Samenvatting LAT
1. Achtergrond en algemeen kader ............................................................................................................ 3
1.1 Taalbeleid en/of talenbeleid – definitie ................................................................................................ 3
1.2 Dertien doelen in een dozijn ................................................................................................................. 3
1.3 Taalbeleid – situering ........................................................................................................................... 3
1.4 Iedereen taalcompetent ....................................................................................................................... 4
1.5 Taal in de nieuwe ET – enkele begrippen ............................................................................................. 4
1.6 Hoe talig is een leraar? ......................................................................................................................... 4
1.7 Belang van taal voor het leren ............................................................................................................. 5
1.8 Taalverwerving – aandachtspunten ..................................................................................................... 5
1.9 Taalvaardigheid een complex begrip ................................................................................................... 6
1.10 De rol van de leraar .............................................................................................................................. 6
1.10.1 Alle leerlingen zijn verschillend .................................................................................................. 6
1.10.2 Van een neerwaartse naar een opwaartse spiraal ..................................................................... 6
1.10.3 Niveau inschatten – horen en zien ............................................................................................. 6
1.10.4 Complexiteit van schoolse taal ................................................................................................... 7
1.10.5 Pygmalion ................................................................................................................................... 7
1.11 Inzichten in taal, leren en taalleren ...................................................................................................... 8
1.12 TOL en TVO ........................................................................................................................................... 8
1.12.1 Kernbegrippen ............................................................................................................................ 8
1.12.2 Omschrijving ............................................................................................................................... 8
1.13 Van DAT naar CAT – algemeen............................................................................................................. 8
2. TVO – pijler context ............................................................................................................................... 9
2.1 Wat? ..................................................................................................................................................... 9
2.2 Waarom?............................................................................................................................................ 10
2.3 Hoe? ................................................................................................................................................... 10
3. TVO – Pijler interactie .......................................................................................................................... 10
3.1 van DAT naar CAT............................................................................................................................... 10
3.2 Achtergrond........................................................................................................................................ 11
3.3 Voorwaarden ...................................................................................................................................... 11
3.4 Wie en hoe? ........................................................................................................................................ 11
3.5 Onderwijsleercyclus ............................................................................................................................ 12
3.6 Taalaanbod ........................................................................................................................................ 12
3.7 Handvatten......................................................................................................................................... 12
3.7.1 Onderwijs(leer)gesprek ................................................................................................................. 13
3.7.2 Feedback geven ............................................................................................................................. 13
3.7.3 Samenwerkend leren..................................................................................................................... 13
1
, 3.7.4 Hulpgesprek ................................................................................................................................... 13
4. TVO – Pijler taalsteun .......................................................................................................................... 13
4.1 Wat? ................................................................................................................................................... 14
4.2 Achtergrond........................................................................................................................................ 14
4.3 Taalsteun gericht op begrip................................................................................................................ 14
4.4 Taalsteun gericht op productie........................................................................................................... 15
4.5 Taalleerstrategieën ............................................................................................................................ 15
5. Kwaliteitsvolle instructies, toets- en examenvragen – kwaliteitsvol beoordelen .................................. 15
5.1 Voorbereiding ..................................................................................................................................... 15
5.2 Enkele tips .......................................................................................................................................... 16
5.3 Instructies – taakuitoefening – drie fasen .......................................................................................... 16
5.3.1 Opdracht geven – begrijpelijke taal ............................................................................................... 16
5.3.2 Ondersteunen van de opdracht..................................................................................................... 16
5.3.3 Reflecteren op de opdracht ........................................................................................................... 17
5.4 Betrouwbare evaluatie ....................................................................................................................... 17
5.5 Taxonomie van Bloom ........................................................................................................................ 17
5.6 Taalgericht toetsen en beoordelen ..................................................................................................... 18
5.6.1 Algemeen....................................................................................................................................... 18
5.6.2 Keuze? ........................................................................................................................................... 19
5.6.3 Handvatten .................................................................................................................................... 19
6. Woordenschat / didactiek en strategieën ............................................................................................ 19
6.1 Strategieën bij de vier vaardigheden Nederlands .............................................................................. 19
6.2 Woorden in ons hoofd ........................................................................................................................ 20
6.3 Belang van woordenkennis ................................................................................................................ 20
6.4 Woordenschat in onderwijs ................................................................................................................ 20
6.4.1 Viertakt van Verhallen ................................................................................................................... 21
6.5 Woordenschatstrategieën .................................................................................................................. 21
2
, De leraar als taalleraar
1. Achtergrond en algemeen kader
Þ Wat zegt het beleid en waarom?
o Taalbeleid
o Eindtermen
Þ Welke inzichten in taal en leren zijn relevant?
