Fysiologie van de voeding 2
A. Inleiding (dia’s)
Ons voedsel komt in ons lichaam en er komt een hoeveelheid energie vrij onder de
vorm van warmte = discontinue systeem
Honderden stoffen in onze voeding met een uiteenlopende effecten op tientallen fysiologische processen
die in ons lichaam actief zijn en onze gezondheid in stand houden. Die betrokken zijn bij complexe
mechanismen die kunnen leiden tot ziekte (pathways of disease). Die zich vaak voltrekken over perioden
van enkele decennia.
1. chemische reacties in het lichaam
• planten gebruiken de energie van de zon om koolhydraten uit kooldioxide in water te maken
→ dit wordt fotosynthese genoemd
• mensen en dieren eten de planten en gebruiken de koolhydraten als brandstof voor hun lichaam
• spijsvertering, de energieopwekkende voedingsstoffen worden afgebroken tot monosacchariden,
vetzuren, glycerol en aminozuren
• in het metabolisme worden ze verder afgebroken tot energie (ATP), water en koolstofdioxide
• het ganse proces van energie gebeurd in de mitochondriën
1
,2. metabolisme
• verwijst naar het hele netwerk van chemische processen die betrokken zijn bij het
handhaven van het leven
• de manieren waarop het lichaam energie uit voedsel haalt en uitgeeft
3. chemische reactie in het lichaam
• metabolische reacties vinden plaats in cellen, met name levercellen
• anabolisme = het opbouwen van lichaamssamenstellingen en benodigde energie
• katabolisme = de afbraak van lichaamssamenstellingen (zoals biomoleculen) en geeft
energie vrij
In ons lichaam hebben we verschillende tanks:
- vet (grootste deel) → energie
- kH
- EW → structureel EW
→ enzymes, hormonen
2
, vetreserve → om energiereserve te stokeren & om tijden te overbruggen wanneer er gen
voedsel is (vasten)
4. metabolische processen: omkeerbare conversies
• glycogenese: glucose tot glycogeen
• glycogenolyse: glycogeen tot glucose
• gluconeogenese: AZ, glycerol of lactaat tot glucose
• lipogenesis: glucose of FAAs tot vetten
• lipolyse: vetten tot FAAs en glycerol
5. energie thermodynamica
• 1e wet: onder normale omstandigheden kan energie niet worden gecued of vernietigd,
eenvoudigweg getransformeerd van het ene type energie naar het andere
o een chemische reactie, zoals het verlichten van een lucifer, creëert geen nieuwe
energie, maar converteert slechts het ene type energie naar het andere
▪ licht tot chemisch (fotosynthese)
▪ chemisch-chemisch (cellulaire ademhaling)
▪ chemisch naar elektrisch (zenuwstelsel)
▪ chemisch naar mechanisch (spier)
o voorbeeld: mensen kunnen de energie in glucose gebruiken om te zetten om
warmte en mechanische kracht te creëren (spierbeweging)
o voorbeeld: mensen kunnen de energie in glucose ook omzetten in vet (een andere
vorm van energie)
o voorbeeld: mensen kunnen ook de energie (koolstofketen) in spieren omzetten in
aminozuren en dan in glucose (gluconeogenese)
• energie in biomolecule = chemische energie → ATP → gebruikt voor mechanische energie
(bv. spiercontractie) → uit zich in warmte
6. chemische reactie van het lichaam
• de overdracht van energie in reacties - ATP
o een hoog-energetische verbinding die adenosine-trifosfaat (ATP) wordt gemaakt
o gekoppelde reacties zijn chemische reacties die gelijktijdig optreden
7. ATP
• de belangrijkste energiebron van cellen
• gebruikt voor spiersamentrekkingen enzymactiviteit, etc.
• katabolisme resulteert in de productie van veel ATP-moleculen: energie
• gebruikt door het lichaam wanneer energie nodig is
• hydrolyse breekt de bindingen in ATP, waardoor energie vrijkomt
3
, 8. Afbraak van voedingsstoffen voor energie
• Glucose afbraak
• glycerol en vetzuurafbraak
• aminozuurafbraak
• de afbraak van glucose naar energie begint met glycolyse tot pyruvaat
• pyruvaat kan anaëroob worden omgezet in melkzuur (zonder zuurstof) en acetyl-coA wordt
aeroob (met zuurstof)
• uiteindelijk komen alle energieopwekkende voedingsstoffen in de TCA-cyclus of de
tricarbonzuurcyclus (of de cyclus van Krebs) en de elektronentransportketen
4
A. Inleiding (dia’s)
Ons voedsel komt in ons lichaam en er komt een hoeveelheid energie vrij onder de
vorm van warmte = discontinue systeem
Honderden stoffen in onze voeding met een uiteenlopende effecten op tientallen fysiologische processen
die in ons lichaam actief zijn en onze gezondheid in stand houden. Die betrokken zijn bij complexe
mechanismen die kunnen leiden tot ziekte (pathways of disease). Die zich vaak voltrekken over perioden
van enkele decennia.
