4.1.2 advies
HET VERSTERKEN VAN EEN STEUNEND NETWERK VAN
CLIËNTEN IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE
Naam: Jula
Onderwijsinstelling: Hogeschool Inholland Alkmaar
Opleiding: Social Work
Afstudeerrichting: Langdurige Complexe Zorg, specialisatie GGZ-
agoog
Opdrachtgever:
Onderzoeksbegeleider:
, Voorwoord
Voor u ligt mijn afstudeeronderzoek. Mijn naam is Jula Bakker en ik studeer aan de Hogeschool
Inholland te Alkmaar, waar ik de opleiding Social Work volg in de specialisatie tot GGZ-agoog.
Mijn laatste jaar heb ik het voorrecht gehad om als stagiaire GGZ-agoog te kijken, leren en
werken op de forensische psychiatrische afdeling de Hooge Venne. Dit heeft mij gelegenheid
geboden om in het kader van mijn afstuderen, mij verder te verdiepen en ontwikkelen in de
problematiek van cliënten in de forensische zorg. Het onderzoek heeft mij de kans geboden om
mijn kennis te verbreden, en daarmee een bijdrage te leveren aan mijn ontwikkeling als GGZ-
agoog.
Daarnaast wil ik van de gelegenheid gebruik maken om een aantal mensen te bedanken. Ik wil
een dankwoord richten aan mijn onderzoekbegeleiders, zowel vanuit onderwijsinstelling als
vanuit de organisatie. Zij hebben mij te allen tijden begeleiding en ondersteuning geboden. Ik
mocht hen altijd om feedback vragen, wat ik als prettig heb ervaren.
Ook wil ik de professionals én cliënten bedanken, die openstonden om mee te doen aan het
onderzoek. Zij hebben een grote bijdrage geleverd aan het onderzoek. Door de welwillendheid
van alle betrokkenen bij het onderzoek, ben ik tevreden met het eindresultaat.
Den Helder, 16 mei 2022
Jula
Inhoud
Voorwoord.................................................................................................................................................... 1
Inleiding........................................................................................................................................................ 4
1. Vraagdefinitie........................................................................................................................................... 5
1.1 Aanleiding....................................................................................................................................... 5
1.2 Probleemomschrijving.................................................................................................................... 9
1.3 Doelstelling................................................................................................................................... 10
1.4 Stakeholders................................................................................................................................. 10
1.5 Onderzoeksvraag en deelvragen om doel te bereiken..................................................................12
1.6 Kwaliteitscriteria........................................................................................................................... 12
2. Analyse................................................................................................................................................... 14
2.1 methode van dataverzameling...................................................................................................... 14
1
, 2.2 resultaten..................................................................................................................................... 14
2.3 het sociale netwerk....................................................................................................................... 17
2.4 netwerkmethodieken................................................................................................................... 18
2.5 Het betrekken van netwerkleden.................................................................................................. 21
2.6 het inzetten van vrijwilligers......................................................................................................... 21
3. Conclusie................................................................................................................................................. 22
4. Oplossingsscenario’s............................................................................................................................... 24
4.1 oplossingsscenario 1: inzetten van de sociaal netwerkmethodiek................................................24
4.2 oplossingsscenario 2: inzetten van vrijwilligers.............................................................................25
4.3 oplossingsscenario 3: nader onderzoek naar de basis netwerkanalyse.........................................26
4.4 feedback stakeholders.................................................................................................................. 27
4.4.1 forensisch psychiatrische cliënt.................................................................................................. 27
4.4.2 de werknemers.......................................................................................................................... 28
5. Het advies............................................................................................................................................... 29
Kritische reflectie........................................................................................................................................ 30
Literatuurlijst.............................................................................................................................................. 32
Bijlagen....................................................................................................................................................... 34
Bijlage 1: uniform fasebeleid.............................................................................................................. 34
Bijlage 2: een leeg ecogram................................................................................................................ 35
Bijlage 3: aandachtspunten analyse netwerk en ondersteunende vragenlijst.....................................35
Bijlage 4: een leeg werkplan............................................................................................................... 38
Bijlage 5: tussentijdse evaluatie.......................................................................................................... 39
Bijlage 6: eindevaluatie....................................................................................................................... 39
Bijlage 7: interviewvragen................................................................................................................... 39
Voorwoord................................................................................................................................................... 1
Inleiding....................................................................................................................................................... 4
1. Vraagdefinitie..................................................................................................................................... 5