Þ Welke keuzes kan je maken als leraar?
Þ Waar kan/moet je als leraar rekening mee houden
1.1 Taalbeleid en/of talenbeleid – definitie
In een schoolcontext staat het begrip ‘taalbeleid’ voor de strategische uitwerking door het
schoolteam van een bepaalde visie op taal, taalvaardigheid en taal(vaardigheids)onderwijs.
Via een taalbeleid wil de school het bestaande onderwijs qua taaleisen, -verwachtingen en -
leerkansen structureel aanpassen aan de taalleerbehoeften van alle leerlingen in het licht van
de impliciete/expliciete (taal)doelstellingen van de school.
Taalbeleid is de structurele en strategische poging van een schoolteam om de
onderwijspraktijk aan te passen aan de taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het
bevorderen van hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten.
1.2 Dertien doelen in een dozijn
Referentiekader van de Taalunie dat de gewenste talige competenties van leraren beschrijft.
3 domeinen:
1. De leraar in interactie met zijn leerlingen
2. De leraar in interactie met volwassenen in en rond de school
3. De leraar als lerende
1.3 Taalbeleid – situering
• M-decreet/zorgcontinuüm fase 0 – brede basiszorg
o Fase 1 – verhoogde zorg
o Fase 2 – uitbreiding van zorg
o Fase 3 – individueel aangepast curriculum
• Taalbeleid
o M-decreet wordt vanaf 2022-2023 Decreet Leersteun
3
1. Achtergrond en algemeen kader ............................................................................................................ 3
1.1 Taalbeleid en/of talenbeleid – definitie ................................................................................................ 3
1.2 Dertien doelen in een dozijn ................................................................................................................. 3
1.3 Taalbeleid – situering ........................................................................................................................... 3
1.4 Iedereen taalcompetent ....................................................................................................................... 4
1.5 Taal in de nieuwe ET – enkele begrippen ............................................................................................. 4
1.6 Hoe talig is een leraar? ......................................................................................................................... 4
1.7 Belang van taal voor het leren ............................................................................................................. 5
1.8 Taalverwerving – aandachtspunten ..................................................................................................... 5
1.9 Taalvaardigheid een complex begrip ................................................................................................... 6
1.10 De rol van de leraar .............................................................................................................................. 6
1.10.1 Alle leerlingen zijn verschillend .................................................................................................. 6
1.10.2 Van een neerwaartse naar een opwaartse spiraal ..................................................................... 6
1.10.3 Niveau inschatten – horen en zien ............................................................................................. 6
1.10.4 Complexiteit van schoolse taal ................................................................................................... 7
1.10.5 Pygmalion ................................................................................................................................... 7
1.11 Inzichten in taal, leren en taalleren ...................................................................................................... 8
1.12 TOL en TVO ........................................................................................................................................... 8
1.12.1 Kernbegrippen ............................................................................................................................ 8
1.12.2 Omschrijving ............................................................................................................................... 8
1.13 Van DAT naar CAT – algemeen............................................................................................................. 8
2. TVO – pijler context ............................................................................................................................... 9
2.1 Wat? ..................................................................................................................................................... 9
2.2 Waarom?............................................................................................................................................ 10
2.3 Hoe? ................................................................................................................................................... 10
3. TVO – Pijler interactie .......................................................................................................................... 10
3.1 van DAT naar CAT............................................................................................................................... 10
3.2 Achtergrond........................................................................................................................................ 11
3.3 Voorwaarden ...................................................................................................................................... 11
3.4 Wie en hoe? ........................................................................................................................................ 11
3.5 Onderwijsleercyclus ............................................................................................................................ 12
3.6 Taalaanbod ........................................................................................................................................ 12
