Plan van Aanpak: COMF2
Theoretisch kader
In mijn eindgesprek zal ik me laten leiden door dit plan van aanpak, waarbij zelfmanagement en
gedeelde besluitvorming centraal staan. Het doel van het gesprek is om gezamenlijk tot een besluit
te komen. Een gezamenlijke besluitvorming, of shared decision making, houdt in dat er samen met
de zorgverlener wordt gekeken naar het probleem van de zorgvrager en dat er uiteindelijk een
gezamenlijk besluit wordt gemaakt.
Het is belangrijk dat er een sfeer gecreëerd wordt tijdens het gesprek waarbij er een gelijkwaardige
deelname mogelijk is. Hiervoor kan worden gezorgd als de zorgverlener bijdrage neemt en ook open
staat voor de ideeën, vragen, eisen en verwachtingen van de zorgbehoevende. De zorgbehoevende
kan hieruit informatie halen waardoor zijn probleem wordt opgehelderd. Daarnaast kan er samen
besproken worden wat de alternatieven zijn en de voor- en nadelen daarvan. Hiermee kan de
zorgvrager zijn voorkeur voor mogelijkheden kenbaar maken en eventuele meningsverschillen met
jou als verpleegkundige bespreken. Zelfmanagementondersteuning houdt in dat de zorgbehoevende
zelf beslissingen kan nemen. Het is belangrijk dat de mensen die zorg nodig hebben inspraak hebben
in hoe de ondersteuning eruit moet zien.
Dit type gesprek kan je voeren wanneer de patiënt graag zijn verhaal kwijt wil, met een dilemma zit
of bijvoorbeeld met een probleem zit en graag tot een oplossing wil komen. Voor een gezamenlijke
besluitvorming en het ondersteunen van het zelfmanagement, is het belangrijk dat de zorgverlener
een aandachtige luisterhouding heeft en belangstelling toont voor de waarden, normen en
behoeften van de zorgbehoevende. Het is daarbij belangrijk dat de zorgverlener deze waarden en
normen respecteert en hier ook rekening mee houdt. In het ondersteunen is het belangrijk dat de
eigen regie van de zorgvrager ook wordt gestimuleerd, waardoor hij of zij het vermogen heeft om
zijn leven vorm te geven en zelf dingen te beslissen. De rol als verpleegkundige in dit gesprek is
vooral om de patiënt te ondersteunen en op weg te helpen om het doel van het gesprek te behalen.
De vaardigheden die daarbij belangrijk zijn, zijn vooral: respect en belangstelling tonen en
aandachtig luisteren.
Tijdens het gesprek is het de bedoeling om de zorgvrager te helpen met het maken van een keuze en
daardoor bewustwording te creëren bij de zorgvrager. Gedurende het gesprek is het van belang om
open vragen te stellen zodat de zorgvrager zelf nadenkt over mogelijke oplossingen. Door samen te
beslissen, houd je de zelfmanagement bij de zorgvrager. De wensen en behoeftes van de zorgvrager
staan hierbij centraal om uiteindelijk persoonsgerichte zorg te kunnen leveren.
Het ASE-model is een model dat uitlegt hoe een bepaald gedrag kan ontstaan doordat er een
intentie was om dat specifieke gedrag te vertonen. De intentie van een gedrag vloeit voort uit drie
aspecten: attitude, sociale invloed en eigen effectiviteit:
Attitude wordt gevormd door verschillende ervaringen gecombineerd met een gedrag. Deze
attitude kan beide positief of negatief gevormd worden door de ervaringen. Ook kan een
attitude ontstaan door gewoonten en overtuigingen. De attitude schetst een beeld van de
verwachtingen van de zorgvrager en problemen in verschillende situaties.
Sociale invloed wordt beïnvloed door wat andere mensen denken, maar ook wat jij zelf
denkt wat de omgeving denkt. Zo word je als zorgvrager vaak ook onbewust door de sociale
omgeving beïnvloed.