1. chemische reacties in het lichaam
• planten gebruiken de energie van de zon om koolhydraten uit kooldioxide in water te maken
→ dit wordt fotosynthese genoemd
• mensen en dieren eten de planten en gebruiken de koolhydraten als brandstof voor hun lichaam
• spijsvertering, de energieopwekkende voedingsstoffen worden afgebroken tot monosacchariden,
vetzuren, glycerol en aminozuren
• in het metabolisme worden ze verder afgebroken tot energie (ATP), water en koolstofdioxide
• het ganse proces van energie gebeurd in de mitochondriën
1
,2. metabolisme
• verwijst naar het hele netwerk van chemische processen die betrokken zijn bij het
handhaven van het leven
• de manieren waarop het lichaam energie uit voedsel haalt en uitgeeft
3. chemische reactie in het lichaam
• metabolische reacties vinden plaats in cellen, met name levercellen
• anabolisme = het opbouwen van lichaamssamenstellingen en benodigde energie
• katabolisme = de afbraak van lichaamssamenstellingen (zoals biomoleculen) en geeft
energie vrij
In ons lichaam hebben we verschillende tanks:
- vet (grootste deel) → energie
- kH
- EW → structureel EW
→ enzymes, hormonen
2
, vetreserve → om energiereserve te stokeren & om tijden te overbruggen wanneer er gen
voedsel is (vasten)
4. metabolische processen: omkeerbare conversies
• glycogenese: glucose tot glycogeen
• glycogenolyse: glycogeen tot glucose
• gluconeogenese: AZ, glycerol of lactaat tot glucose
• lipogenesis: glucose of FAAs tot vetten
• lipolyse: vetten tot FAAs en glycerol
5. energie thermodynamica
• 1e wet: onder normale omstandigheden kan energie niet worden gecued of vernietigd,
eenvoudigweg getransformeerd van het ene type energie naar het andere
o een chemische reactie, zoals het verlichten van een lucifer, creëert geen nieuwe
energie, maar converteert slechts het ene type energie naar het andere
▪ licht tot chemisch (fotosynthese)
▪ chemisch-chemisch (cellulaire ademhaling)
▪ chemisch naar elektrisch (zenuwstelsel)
▪ chemisch naar mechanisch (spier)
o voorbeeld: mensen kunnen de energie in glucose gebruiken om te zetten om
warmte en mechanische kracht te creëren (spierbeweging)
o voorbeeld: mensen kunnen de energie in glucose ook omzetten in vet (een andere
vorm van energie)
o voorbeeld: mensen kunnen ook de energie (koolstofketen) in spieren omzetten in
aminozuren en dan in glucose (gluconeogenese)
• energie in biomolecule = chemische energie → ATP → gebruikt voor mechanische energie
(bv. spiercontractie) → uit zich in warmte
6. chemische reactie van het lichaam
• de overdracht van energie in reacties - ATP
o een hoog-energetische verbinding die adenosine-trifosfaat (ATP) wordt gemaakt
o gekoppelde reacties zijn chemische reacties die gelijktijdig optreden
7. ATP
• de belangrijkste energiebron van cellen
• gebruikt voor spiersamentrekkingen enzymactiviteit, etc.
• katabolisme resulteert in de productie van veel ATP-moleculen: energie
• gebruikt door het lichaam wanneer energie nodig is
• hydrolyse breekt de bindingen in ATP, waardoor energie vrijkomt
3
, 8. Afbraak van voedingsstoffen voor energie
• Glucose afbraak
• glycerol en vetzuurafbraak
• aminozuurafbraak
• de afbraak van glucose naar energie begint met glycolyse tot pyruvaat
• pyruvaat kan anaëroob worden omgezet in melkzuur (zonder zuurstof) en acetyl-coA wordt
aeroob (met zuurstof)
• uiteindelijk komen alle energieopwekkende voedingsstoffen in de TCA-cyclus of de
tricarbonzuurcyclus (of de cyclus van Krebs) en de elektronentransportketen
4