1.1 Aanleiding..................................................................................................................................... 5
1.2 Probleemomschrijving................................................................................................................ 9
1.3 Doelstelling................................................................................................................................. 10
1.4 Stakeholders.............................................................................................................................. 10
1.5 Onderzoeksvraag en deelvragen om doel te bereiken.........................................................12
1.6 Kwaliteitscriteria......................................................................................................................... 12
2. Analyse............................................................................................................................................. 14
2.1 methode van dataverzameling................................................................................................. 14
2
, 2.2 resultaten.................................................................................................................................... 14
2.3 het sociale netwerk................................................................................................................... 17
2.4 netwerkmethodieken................................................................................................................. 17
2.5 Het betrekken van netwerkleden............................................................................................. 21
2.6 het inzetten van vrijwilligers..................................................................................................... 21
3. Conclusie.......................................................................................................................................... 22
4. Oplossingsscenario’s...................................................................................................................... 24
4.1 oplossingsscenario 1: inzetten van de sociaal netwerkmethodiek......................................24
4.2 oplossingsscenario 2: inzetten van vrijwilligers.....................................................................25
4.3 oplossingsscenario 3: nader onderzoek naar de basis netwerkanalyse............................26
4.4 feedback stakeholders.............................................................................................................. 27
4.4.1 forensisch psychiatrische cliënt............................................................................................ 27
4.4.2 de werknemers....................................................................................................................... 27
5. Het advies......................................................................................................................................... 29
Kritische reflectie...................................................................................................................................... 30
Literatuurlijst............................................................................................................................................. 31
Bijlagen...................................................................................................................................................... 33
Bijlage 1: uniform fasebeleid.......................................................................................................... 33
Bijlage 2: een leeg ecogram........................................................................................................... 34
Bijlage 3: aandachtspunten analyse netwerk en ondersteunende vragenlijst..........................34
Bijlage 4: een leeg werkplan........................................................................................................... 37
Bijlage 5: tussentijdse evaluatie..................................................................................................... 38
Bijlage 6: eindevaluatie................................................................................................................... 38
Bijlage 7: interviewvragen............................................................................................................... 38
3
, Inleiding
Het aanbieden van een effectieve behandeling voor cliënten 1 die de kans op herhaling van
delicten verminderd, is het voornaamste doel van de forensische psychiatrie (Bootsma & Spreen,
2018). Het persoonlijke netwerk van de cliënt vervult een belangrijke rol in de forensische
psychiatrie. Deze kan risico-verhogend, risico-verlagend of beide zijn.
Tijdens de stageperiode van de onderzoeker heeft zij aan de hand van observaties en
gespreksvoering, ondervonden dat er weinig aandacht wordt besteed aan een het netwerk van
de cliënten, terwijl een steunend netwerk, dat kunnen familie en/of vrienden zijn, wordt gezien als
een belangrijke beschermende factor om in de toekomst een terugval in delict te verkleinen. In dit
onderzoek wordt onderzocht wat de rol is van een steunend netwerk voor cliënten in de
forensische psychiatrie is en hoe de forensisch psychiatrisch werker ondersteuning kan bieden bij
het opbouwen en/of versterken hiervan. Het onderzoek richt zicht tot de forensische
psychiatrische afdeling de Hooge Venne van GGZ Noord-Holland-Noord (GGZ NHN).
De onderzoeksvraag luidt als volgt: ‘’Hoe kan de forensisch psychiatrisch werker ondersteuning
bieden aan het opbouwen en/of versterken van een steunend netwerk van cliënten in de
forensische psychiatrie tijdens klinische behandeling?’’
Het vraagstuk is onderzocht met behulp van literatuuronderzoek en interviews met cliënten en
professionals van de instelling. Op basis hiervan is er een uiteindelijk advies geschreven. Het
adviesrapport bestaat uit verschillende hoofdstukken.
In hoofdstuk één, de vraagdefinitie, staat beschreven wat de aanleiding van het onderzoek is, wat
het doel van het onderzoek is, welke stakeholders betrokken zijn bij het onderzoek en aan welke
criteria het advies moet voldoen om de kwaliteit te waarborgen. Daarnaast wordt er beeld
gegeven van de instelling en de doelgroep waarop het onderzoek is gericht. In hoofdstuk twee,
de analyse, wordt het vraagstuk geanalyseerd met behulp van literatuur en interviews met
stakeholders. In hoofdstuk drie is er een conclusie geschreven op basis van de voorgaande
hoofdstukken. Dit wordt gevolgd door drie verschillende oplossingsscenario’s die bijdragen aan
het uiteindelijke advies voor de instelling. Hierin wordt de feedback van de stakeholders
meegenomen. In hoofdstuk vier wordt er aan de hand van het gehele onderzoek een advies
geschreven die antwoord geeft op de onderzoeksvraag. Ten slotte schrijft de onderzoeker een
kritische reflectie over de uitvoering van het onderzoek, dit wordt gevolgd door de literatuurlijst en
de bijlagen.
1
Daar waar cliënt(en) staat, kan ook patiënt(en) gelezen worden.
