Probleem 4 – Op welke wet kun je je beroepen?
Leerdoelen:
Leerdoel 1: Wat houdt het toetsingsverbod in?
Leerdoel 2: Waaruit bestaat het recht van de Europese Unie en hoe werkt het door in de nationale rechtsorde?
Leerdoel 3: Hoe/wanneer werkt het internationale recht door in de nationale rechtsorde?
Boek 1: Beginselen van het Nederlandse Staatsrecht, hoofdstuk 4, 12.3, 13.7
Leerdoel 1: Wat houdt het toetsingsverbod in?
Er mag geen wet in formele zin getoetst worden aan de Grondwet. (art. 120 Gw)
De rechter moet een wet dus toepassen als deze in strijd is met de Grondwet.
Het toetsingsverbod geldt ook voor de vraag of bij de totstandkoming van een wet of verdrag de juiste
grondwettelijke procedure is gevolgd.
Het toetsingsverbod geldt ook voor een toewijzing van een vordering uit onrechtmatige daad wegens
het niet nakomen van specifieke wettelijke procedurevoorschriften bij de voorbereiding van een wet.
De rechter mag niet aan het Statuut toetsen en de rechter mag ook niet toetsen aan ongeschreven
rechtsbeginselen.
Uitzondering: de rechter mag wel een formele wetsbepaling achter wege laten als deze in strijd
zou komen met een ongeschreven fundamenteel rechtsbeginsel.
Lagere regelingen mogen wel getoetst worden aan hogere regelingen. De lagere regelgever heeft een
bepaalde beslissingsruimte die door hoger recht wordt begrensd.
Algemeen verbindende voorschriften die niet formeel zijn mogen wel worden getoetst aan
ongeschreven recht.
Gedachte achter het toetsingsverbod: de Staten-Generaal en de regering moeten zelf voor handhaving van
de Grondwet zorgen en indien er twijfelgevallen zijn of er een verschil in interpretatie mogelijk is moet de
wetgever hier het laatste woord in hebben en niet de rechter.
Twee vragen die de rechter mag stellen met betrekking tot de procedurevoorschriften van de Grondwet:
1. Hebben de Kamers van de Staten-Generaal blijkens de Handelingen het standpunt ingenomen dat het
wetsvoorstel is aangenomen?
2. Heeft de Koning blijkens de bekendmaking in het Staatsblad het wetsvoorstel bekrachtigd?
Leerdoel 2: Waaruit bestaat het recht van de Europese Unie en hoe werkt het door in de nationale rechtsorde?
Europees recht:
Recht dat voortkomt uit de Raad van Europa.
Heeft vooral invloed op het terrein van de grondrechten.
Recht dat voortkomt uit de Europese Unie.
Heeft bredere invloed en strekt zich uit over het gehele gebied van het staatsrecht.
De Commissie van de Europese Unie.
Oefent toezicht uit op de naleving van het Europese recht.
Kan wetgevingsvoorstellen indienen.
Europees Parlement.
Heeft een wetgevingstaak in de Europese Unie. Het Parlement kan hierbij een overeenstemming
bereiken met de Raad over een wetgevingsvoorstel van de Commissie, maar het Parlement kan
ook amendementen indienen.
Trilogen: informele onderhandelingen tussen de Raad en het Parlement over de
amendementen.
Beschikt over het vetorecht bij onenigheid met de Raad.
Heeft controlebevoegdheden over de Commissie en kan hierbij informatie verlangen van de
Commissie.
Hof van Justitie van de Europese Unie.
Oefent de rechterlijke macht uit in de Europese Unie.
Beantwoordt prejudiciële vragen van rechterlijke instanties van lidstaten. (art. 267 EU-
Werkingsverdrag) De nationale rechter schorst dan de nationale procedure om aan het HvJ
uitspraak te vragen.
Leerdoelen:
Leerdoel 1: Wat houdt het toetsingsverbod in?
Leerdoel 2: Waaruit bestaat het recht van de Europese Unie en hoe werkt het door in de nationale rechtsorde?
Leerdoel 3: Hoe/wanneer werkt het internationale recht door in de nationale rechtsorde?
Boek 1: Beginselen van het Nederlandse Staatsrecht, hoofdstuk 4, 12.3, 13.7
Leerdoel 1: Wat houdt het toetsingsverbod in?
Er mag geen wet in formele zin getoetst worden aan de Grondwet. (art. 120 Gw)
De rechter moet een wet dus toepassen als deze in strijd is met de Grondwet.
Het toetsingsverbod geldt ook voor de vraag of bij de totstandkoming van een wet of verdrag de juiste
grondwettelijke procedure is gevolgd.
Het toetsingsverbod geldt ook voor een toewijzing van een vordering uit onrechtmatige daad wegens
het niet nakomen van specifieke wettelijke procedurevoorschriften bij de voorbereiding van een wet.
De rechter mag niet aan het Statuut toetsen en de rechter mag ook niet toetsen aan ongeschreven
rechtsbeginselen.
Uitzondering: de rechter mag wel een formele wetsbepaling achter wege laten als deze in strijd
zou komen met een ongeschreven fundamenteel rechtsbeginsel.
Lagere regelingen mogen wel getoetst worden aan hogere regelingen. De lagere regelgever heeft een
bepaalde beslissingsruimte die door hoger recht wordt begrensd.
Algemeen verbindende voorschriften die niet formeel zijn mogen wel worden getoetst aan
ongeschreven recht.
Gedachte achter het toetsingsverbod: de Staten-Generaal en de regering moeten zelf voor handhaving van
de Grondwet zorgen en indien er twijfelgevallen zijn of er een verschil in interpretatie mogelijk is moet de
wetgever hier het laatste woord in hebben en niet de rechter.
Twee vragen die de rechter mag stellen met betrekking tot de procedurevoorschriften van de Grondwet:
1. Hebben de Kamers van de Staten-Generaal blijkens de Handelingen het standpunt ingenomen dat het
wetsvoorstel is aangenomen?
2. Heeft de Koning blijkens de bekendmaking in het Staatsblad het wetsvoorstel bekrachtigd?
Leerdoel 2: Waaruit bestaat het recht van de Europese Unie en hoe werkt het door in de nationale rechtsorde?
Europees recht:
Recht dat voortkomt uit de Raad van Europa.
Heeft vooral invloed op het terrein van de grondrechten.
Recht dat voortkomt uit de Europese Unie.
Heeft bredere invloed en strekt zich uit over het gehele gebied van het staatsrecht.
De Commissie van de Europese Unie.
Oefent toezicht uit op de naleving van het Europese recht.
Kan wetgevingsvoorstellen indienen.
Europees Parlement.
Heeft een wetgevingstaak in de Europese Unie. Het Parlement kan hierbij een overeenstemming
bereiken met de Raad over een wetgevingsvoorstel van de Commissie, maar het Parlement kan
ook amendementen indienen.
Trilogen: informele onderhandelingen tussen de Raad en het Parlement over de
amendementen.
Beschikt over het vetorecht bij onenigheid met de Raad.
Heeft controlebevoegdheden over de Commissie en kan hierbij informatie verlangen van de
Commissie.
Hof van Justitie van de Europese Unie.
Oefent de rechterlijke macht uit in de Europese Unie.
Beantwoordt prejudiciële vragen van rechterlijke instanties van lidstaten. (art. 267 EU-
Werkingsverdrag) De nationale rechter schorst dan de nationale procedure om aan het HvJ
uitspraak te vragen.
