Hoorcollege Module A - ouderen
Week 1: Inleiding ouderenproblematiek
Veroudering is een proces waarin het aanpassingsvermogen van ons organisme afneem.
- Afname fysiologische reserves van basisfuncties en organen. Bijvoorbeeld afname
basaalmetabolisme
- Afname homeostase capaciteit. Bijvoorbeeld spiermassa verlies.
- Toename morbiditeit en multi-morbiditeit.
Waarom worden we ouder?
Programmed theories: we worden geboren met een bepaalde capaciteit. Alles is
voorgeprogameerd. Bewijs wordt gezocht in dieren met een trage stofwisseling en hartslag,
die leven gemiddeld langer.
- Immuun theorie
- Time clock theorie
- Evolutionaire theorie
Stochastic theorien: de problemen bouwen zich op door fouten die in deling ontstaat, het
gebruik van je lijf, alles wat gebruikt wordt slijt.
- Error theorie
- Wear and tear theory
- Stress theory: stress hormonen zijn katabool, dus die breken af.
- Cross-linking theory: er kunnen fouten ontstaan in DNA.
- Free radical theory: cellen gebruiken zuurstof en die zorgen ervoor dat er vrije
radicalen vrijkomen. Deze breken af en op een gegeven moment kan de cel dit niet
meer goed verwerken en ontstaat er schade.
Wat is veroudering?
Progressief, algemene vermindering van functies en processen in het lichaam die leiden tot
een afname van weerstand tegen gevaren vanuit de omgeving. Dit resulteert in ziekte en
uiteindelijk tot de dood. Organismen zijn geprogrammeerd voor survival.
Schematische weergave verouderingsproces:
Groene pijltjes: schade opruimen
Groene stippen: gezonde leefstijl
Als er cellulaire defecten ontstaan gaan de cellen signalen afgeven. Dit zijn
ontstekingssignalen. Moleculen die een ontsteking aanduiden. De ontsteking op zich is
katabool (afbrekend) en versneld het verouderingsproces en wordt dit proces krachtiger. De
grootste krachten van het bewegingsorgaan kunnen inflammatie tegen gaan. Waarom
bewegen zo gezond is zit in het anti-ontstekingsmechanisme van de spieren. Ouderdom
gerelateerde problemen komen voort uit cellen met schade.
,Hoe ouder we worden hoe meer kans je op een bepaalde ziekte hebt.
- 37 % van de 55-plussers heeft twee of meer chronische ziekten
- 70% van de mensen met een chronische ziekte heeft ten minste ook één andere
ziekte.
Multi-morbiditeit = het optreden van meer dan één (chronische) ziekte in één individu
tijdens een bepaalde periode. Neemt steeds meer toe.
Co-morbiditeit = het hebben van meer dan één ziekte tegelijkertijd maar het wordt gezien
als een extra aandoening bij mensen die al een ziekte hebben (een zogenoemde index-
ziekte).
Chronische ziekte = irreversibele aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met
een relatief lange ziekteduur
Geriatrisch = medische zorg voor oudere mens
Probleem = moeilijkheid of op te lossen vraagstuk
Afname homeostase capaciteit
Afname spiermassa
- Verhoging laaggradige inflammatie
- Verhoging oxidatieve stress
- Vermindering anabole hormonen
- Verminderen aminozuren
- Vermindering motor units
- Vermindering spiervezels (type 2)
- Vermindering lichamelijke activiteit
ROS= Reactive Oxygen Species : reactieve zuurstof verbindingen die DNA beschadigen.
Aminozuren remmen veroudering af.
Anabole hormonen als testosteron en het groeihormoon bevorderen spiergroei
,Frailty – kwetsbaarheid
- Verhoogd risico op ongewenste gezondheidsuitkomsten zoals beperkingen in
activiteit, ziekenhuis of verpleeghuisopname en overlijden
- Multi-factorieel
- Is niet equivalent met ziek zijn en of het hebben van co-morbiditeiten
Medical syndrome
Brengt kwetsbaarheid in beeld. Via
biomedisch gekeken naar
kwetsbaarheid. Er is een systeem.