4
HET VERSTERKEN VAN EEN STEUNEND NETWERK VAN
CLIËNTEN IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE
Naam: Jula
Onderwijsinstelling: Hogeschool Inholland Alkmaar
Opleiding: Social Work
Afstudeerrichting: Langdurige Complexe Zorg, specialisatie GGZ-
agoog
Opdrachtgever:
Onderzoeksbegeleider:
, Voorwoord
Voor u ligt mijn afstudeeronderzoek. Mijn naam is Jula Bakker en ik studeer aan de Hogeschool
Inholland te Alkmaar, waar ik de opleiding Social Work volg in de specialisatie tot GGZ-agoog.
Mijn laatste jaar heb ik het voorrecht gehad om als stagiaire GGZ-agoog te kijken, leren en
werken op de forensische psychiatrische afdeling de Hooge Venne. Dit heeft mij gelegenheid
geboden om in het kader van mijn afstuderen, mij verder te verdiepen en ontwikkelen in de
problematiek van cliënten in de forensische zorg. Het onderzoek heeft mij de kans geboden om
mijn kennis te verbreden, en daarmee een bijdrage te leveren aan mijn ontwikkeling als GGZ-
agoog.
Daarnaast wil ik van de gelegenheid gebruik maken om een aantal mensen te bedanken. Ik wil
een dankwoord richten aan mijn onderzoekbegeleiders, zowel vanuit onderwijsinstelling als
vanuit de organisatie. Zij hebben mij te allen tijden begeleiding en ondersteuning geboden. Ik
mocht hen altijd om feedback vragen, wat ik als prettig heb ervaren.
Ook wil ik de professionals én cliënten bedanken, die openstonden om mee te doen aan het
onderzoek. Zij hebben een grote bijdrage geleverd aan het onderzoek. Door de welwillendheid
van alle betrokkenen bij het onderzoek, ben ik tevreden met het eindresultaat.
Den Helder, 16 mei 2022
Jula
Inhoud
Voorwoord.................................................................................................................................................... 1
Inleiding........................................................................................................................................................ 4
1. Vraagdefinitie........................................................................................................................................... 5
1.1 Aanleiding....................................................................................................................................... 5
1.2 Probleemomschrijving.................................................................................................................... 9
1.3 Doelstelling................................................................................................................................... 10
1.4 Stakeholders................................................................................................................................. 10
1.5 Onderzoeksvraag en deelvragen om doel te bereiken..................................................................12
1.6 Kwaliteitscriteria........................................................................................................................... 12
2. Analyse................................................................................................................................................... 14
2.1 methode van dataverzameling...................................................................................................... 14
1
, 2.2 resultaten..................................................................................................................................... 14
2.3 het sociale netwerk....................................................................................................................... 17
2.4 netwerkmethodieken................................................................................................................... 18
2.5 Het betrekken van netwerkleden.................................................................................................. 21
2.6 het inzetten van vrijwilligers......................................................................................................... 21
3. Conclusie................................................................................................................................................. 22
4. Oplossingsscenario’s............................................................................................................................... 24
4.1 oplossingsscenario 1: inzetten van de sociaal netwerkmethodiek................................................24
4.2 oplossingsscenario 2: inzetten van vrijwilligers.............................................................................25
4.3 oplossingsscenario 3: nader onderzoek naar de basis netwerkanalyse.........................................26
4.4 feedback stakeholders.................................................................................................................. 27
4.4.1 forensisch psychiatrische cliënt.................................................................................................. 27
4.4.2 de werknemers.......................................................................................................................... 28
5. Het advies............................................................................................................................................... 29
Kritische reflectie........................................................................................................................................ 30
Literatuurlijst.............................................................................................................................................. 32
Bijlagen....................................................................................................................................................... 34
Bijlage 1: uniform fasebeleid.............................................................................................................. 34
Bijlage 2: een leeg ecogram................................................................................................................ 35
Bijlage 3: aandachtspunten analyse netwerk en ondersteunende vragenlijst.....................................35
Bijlage 4: een leeg werkplan............................................................................................................... 38
Bijlage 5: tussentijdse evaluatie.......................................................................................................... 39
Bijlage 6: eindevaluatie....................................................................................................................... 39
Bijlage 7: interviewvragen................................................................................................................... 39
Voorwoord................................................................................................................................................... 1
Inleiding....................................................................................................................................................... 4
1. Vraagdefinitie..................................................................................................................................... 5