, Eigen effectiviteit gaat over het denken dat je iets kunt en jezelf daarin genoeg vertrouwen
om het daadwerkelijk ook uit te voeren. Hoe positiever de instelling van de zorgvrager, hoe
effectiever het eindresultaat.
Door de drie aspecten attitude, sociale invloed en eigen effectiviteit samen in het ASE-model te
gebruiken, kan een verpleegkundige op basis van gedrag, gewoonten en overtuigingen helpen om de
keuzemogelijkheden duidelijker te maken voor de zorgvrager.
Coping is een begrip voor een manier waarop iemand met problemen of stress om gaat. Er zijn
verschillende copingstijlen die een zorgvrager kan toepassen in een stressvolle situatie. Door een
bepaalde strategie toe te passen, kun je ervoor zorgen dat je een balans vindt in die situatie. Er zijn
verschillende copingstijlen: informatie zoeken en zaken op een rij zetten, ontkennen, vermijden of
afstand nemen, steun zoeken bij anderen en sociale vergelijkingen, berusten en accepteren, humor,
zelf instructie en positief denken. Informatie zoeken en zaken op een rij zetten, helpt met het
verbreden van de kennis van de zorgvrager en brengt structuur aan de gevoelend van de zorgvrager.
Andere copingstijlen houden zich bezig met het vermijden van gevoelens tot het vinden van steun bij
anderen. Elke zorgvrager is uniek waardoor elke zorgvrager een andere copingstijl zou toepassen.
Hiermee moet je als verpleegkundige rekening mee houden.
Ook is het belangrijk om in het gesprek de voor- en nadelen van een situatie te bespreken met de
zorgvrager en hiervan een balans op te stellen. Door dit te doen, zorg je er als verpleegkundige voor
dat de zorgvrager dieper na gaat denken over de situatie waarin hij of zij zit. Beide kanten, de
positieve kant en de negatieve kant, van de situatie wordt zo doordacht door de zorgvrager,
waardoor er meestal een duidelijker antwoord naar boven komt.
Het 'kale’ plan van aanpak
Voorbereiding
, Ander werk wegleggen
Gegevens verzamelen
Nagaan of je de aangewezen persoon bent die het gesprek gaat voeren
Voorlopig doel en aanpak formuleren voor jezelf
Plaats van het gesprek
Is de opstelling correct
Inleiding
Contact maken
Aanleiding van het gesprek benoemen
Samenwerkingsrelatie opbouwen
Gezamenlijk inhoud agenda bepalen
Kern
De kwestie bespreken
o Inventariseren behoeften, emoties, zienswijzen, ervaringskennis
o Erkenning geven
o Aansluiten bij belevingen van patiënt
o Achterhaal de attitude van de zorgvrager (A van het ASE-model)
o Krijg zicht op manier van omgaan/aanpak, copingstrategie
o Attributie (zoeken naar oorzaken)
o (Ir)reële gedachten, denkpatronen bespreken (met ABCDE-model)
Mogelijkheden bespreken
o Mogelijke keuzes op een rijtje zetten
o Achterhaal de A, S en E van de zorgvrager (ASE-model)
o Aansluiten bij behoeften
o Vragen of er behoefte bestaat aan informatie over andere mogelijke opties, suggesties
doen
De voor- en nadelen bespreken
o Voors- en tegens bespreken
o Voor- en nadelenbalans maken
o Keuzehulp gebruiken
o Afweging (laten) maken verschillende mogelijkheden
De voorkeuren bespreken
o Nagaan hoe de zorgvrager tegen de mogelijkheden aankijkt
o Vaststellen in hoeverre de patiënt bij de besluitvorming betrokken wil worden
o Steun bieden
o Behoeften meenemen
Een gezamenlijke beslissing nemen
o Keuze maken
o Bespreken wat keuze betekent
o ASE langslopen
Terugkijken
o Uitkomst bespreken en overwegingen samenvatten
Afsluiting
Evalueren van gesprek en afspraken
Theoretisch kader
In mijn eindgesprek zal ik me laten leiden door dit plan van aanpak, waarbij zelfmanagement en
gedeelde besluitvorming centraal staan. Het doel van het gesprek is om gezamenlijk tot een besluit
te komen. Een gezamenlijke besluitvorming, of shared decision making, houdt in dat er samen met
de zorgverlener wordt gekeken naar het probleem van de zorgvrager en dat er uiteindelijk een
gezamenlijk besluit wordt gemaakt.