Alles is met elkaar verbonden.
Model van Gobbens
Naast de biomedische factoren zijn
andere factoren ook van belang.
Risico factoren benaderen
Mensen die kwetsbaar zijn kunnen uit deze toestand opveren en minder kwetsbaar worden.
, De komende jaren zullen er steeds meer kwetsbaren ouderen aanwezig zijn. als je
kwetsbaar bent heb je en grotere kans op vroegtijdig overlijden. Als fysiotherapeut heb je
veel aangrijpingspunten om die kwetsbaarheid tegen te gaan. (activiteit loopsnelheid, kracht,
sarcopenie, VO2max)
Indeling ouderen
- Vitaal
- Multi-morbiditeit
- Kwetsbaar
- Afhankelijk
De patiënt van de toekomst is:
- ouder
- heeft meerdere aandoeningen
- meerdere problemen
- die leefstijl gerelateerd zijn
- niet onderdeel van een keten maar van een systeem
De paramedicus van de toekomst is:
- systeemdenker
- verouderingsdeskundige
- leefstijlcoach
- Specialist
- Team speler
De uitdagingen
- Complex is leuk
- Probleem analyse is spannend
- Haalbare doelen opstellen is een kunst
- Levensverhalen en veerkracht zijn levenslessen voor jezelf de patiënt en de
therapeut worden rijker van elkaar !
De kracht en de uitdaging van de fysiotherapeut in de geriatrie
Complexe problemen en a-specifieke presentatie
Goed klinische redeneren (clinical reasoning) en prioriteren
Klinisch redeneren
Het proces waarmee elke therapeut vanaf binnenkomst van de patient bezig is. In dit
denkproces worden hypothesen gemaakt en getoetst die uiteindelijk leiden tot een compleet
gezondheidsprofiel. Een cyclisch evaluatief proces dat tot en met de laatste behandeling
doorgaat.
Week 1: Inleiding ouderenproblematiek
Veroudering is een proces waarin het aanpassingsvermogen van ons organisme afneem.
- Afname fysiologische reserves van basisfuncties en organen. Bijvoorbeeld afname
basaalmetabolisme
- Afname homeostase capaciteit. Bijvoorbeeld spiermassa verlies.
- Toename morbiditeit en multi-morbiditeit.
Waarom worden we ouder?
Programmed theories: we worden geboren met een bepaalde capaciteit. Alles is
voorgeprogameerd. Bewijs wordt gezocht in dieren met een trage stofwisseling en hartslag,
die leven gemiddeld langer.
- Immuun theorie
- Time clock theorie
- Evolutionaire theorie
Stochastic theorien: de problemen bouwen zich op door fouten die in deling ontstaat, het
gebruik van je lijf, alles wat gebruikt wordt slijt.
- Error theorie
- Wear and tear theory
- Stress theory: stress hormonen zijn katabool, dus die breken af.
- Cross-linking theory: er kunnen fouten ontstaan in DNA.
- Free radical theory: cellen gebruiken zuurstof en die zorgen ervoor dat er vrije
radicalen vrijkomen. Deze breken af en op een gegeven moment kan de cel dit niet
meer goed verwerken en ontstaat er schade.
Wat is veroudering?
Progressief, algemene vermindering van functies en processen in het lichaam die leiden tot
een afname van weerstand tegen gevaren vanuit de omgeving. Dit resulteert in ziekte en
uiteindelijk tot de dood. Organismen zijn geprogrammeerd voor survival.
Schematische weergave verouderingsproces:
Groene pijltjes: schade opruimen
Groene stippen: gezonde leefstijl
Als er cellulaire defecten ontstaan gaan de cellen signalen afgeven. Dit zijn
ontstekingssignalen. Moleculen die een ontsteking aanduiden. De ontsteking op zich is
katabool (afbrekend) en versneld het verouderingsproces en wordt dit proces krachtiger. De
grootste krachten van het bewegingsorgaan kunnen inflammatie tegen gaan. Waarom
bewegen zo gezond is zit in het anti-ontstekingsmechanisme van de spieren. Ouderdom
gerelateerde problemen komen voort uit cellen met schade.
