Over verzuim en Sinterklazerij
De kernbepalingen van tekortschieten, verzuim en schadevergoeding staan in de artikelen 6:74, 6:75,
6:81 t/m 6:83 BW. Hierbij hoort zo veel jurisprudentie dat het langzamerhand een juridisch doolhof is
geworden. Helemaal toen art 6:265 BW, de regels voor ontbinding, werden toegevoegd. Men mag
hopen dat de Hoge Raad in voorkomende gevallen helderheid creëert om de regels juist toe te
passen in de praktijk. Het arrest Mol/Moerings draagt totaal niet bij aan de consistentie op dit
gebied. Het gaat in de zaak om het antwoord op de vraag of een schuldenaar (Moerings) zich ter
afwering van een vordering van schadevergoeding, erop mag beroepen dat hij niet tijdig door de
schuldeiser (Mol) in gebreke is gesteld. Het ging om pootaardappelen die Moerings aan Mol had
verkocht, Mol verkocht de pootaardappelen weer door aan derden. De pootaardappelen ontkiemden
niet, wat wel de bedoeling was. Dit werd aan Moerings toegerekend, hoewel hij hoogstwaarschijnlijk
geen schuld trof. In de zaak ging het om de volgende schadecomponenten:
1. Het opnieuw de grond moeten bewerken
2. Het opnieuw moeten poten van nieuwe aardappelen
3. Inkomstenderving door later aangevangen teelt, waardoor de aardappels minder kilo’s
hebben gevormd
4. Het kopen van nieuwe pootaardappelen
Moerings beriep zich op het feit dat Mol hem te laat in gebreke had gesteld en hij daardoor niet in
verzuim was. Het hof heeft feitelijk vastgesteld dat de oorspronkelijke leveringen van de partijen
pootaardappelen tijdig hadden plaatsgevonden.
De Hoge Raad oordeelde dat de oorspronkelijk geleverde pootaardappelen niet aan de
overeenkomst beantwoordde. Uit de overeenkomst blijkt dat een tijdige levering essentieel was en
dus deel uit maakte van de overeenkomst, zoals bedoeld in art. 6:83 sub a BW. Doordat de
aardappelen al waren gepoot toen het probleem zich voordeed, is nakoming onmogelijk geworden.
Hierdoor was er geen ingebrekestelling vereist voor het doen ontstaan van de aansprakelijkheid.
Kortom, de Hoge Raad oordeelt dat het hof er terecht van is uitgegaan dat een ingebrekestelling niet
nodig was, omdat het verzuim- volgens de Hoge Raad via artikel 6:83 sub a BW- reeds van
rechtswege was ingetreden.
Commentaar: intreden verzuim
De vraag die gesteld had moeten worden, maar niet is gesteld, is of voor de schadeposten 1,2 en 3 in
het geheel wel verzuim nodig was of dat deze schadeposten al door toepassing van het arrest
Kinheim/Pelders buiten de verzuimregeling hadden kunnen blijven. In dit arrest overwoog de Hoge
Raad indien een schuldenaar aanvankelijk een ondeugdelijke prestatie heeft geleverd, doch deze
vatbaar is voor herstel door alsnog een deugdelijke prestatie te leveren of het gebrek in de geleverde
prestatie te herstellen, dat hij de schuldenaar daartoe in de gelegenheid stelt, het verzuim pas
intreedt nadat de schuldeiser op de voet van art. 6:82 lid 1 BW de gelegenheid tot herstel heeft
gegeven.
Echter, de Hoge Raad relativeerde door voorts te overwegen dat wanneer evenwel de schuldenaar
die ondeugdelijk heeft gepresteerd, nog de gelegenheid heeft alsnog deugdelijk na te komen, de
mogelijkheid bestaat dat de schuldeiser ten gevolge van het gebrek in de aanvankelijk geleverde
prestatie schade heeft geleden die hij niet zou hebben geleden indien aanstonds deugdelijk was
gepresteerd, en die niet door de vervangende prestatie wordt weggenomen en dat de tekortkoming
dan niet voor herstel vatbaar is en de nakoming blijvend onmogelijk is in de zin van art. 6:74 en
artikel 6:81 BW.