Het is belangrijk dat er een sfeer gecreëerd wordt tijdens het gesprek waarbij er een gelijkwaardige
deelname mogelijk is. Hiervoor kan worden gezorgd als de zorgverlener bijdrage neemt en ook open
staat voor de ideeën, vragen, eisen en verwachtingen van de zorgbehoevende. De zorgbehoevende
kan hieruit informatie halen waardoor zijn probleem wordt opgehelderd. Daarnaast kan er samen
besproken worden wat de alternatieven zijn en de voor- en nadelen daarvan. Hiermee kan de
zorgvrager zijn voorkeur voor mogelijkheden kenbaar maken en eventuele meningsverschillen met
jou als verpleegkundige bespreken. Zelfmanagementondersteuning houdt in dat de zorgbehoevende
zelf beslissingen kan nemen. Het is belangrijk dat de mensen die zorg nodig hebben inspraak hebben
in hoe de ondersteuning eruit moet zien.
Dit type gesprek kan je voeren wanneer de patiënt graag zijn verhaal kwijt wil, met een dilemma zit
of bijvoorbeeld met een probleem zit en graag tot een oplossing wil komen. Voor een gezamenlijke
besluitvorming en het ondersteunen van het zelfmanagement, is het belangrijk dat de zorgverlener
een aandachtige luisterhouding heeft en belangstelling toont voor de waarden, normen en
behoeften van de zorgbehoevende. Het is daarbij belangrijk dat de zorgverlener deze waarden en
normen respecteert en hier ook rekening mee houdt. In het ondersteunen is het belangrijk dat de
eigen regie van de zorgvrager ook wordt gestimuleerd, waardoor hij of zij het vermogen heeft om
zijn leven vorm te geven en zelf dingen te beslissen. De rol als verpleegkundige in dit gesprek is
vooral om de patiënt te ondersteunen en op weg te helpen om het doel van het gesprek te behalen.
De vaardigheden die daarbij belangrijk zijn, zijn vooral: respect en belangstelling tonen en
aandachtig luisteren.
Tijdens het gesprek is het de bedoeling om de zorgvrager te helpen met het maken van een keuze en
daardoor bewustwording te creëren bij de zorgvrager. Gedurende het gesprek is het van belang om
open vragen te stellen zodat de zorgvrager zelf nadenkt over mogelijke oplossingen. Door samen te
beslissen, houd je de zelfmanagement bij de zorgvrager. De wensen en behoeftes van de zorgvrager
staan hierbij centraal om uiteindelijk persoonsgerichte zorg te kunnen leveren.
Het ASE-model is een model dat uitlegt hoe een bepaald gedrag kan ontstaan doordat er een
intentie was om dat specifieke gedrag te vertonen. De intentie van een gedrag vloeit voort uit drie
aspecten: attitude, sociale invloed en eigen effectiviteit:
Attitude wordt gevormd door verschillende ervaringen gecombineerd met een gedrag. Deze
attitude kan beide positief of negatief gevormd worden door de ervaringen. Ook kan een
attitude ontstaan door gewoonten en overtuigingen. De attitude schetst een beeld van de
verwachtingen van de zorgvrager en problemen in verschillende situaties.
Sociale invloed wordt beïnvloed door wat andere mensen denken, maar ook wat jij zelf
denkt wat de omgeving denkt. Zo word je als zorgvrager vaak ook onbewust door de sociale
omgeving beïnvloed.