,Hoe ouder we worden hoe meer kans je op een bepaalde ziekte hebt.
- 37 % van de 55-plussers heeft twee of meer chronische ziekten
- 70% van de mensen met een chronische ziekte heeft ten minste ook één andere
ziekte.
Multi-morbiditeit = het optreden van meer dan één (chronische) ziekte in één individu
tijdens een bepaalde periode. Neemt steeds meer toe.
Co-morbiditeit = het hebben van meer dan één ziekte tegelijkertijd maar het wordt gezien
als een extra aandoening bij mensen die al een ziekte hebben (een zogenoemde index-
ziekte).
Chronische ziekte = irreversibele aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met
een relatief lange ziekteduur
Geriatrisch = medische zorg voor oudere mens
Probleem = moeilijkheid of op te lossen vraagstuk
Afname homeostase capaciteit
Afname spiermassa
- Verhoging laaggradige inflammatie
- Verhoging oxidatieve stress
- Vermindering anabole hormonen
- Verminderen aminozuren
- Vermindering motor units
- Vermindering spiervezels (type 2)
- Vermindering lichamelijke activiteit
ROS= Reactive Oxygen Species : reactieve zuurstof verbindingen die DNA beschadigen.
Aminozuren remmen veroudering af.
Anabole hormonen als testosteron en het groeihormoon bevorderen spiergroei
,Frailty – kwetsbaarheid
- Verhoogd risico op ongewenste gezondheidsuitkomsten zoals beperkingen in
activiteit, ziekenhuis of verpleeghuisopname en overlijden
- Multi-factorieel
- Is niet equivalent met ziek zijn en of het hebben van co-morbiditeiten
Medical syndrome
Brengt kwetsbaarheid in beeld. Via
biomedisch gekeken naar
kwetsbaarheid. Er is een systeem.
Alles is met elkaar verbonden.
Model van Gobbens
Naast de biomedische factoren zijn
andere factoren ook van belang.
Risico factoren benaderen
Mensen die kwetsbaar zijn kunnen uit deze toestand opveren en minder kwetsbaar worden.
, De komende jaren zullen er steeds meer kwetsbaren ouderen aanwezig zijn. als je
kwetsbaar bent heb je en grotere kans op vroegtijdig overlijden. Als fysiotherapeut heb je
veel aangrijpingspunten om die kwetsbaarheid tegen te gaan. (activiteit loopsnelheid, kracht,
sarcopenie, VO2max)
Indeling ouderen
- Vitaal
- Multi-morbiditeit
- Kwetsbaar
- Afhankelijk
De patiënt van de toekomst is:
- ouder
- heeft meerdere aandoeningen
- meerdere problemen
- die leefstijl gerelateerd zijn
- niet onderdeel van een keten maar van een systeem
De paramedicus van de toekomst is:
- systeemdenker
- verouderingsdeskundige
- leefstijlcoach
- Specialist
- Team speler
De uitdagingen
- Complex is leuk
- Probleem analyse is spannend
- Haalbare doelen opstellen is een kunst
- Levensverhalen en veerkracht zijn levenslessen voor jezelf de patiënt en de
therapeut worden rijker van elkaar !
De kracht en de uitdaging van de fysiotherapeut in de geriatrie
Complexe problemen en a-specifieke presentatie
Goed klinische redeneren (clinical reasoning) en prioriteren
Klinisch redeneren
Het proces waarmee elke therapeut vanaf binnenkomst van de patient bezig is. In dit
denkproces worden hypothesen gemaakt en getoetst die uiteindelijk leiden tot een compleet
gezondheidsprofiel. Een cyclisch evaluatief proces dat tot en met de laatste behandeling
doorgaat.
