⇒ grafische voorstelling van relatieve vochtigheid
de werkelijke dampdruk wordt niet rechtstreeks bepaald. Dit gebeurt in 3 stappen & is afhankelijk van de
temperatuur
1 verzadigingsspanning zoeken (in tabel)
2 formule RV
3 formule omvormen
LES 1
jaarlijks energieverbruik
aantal uren gebruik x aantal dagen gebruik x vermogen toestel uitgedrukt in Watt/1000 = aantal kWh
waterdicht en dampdicht
vocht is één van de hoofdzaken van bouwschade. Vaak zijn bouwfysisch verkeerd opgezette constructies
de oorzaak van de moeilijkheden
de schade kan zichtbaar zijn zoals lijmhydrolise bij spaanplaten of blaasvorming bij bitumineuze
dakbedekkingen. De schade kan echter ook onzichtbaar zijn zoals de afname van de thermisch isolerende
eigenschappen of de vermindering van de sterkte eigenschappen
daarom moeten we duidelijke kennis hebben over de fysische processen die zich in een constructie afspelen
een dampdichte constructie:
• moet aan strengere voorwaarden voldoen dan een waterdichte constructie
• een watermolecule in gasvormige toestand is namelijk kleiner dan in vloeibare toestand
• een gasvormige watermolecule kan zich dus makkelijker verplaatsen doorheen een constructie dan
een watermolecule in vloeibare toestand
een waterdichte constructie ≠ een dampdichte constructie
een dampdichte constructie = een waterdichte constructie
enkel poreuze materialen met open poriën kunnen binnen in de massa vochtig worden
niet poreuze materialen (glas, metalen) evenals poreuze materialen met gesloten poriën (cellenglas)
kunnen niet binnen in de massa vochtig worden. Ze kunnen hoogstens oppervlakkig nat worden
,verschillende mechanismen van vochttransport
vocht komt in het materiaal terecht als gevolg van watertransport en/ of damptransport
transport als damp geschiedt via dampdiffusie waarbij geen water in vloeibare toestand aanwezig is?
opgelet de damp kan tijdens dit transport wel condenseren tot water
transport in vloeibare toestand geeft als oorzaak capillaire werking. dit is een uniek fysisch proces dat
indruist tegen de zwaartekracht. Wanneer in een muuropbow een waterkeringslaag ontbreekt of het
pleisterwerk tot onder de waterkering werd uitgevoerd kan dit tot schade leiden. Wordt ook wel opstijgend
vocht genoemd
andere oorzaken van vocht in constructies:
• regenopname en regendoorslag. In een regenachtig klimaat is dit de belangrijkste oorzaak van
vocht in constructies
• externe waterdruk kan tot schade leiden zoals ter hoogte van de keldermuren, ondergrondse
watertanks en zwembaden. Het bepalen van het freatisch oppervlak is een te verwerven kennis
• tijdens het bouwproces wordt veel water in materialen verwerkt (beton, mortel, pleisterwerk en
chapes) Ook kan tijdens het bouwproces veel regen vallen die tijdelijk door de materialen wordt
opgevangen. Bij ingebruikname van het gebouw kan dit (al dan of niet tijdelijk) tot schade leiden
• hygroscopiciteit. Bij hoge relatieve luchtvochtigheden kan het hygroscopisch
evenwichtsvochtgehalte van een materiaal in een constructie zo hoog oplopen dat er problemen
ontstaan zoals bijvoorbeeld het krom trekken van een deur
• oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie (zie hieronder)
• enkele toevallige oorzaken zoals waterlekken ter hoogte van het leidingwater of de
verwarmingsinstalla- tie, een ondichte of beschadigde voeg rond een douche of ligbad, lekkende
goten… die vochtproblemen veroorzaken.
oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie
oppervlaktecondensatie
- duidt op de vorming van condensatie op de zichtbare wandoppervlakken
- men slaat meestal slechts alarm bij oppervlaktecondensatie op een binnenoppervlak
- bij veelvuldig oppervlaktecondensatie (een ogenblikkelijk verschijnsel) kan een geschikte
voedingsbodem ontstaan voor schimmelvorming
inwendige condensatie
- wijst op de vorming van condensatie binnen in een constructie en is veelal lange tijd onzichtbaar
- pas wanneer er problemen (rot, uitdruppelend vocht, corrosie,...) ontstaan trekt men aan de
alarmbel
,fysische benadering van waterdamp in lucht
lucht kan een hoeveelheid waterdamp bevatten
• water koken: waterdamp komt vrij & wordt door lucht opgenomen
• douchen: waterdamp gemakkelijk opgenomen door de licht binnen in de badkamer
o op een zeker moment kan de lucht het niet meer aan & er ontstaat mist
• winterperiodes: enkel glas in slaapkamer in oude woning is beslagen
⇒ lucht kan maar een maximale hoeveelheid waterdamp bevatten
fysische benadering van lucht
• lucht = mengsel van droge lucht en waterdamp
• lucht is dan ook te beschouwen als een gas waarvan de druk bepaald kan worden
o bij lucht spreken we over luchtdruk
o als we enkel de druk van het gedeelte waterdamp in de lucht zouden bepalen, dan noemen
we dit (water)dampdruk of dampspanning
eenheid van dampdruk p = (N/m2) of (Pa)
wanneer we water verdampen in een kamer dan zal er waterdamp door de lucht opgenomen worden en
zal de water- dampconcenstratie stijgen
lucht van een bepaalde temperatuur kan echter niet onbeperkt waterdamp blijven opnemen
wanneer we in een afgesloten ruimte steeds meer waterdamp toevoegen dan zal na een tijd de maximale
waterdamp in de lucht bereikt worden. De lucht is dan verzadigd met waterdamp. nog meer toevoer van
waterdamp heeft tot gevolg dat de damp niet meer als gas maar als waterdampdruppels zichtbaar wordt
de max. hoeveelheid waterdamp, die als gas in de lucht aanwezig is hangt af van de temperatuur. Warme
lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht
BESLUITEN
1 hoeveelheid waterdamp dat lucht kan opnemen is beperkt
2 lagere luchttemperatuur = minder waterdamp opnemen
3 maximale dampdruk noemen we de verzadigingsspanning p’ (Pa)
, het principe van verzadiging met waterdamp, verzadigingsspanning, grafische en numerieke weergave
⇒ deze kromme geeft het verband tussen de
verzadigingsspanning p’ en de temperatuur T
⇒ we noemen deze kromme
‘de verzadigingscurve’
⇒ de waarden van de
verzadigingsspanning p’
en de temperatuur T ook
in tabelvorm mogelijk
het principe van relatieve vochtigheid; grafische weergave, relatie met werkelijke dampdruk
de relatieve vochtigheid (RV) = de verhouding tussen 1 aanwezige dampdruk (p)
2 verzadigingsdampdruk (p’)
𝒑
RV = 100 x
𝒑"
(%)
⇒ grafische voorstelling van relatieve vochtigheid
de werkelijke dampdruk wordt niet rechtstreeks bepaald. Dit gebeurt in 3 stappen & is afhankelijk van de
temperatuur
1 verzadigingsspanning zoeken (in tabel)
2 formule RV
3 formule omvormen