, Eigen effectiviteit gaat over het denken dat je iets kunt en jezelf daarin genoeg vertrouwen
om het daadwerkelijk ook uit te voeren. Hoe positiever de instelling van de zorgvrager, hoe
effectiever het eindresultaat.
Door de drie aspecten attitude, sociale invloed en eigen effectiviteit samen in het ASE-model te
gebruiken, kan een verpleegkundige op basis van gedrag, gewoonten en overtuigingen helpen om de
keuzemogelijkheden duidelijker te maken voor de zorgvrager.
Coping is een begrip voor een manier waarop iemand met problemen of stress om gaat. Er zijn
verschillende copingstijlen die een zorgvrager kan toepassen in een stressvolle situatie. Door een
bepaalde strategie toe te passen, kun je ervoor zorgen dat je een balans vindt in die situatie. Er zijn
verschillende copingstijlen: informatie zoeken en zaken op een rij zetten, ontkennen, vermijden of
afstand nemen, steun zoeken bij anderen en sociale vergelijkingen, berusten en accepteren, humor,
zelf instructie en positief denken. Informatie zoeken en zaken op een rij zetten, helpt met het
verbreden van de kennis van de zorgvrager en brengt structuur aan de gevoelend van de zorgvrager.
Andere copingstijlen houden zich bezig met het vermijden van gevoelens tot het vinden van steun bij
anderen. Elke zorgvrager is uniek waardoor elke zorgvrager een andere copingstijl zou toepassen.
Hiermee moet je als verpleegkundige rekening mee houden.
Ook is het belangrijk om in het gesprek de voor- en nadelen van een situatie te bespreken met de
zorgvrager en hiervan een balans op te stellen. Door dit te doen, zorg je er als verpleegkundige voor
dat de zorgvrager dieper na gaat denken over de situatie waarin hij of zij zit. Beide kanten, de
positieve kant en de negatieve kant, van de situatie wordt zo doordacht door de zorgvrager,
waardoor er meestal een duidelijker antwoord naar boven komt.
Het 'kale’ plan van aanpak
Voorbereiding
, Ander werk wegleggen
Gegevens verzamelen
Nagaan of je de aangewezen persoon bent die het gesprek gaat voeren
Voorlopig doel en aanpak formuleren voor jezelf
Plaats van het gesprek
Is de opstelling correct
Inleiding
Contact maken
Aanleiding van het gesprek benoemen
Samenwerkingsrelatie opbouwen
Gezamenlijk inhoud agenda bepalen
Kern
De kwestie bespreken
o Inventariseren behoeften, emoties, zienswijzen, ervaringskennis
o Erkenning geven
o Aansluiten bij belevingen van patiënt
o Achterhaal de attitude van de zorgvrager (A van het ASE-model)
o Krijg zicht op manier van omgaan/aanpak, copingstrategie
o Attributie (zoeken naar oorzaken)
o (Ir)reële gedachten, denkpatronen bespreken (met ABCDE-model)
Mogelijkheden bespreken
o Mogelijke keuzes op een rijtje zetten
o Achterhaal de A, S en E van de zorgvrager (ASE-model)
o Aansluiten bij behoeften
o Vragen of er behoefte bestaat aan informatie over andere mogelijke opties, suggesties
doen
De voor- en nadelen bespreken
o Voors- en tegens bespreken
o Voor- en nadelenbalans maken
o Keuzehulp gebruiken
o Afweging (laten) maken verschillende mogelijkheden
De voorkeuren bespreken
o Nagaan hoe de zorgvrager tegen de mogelijkheden aankijkt
o Vaststellen in hoeverre de patiënt bij de besluitvorming betrokken wil worden
o Steun bieden
o Behoeften meenemen
Een gezamenlijke beslissing nemen
o Keuze maken
o Bespreken wat keuze betekent
o ASE langslopen
Terugkijken
o Uitkomst bespreken en overwegingen samenvatten
Afsluiting
Evalueren van gesprek en afspraken