1.1 Aanleiding..................................................................................................................................... 5
1.2 Probleemomschrijving................................................................................................................ 9
1.3 Doelstelling................................................................................................................................. 10
1.4 Stakeholders.............................................................................................................................. 10
1.5 Onderzoeksvraag en deelvragen om doel te bereiken.........................................................12
1.6 Kwaliteitscriteria......................................................................................................................... 12
2. Analyse............................................................................................................................................. 14
2.1 methode van dataverzameling................................................................................................. 14
2
, 2.2 resultaten.................................................................................................................................... 14
2.3 het sociale netwerk................................................................................................................... 17
2.4 netwerkmethodieken................................................................................................................. 17
2.5 Het betrekken van netwerkleden............................................................................................. 21
2.6 het inzetten van vrijwilligers..................................................................................................... 21
3. Conclusie.......................................................................................................................................... 22
4. Oplossingsscenario’s...................................................................................................................... 24
4.1 oplossingsscenario 1: inzetten van de sociaal netwerkmethodiek......................................24
4.2 oplossingsscenario 2: inzetten van vrijwilligers.....................................................................25
4.3 oplossingsscenario 3: nader onderzoek naar de basis netwerkanalyse............................26
4.4 feedback stakeholders.............................................................................................................. 27
4.4.1 forensisch psychiatrische cliënt............................................................................................ 27
4.4.2 de werknemers....................................................................................................................... 27
5. Het advies......................................................................................................................................... 29
Kritische reflectie...................................................................................................................................... 30
Literatuurlijst............................................................................................................................................. 31
Bijlagen...................................................................................................................................................... 33
Bijlage 1: uniform fasebeleid.......................................................................................................... 33
Bijlage 2: een leeg ecogram........................................................................................................... 34
Bijlage 3: aandachtspunten analyse netwerk en ondersteunende vragenlijst..........................34
Bijlage 4: een leeg werkplan........................................................................................................... 37
Bijlage 5: tussentijdse evaluatie..................................................................................................... 38
Bijlage 6: eindevaluatie................................................................................................................... 38
Bijlage 7: interviewvragen............................................................................................................... 38
3
, Inleiding
Het aanbieden van een effectieve behandeling voor cliënten 1 die de kans op herhaling van
delicten verminderd, is het voornaamste doel van de forensische psychiatrie (Bootsma & Spreen,
2018). Het persoonlijke netwerk van de cliënt vervult een belangrijke rol in de forensische
psychiatrie. Deze kan risico-verhogend, risico-verlagend of beide zijn.
Tijdens de stageperiode van de onderzoeker heeft zij aan de hand van observaties en
gespreksvoering, ondervonden dat er weinig aandacht wordt besteed aan een het netwerk van
de cliënten, terwijl een steunend netwerk, dat kunnen familie en/of vrienden zijn, wordt gezien als
een belangrijke beschermende factor om in de toekomst een terugval in delict te verkleinen. In dit
onderzoek wordt onderzocht wat de rol is van een steunend netwerk voor cliënten in de
forensische psychiatrie is en hoe de forensisch psychiatrisch werker ondersteuning kan bieden bij
het opbouwen en/of versterken hiervan. Het onderzoek richt zicht tot de forensische
psychiatrische afdeling de Hooge Venne van GGZ Noord-Holland-Noord (GGZ NHN).
De onderzoeksvraag luidt als volgt: ‘’Hoe kan de forensisch psychiatrisch werker ondersteuning
bieden aan het opbouwen en/of versterken van een steunend netwerk van cliënten in de
forensische psychiatrie tijdens klinische behandeling?’’
Het vraagstuk is onderzocht met behulp van literatuuronderzoek en interviews met cliënten en
professionals van de instelling. Op basis hiervan is er een uiteindelijk advies geschreven. Het
adviesrapport bestaat uit verschillende hoofdstukken.
In hoofdstuk één, de vraagdefinitie, staat beschreven wat de aanleiding van het onderzoek is, wat
het doel van het onderzoek is, welke stakeholders betrokken zijn bij het onderzoek en aan welke
criteria het advies moet voldoen om de kwaliteit te waarborgen. Daarnaast wordt er beeld
gegeven van de instelling en de doelgroep waarop het onderzoek is gericht. In hoofdstuk twee,
de analyse, wordt het vraagstuk geanalyseerd met behulp van literatuur en interviews met
stakeholders. In hoofdstuk drie is er een conclusie geschreven op basis van de voorgaande
hoofdstukken. Dit wordt gevolgd door drie verschillende oplossingsscenario’s die bijdragen aan
het uiteindelijke advies voor de instelling. Hierin wordt de feedback van de stakeholders
meegenomen. In hoofdstuk vier wordt er aan de hand van het gehele onderzoek een advies
geschreven die antwoord geeft op de onderzoeksvraag. Ten slotte schrijft de onderzoeker een
kritische reflectie over de uitvoering van het onderzoek, dit wordt gevolgd door de literatuurlijst en
de bijlagen.
1
Daar waar cliënt(en) staat, kan ook patiënt(en) gelezen worden.
4