3.7 Handvatten......................................................................................................................................... 12
3.7.1 Onderwijs(leer)gesprek ................................................................................................................. 13
3.7.2 Feedback geven ............................................................................................................................. 13
3.7.3 Samenwerkend leren..................................................................................................................... 13
1
, 3.7.4 Hulpgesprek ................................................................................................................................... 13
4. TVO – Pijler taalsteun .......................................................................................................................... 13
4.1 Wat? ................................................................................................................................................... 14
4.2 Achtergrond........................................................................................................................................ 14
4.3 Taalsteun gericht op begrip................................................................................................................ 14
4.4 Taalsteun gericht op productie........................................................................................................... 15
4.5 Taalleerstrategieën ............................................................................................................................ 15
5. Kwaliteitsvolle instructies, toets- en examenvragen – kwaliteitsvol beoordelen .................................. 15
5.1 Voorbereiding ..................................................................................................................................... 15
5.2 Enkele tips .......................................................................................................................................... 16
5.3 Instructies – taakuitoefening – drie fasen .......................................................................................... 16
5.3.1 Opdracht geven – begrijpelijke taal ............................................................................................... 16
5.3.2 Ondersteunen van de opdracht..................................................................................................... 16
5.3.3 Reflecteren op de opdracht ........................................................................................................... 17
5.4 Betrouwbare evaluatie ....................................................................................................................... 17
5.5 Taxonomie van Bloom ........................................................................................................................ 17
5.6 Taalgericht toetsen en beoordelen ..................................................................................................... 18
5.6.1 Algemeen....................................................................................................................................... 18
5.6.2 Keuze? ........................................................................................................................................... 19
5.6.3 Handvatten .................................................................................................................................... 19
6. Woordenschat / didactiek en strategieën ............................................................................................ 19
6.1 Strategieën bij de vier vaardigheden Nederlands .............................................................................. 19
6.2 Woorden in ons hoofd ........................................................................................................................ 20
6.3 Belang van woordenkennis ................................................................................................................ 20
6.4 Woordenschat in onderwijs ................................................................................................................ 20
6.4.1 Viertakt van Verhallen ................................................................................................................... 21
6.5 Woordenschatstrategieën .................................................................................................................. 21
2
, De leraar als taalleraar
1. Achtergrond en algemeen kader
Þ Wat zegt het beleid en waarom?
o Taalbeleid
o Eindtermen
Þ Welke inzichten in taal en leren zijn relevant?
Þ Welke keuzes kan je maken als leraar?
Þ Waar kan/moet je als leraar rekening mee houden
1.1 Taalbeleid en/of talenbeleid – definitie
In een schoolcontext staat het begrip ‘taalbeleid’ voor de strategische uitwerking door het
schoolteam van een bepaalde visie op taal, taalvaardigheid en taal(vaardigheids)onderwijs.
Via een taalbeleid wil de school het bestaande onderwijs qua taaleisen, -verwachtingen en -
leerkansen structureel aanpassen aan de taalleerbehoeften van alle leerlingen in het licht van
de impliciete/expliciete (taal)doelstellingen van de school.
Taalbeleid is de structurele en strategische poging van een schoolteam om de
onderwijspraktijk aan te passen aan de taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het
bevorderen van hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten.
1.2 Dertien doelen in een dozijn
Referentiekader van de Taalunie dat de gewenste talige competenties van leraren beschrijft.
3 domeinen:
1. De leraar in interactie met zijn leerlingen
2. De leraar in interactie met volwassenen in en rond de school
3. De leraar als lerende
1.3 Taalbeleid – situering
• M-decreet/zorgcontinuüm fase 0 – brede basiszorg
o Fase 1 – verhoogde zorg
o Fase 2 – uitbreiding van zorg
o Fase 3 – individueel aangepast curriculum
• Taalbeleid
o M-decreet wordt vanaf 2022-2023 Decreet Leersteun
3
