Thema 2: Voortplanting
2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Begrippen:
Ongeslachtelijke voortplanting: reproductie waarbij 1 ouderlijk individu betrokken is
● Nakomelingen zijn genetisch identiek aan de ouder
○ Voorbeelden: - Bacteriën planten zich ongeslachtelijk voort door zich te delen
- Bij meercellige organismen groeit een deel van het organisme
uit tot een nieuw organisme
Chromosoom: bestaat uit DNA dat om eiwit is gewonden
Chromatide: één van de twee helften van een chromosoom, die bij het centromeer aan
elkaar verbonden zijn (elk chromosoom bevat 2 chromatiden)
Centromeer: deel van een chromosoom, waar de twee zusterchromatiden aan elkaar
verbonden zijn
Replicatie: het verdubbelen van een DNA-molecuul
Specialisatie: elke cel heeft hetzelfde DNA.Toch zijn er veel verschillende cellen die
verschillende processen uitvoeren en andere eiwitten maken. Dit komt doordat niet alle
genen zijn in alle cellen actief. Alleen die genen die de cel nodig heeft worden actief!
Ongeslachtelijke voortplanting:
Natuurlijke wijze
Aardbeien vormen uitlopers waarbij nieuwe aardbeiplanten ontstaan of aardappelplanten
vormen knollen met knoppen en uit die knop ontstaat er een nieuwe aardappel die op
dezelfde manier zich kan voortplanten
Kunstmatige wijze
Stekken: het wegsnijden van een stengel of blad waaruit wortels ontwikkelen voor een
nieuwe plant
● Weefselkweek: stukje weefsel wordt uit een plant gesneden en onder steriele
omstandigheden opgekweekt tot nieuwe planten
Klonen: het ontstaan van genetisch identieke nakomelingen uit 1 individu
● Embryosplitsing: klompje cellen van een bevruchte eicel wordt gesplitst en in
verschillende baarmoeders geplaatst
● Celkerntransplantatie: kern van een bevruchte eicel wordt geplaatst in een cel zonder
kern die eicel wordt daarna in de baarmoeder geplaatst
De celcylus:
- G1-fase: cel groeit en organellen nemen in aantal toe
, - S-fase: elk DNA-molecuul verdubbelt (DNA replicatie)
- G2-fase: cel maakt eiwitten die ervoor zorgen dat de verdeling van het DNA goed
verlopen (ook verdubbeling van organellen)
- M-fase (mitose): cel verdeelt DNA in twee identieke delen
Eventueel: G0-fase = rustfase waarin geen celdeling plaatsvindt
Mitose proces:
- Interfase: ‘’normale celfunctie’’, DNA-moleculen verdubbelen
- Profase: chromosomen spiraliseren zich, vorming van trekdraden door centrioles
- Metafase: kernmembraan verdwijnt en de chromosomen liggen midden in de cel
- Anafase: trekdraden hechten zich aan centromeer en trekken de chromatiden uit
elkaar
- Telofase + cytokinese: vorming 2 nieuwe kernen, kernmembraan en celdeling
2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Begrippen:
Ongeslachtelijke voortplanting: reproductie waarbij 1 ouderlijk individu betrokken is
● Nakomelingen zijn genetisch identiek aan de ouder
○ Voorbeelden: - Bacteriën planten zich ongeslachtelijk voort door zich te delen
- Bij meercellige organismen groeit een deel van het organisme
uit tot een nieuw organisme
Chromosoom: bestaat uit DNA dat om eiwit is gewonden
Chromatide: één van de twee helften van een chromosoom, die bij het centromeer aan
elkaar verbonden zijn (elk chromosoom bevat 2 chromatiden)
Centromeer: deel van een chromosoom, waar de twee zusterchromatiden aan elkaar
verbonden zijn
Replicatie: het verdubbelen van een DNA-molecuul
Specialisatie: elke cel heeft hetzelfde DNA.Toch zijn er veel verschillende cellen die
verschillende processen uitvoeren en andere eiwitten maken. Dit komt doordat niet alle
genen zijn in alle cellen actief. Alleen die genen die de cel nodig heeft worden actief!
Ongeslachtelijke voortplanting:
Natuurlijke wijze
Aardbeien vormen uitlopers waarbij nieuwe aardbeiplanten ontstaan of aardappelplanten
vormen knollen met knoppen en uit die knop ontstaat er een nieuwe aardappel die op
dezelfde manier zich kan voortplanten
Kunstmatige wijze
Stekken: het wegsnijden van een stengel of blad waaruit wortels ontwikkelen voor een
nieuwe plant
● Weefselkweek: stukje weefsel wordt uit een plant gesneden en onder steriele
omstandigheden opgekweekt tot nieuwe planten
Klonen: het ontstaan van genetisch identieke nakomelingen uit 1 individu
● Embryosplitsing: klompje cellen van een bevruchte eicel wordt gesplitst en in
verschillende baarmoeders geplaatst
● Celkerntransplantatie: kern van een bevruchte eicel wordt geplaatst in een cel zonder
kern die eicel wordt daarna in de baarmoeder geplaatst
De celcylus:
- G1-fase: cel groeit en organellen nemen in aantal toe
, - S-fase: elk DNA-molecuul verdubbelt (DNA replicatie)
- G2-fase: cel maakt eiwitten die ervoor zorgen dat de verdeling van het DNA goed
verlopen (ook verdubbeling van organellen)
- M-fase (mitose): cel verdeelt DNA in twee identieke delen
Eventueel: G0-fase = rustfase waarin geen celdeling plaatsvindt
Mitose proces:
- Interfase: ‘’normale celfunctie’’, DNA-moleculen verdubbelen
- Profase: chromosomen spiraliseren zich, vorming van trekdraden door centrioles
- Metafase: kernmembraan verdwijnt en de chromosomen liggen midden in de cel
- Anafase: trekdraden hechten zich aan centromeer en trekken de chromatiden uit
elkaar
- Telofase + cytokinese: vorming 2 nieuwe kernen, kernmembraan en celdeling