De kernbepalingen van tekortschieten, verzuim en schadevergoeding staan in de artikelen 6:74, 6:75,
6:81 t/m 6:83 BW. Hierbij hoort zo veel jurisprudentie dat het langzamerhand een juridisch doolhof is
geworden. Helemaal toen art 6:265 BW, de regels voor ontbinding, werden toegevoegd. Men mag
hopen dat de Hoge Raad in voorkomende gevallen helderheid creëert om de regels juist toe te
passen in de praktijk. Het arrest Mol/Moerings draagt totaal niet bij aan de consistentie op dit
gebied. Het gaat in de zaak om het antwoord op de vraag of een schuldenaar (Moerings) zich ter
afwering van een vordering van schadevergoeding, erop mag beroepen dat hij niet tijdig door de
schuldeiser (Mol) in gebreke is gesteld. Het ging om pootaardappelen die Moerings aan Mol had
verkocht, Mol verkocht de pootaardappelen weer door aan derden. De pootaardappelen ontkiemden
niet, wat wel de bedoeling was. Dit werd aan Moerings toegerekend, hoewel hij hoogstwaarschijnlijk
geen schuld trof. In de zaak ging het om de volgende schadecomponenten:
1. Het opnieuw de grond moeten bewerken
2. Het opnieuw moeten poten van nieuwe aardappelen
3. Inkomstenderving door later aangevangen teelt, waardoor de aardappels minder kilo’s
hebben gevormd
4. Het kopen van nieuwe pootaardappelen
Moerings beriep zich op het feit dat Mol hem te laat in gebreke had gesteld en hij daardoor niet in
verzuim was. Het hof heeft feitelijk vastgesteld dat de oorspronkelijke leveringen van de partijen
pootaardappelen tijdig hadden plaatsgevonden.
De Hoge Raad oordeelde dat de oorspronkelijk geleverde pootaardappelen niet aan de
overeenkomst beantwoordde. Uit de overeenkomst blijkt dat een tijdige levering essentieel was en
dus deel uit maakte van de overeenkomst, zoals bedoeld in art. 6:83 sub a BW. Doordat de
aardappelen al waren gepoot toen het probleem zich voordeed, is nakoming onmogelijk geworden.
Hierdoor was er geen ingebrekestelling vereist voor het doen ontstaan van de aansprakelijkheid.
Kortom, de Hoge Raad oordeelt dat het hof er terecht van is uitgegaan dat een ingebrekestelling niet
nodig was, omdat het verzuim- volgens de Hoge Raad via artikel 6:83 sub a BW- reeds van
rechtswege was ingetreden.
Commentaar: intreden verzuim
De vraag die gesteld had moeten worden, maar niet is gesteld, is of voor de schadeposten 1,2 en 3 in
het geheel wel verzuim nodig was of dat deze schadeposten al door toepassing van het arrest
Kinheim/Pelders buiten de verzuimregeling hadden kunnen blijven. In dit arrest overwoog de Hoge
Raad indien een schuldenaar aanvankelijk een ondeugdelijke prestatie heeft geleverd, doch deze
vatbaar is voor herstel door alsnog een deugdelijke prestatie te leveren of het gebrek in de geleverde
prestatie te herstellen, dat hij de schuldenaar daartoe in de gelegenheid stelt, het verzuim pas
intreedt nadat de schuldeiser op de voet van art. 6:82 lid 1 BW de gelegenheid tot herstel heeft
gegeven.
Echter, de Hoge Raad relativeerde door voorts te overwegen dat wanneer evenwel de schuldenaar
die ondeugdelijk heeft gepresteerd, nog de gelegenheid heeft alsnog deugdelijk na te komen, de
mogelijkheid bestaat dat de schuldeiser ten gevolge van het gebrek in de aanvankelijk geleverde
prestatie schade heeft geleden die hij niet zou hebben geleden indien aanstonds deugdelijk was
gepresteerd, en die niet door de vervangende prestatie wordt weggenomen en dat de tekortkoming
dan niet voor herstel vatbaar is en de nakoming blijvend onmogelijk is in de zin van art. 6:74 en
artikel 6:81 BW.
