Samenvatting 'behandeling van patiënten met een laag IQ in de GGZ'

Samenvattingen Laag IQ in de GGZ
Hoofdstuk 2: Zwakbegaafdheid

Zwakbegaafdheid/verstandelijke beperking:
- Verwijst naar afzonderlijke cognitieve niveaus van functioneren;
- Omvat veel meer dan alleen intelligentie;
- Cognitieve factor;
 Gemiddelde score op een IQ-test is 100;
 Gemiddelde intelligentie  IQ tussen de 85 en 115  70% vd Nederlandse bevolking;
 Zwakbegaafdheid  IQ tussen de 70 en 85  1 of 2 standaarddeviaties onder het
gemiddelde  grens tussen normaalbegaafd en verstandelijk beperkt  13% vd
Nederlandse bevolking;
 Verstandelijke beperking  IQ gelijk aan of kleiner dan 70  ong. 2% vd Nederlandse
bevolking;
 Standaarddeviatie staat gelijk aan 15 IQ-punten.
- Internationale term zwakbegaafdheid: borderline intellectual functioning (BIF).




Zwakbegaafde mensen:
- Lopen het risico chronisch overvraagd te worden;
 Draaglast overstijgt de draagkracht;
 Zowel door omgeving als zichzelf als de GGZ.
- Komen vaak op basis van psychiatrische klachten bij huisarts, worden doorverwezen naar
GGZ;
 Behandelingen in GGZ vaak erg talig, tempo ligt hoog;
 Lagere IQ voor diagnostiek en behandeling zijn onderbelicht.
- Naast IQ (cognitieve functioneren) ook sociale informatieverwerking, sociale en emotionele
functionele niveau en praktische vaardigheden van belang;
- Hebben een groter risico op het ontwikkelen van psychiatrische stoornissen.

Zwakbegaafdheid in de DSM-5:
- Mate van adaptief functioneren heeft prominente rol bij classificatie;
 Adaptief functioneren geeft beter aan hoeveel ondersteuning iemand nodig heeft dan IQ.
- IQ-grenzen zijn losgelaten bij classificatie, alleen bij verstandelijke beperking nog ong. 2 SD
onder gemiddelde;
 Zonder voorkennis van zwakbegaafdheid moeilijk om dit te herkennen adhv DSM-5.

, Adaptief functioneren:
- Mate waarin iemand kan voldoen aan de normen voor persoonlijke onafhankelijkheid en
sociale verantwoordelijkheid in verschillende aspecten van het dagelijks leven;
 Communicatie, deelname aan het sociale leven, schools of beroepsmatig functioneren,
persoonlijke onafhankelijkheid thuis of in directe sociale omgeving;
 Mate waarin iemand in staat is zich staande te houden in zijn context.
- Deficiënties in adaptieve functioneren;
 Persoon kan niet voldoen aan standaarden voor persoonlijke onafhankelijkheid en
sociale verantwoordelijkheid;
 Zonder begeleiding leidt dit tot beperkingen in het dagelijks functioneren.
- Voor mensen met een verstandelijke beperking 3 domeinen adaptief functioneren (DSM-5);
 Conceptueel domein: schoolse en probleemoplossende vaardigheden;
 Sociale domein: interpersoonlijke communicatieve vaardigheden, empathie, sociaal
oordeelsvermogen, inlevingsvermogen, sluiten en onderhouden van vriendschappen;
 Praktische domein: leervermogen en zelfmanagement.

Cognitie/intelligentiequotiënt (IQ):
- Intelligentie;
 Redeneren, plannen, problemen oplossen, abstract denken, begrijpen van complexe
ideeën, snelheid van leren, leren van ervaringen;
 Het geheel van cognitieve of verstandelijke vermogens dat nodig is om kennis te
verwerven en daar op goede wijze gebruik van te maken.
- Screeningsinstrument ipv uitgebreide IQ-test om indruk te krijgen van IQ (SCIL);
- Test brengt verschillende deelaspecten van intelligentie in kaart;
 Opgedeeld in verschillende onderdelen.
- Scores op verschillende onderdelen worden omgerekend naar totaal score: TIQ;
 TIQ geeft algemene inschatting van iemands cognitieve vaardigheden of
intelligentieniveau.
- Meest gebruikte IQ-testen in Nederland;
 KAIT (Kaufman Adolescent and Adult Intelligence Test): onderscheid naast TIQ het
Crystallized IQ (kennis die is opgeslagen bij eerdere leerervaringen) en Fluid IQ
(intellectuele potentieel, hoeverre men in staat is opgeslagen kennis in te zetten bij het
oplossen van problemen);
 WAIS (Wechseler Adult Intelligence Scale): geeft naast het TIQ een PIQ (performaal
functioneren) en VIQ (verbaal functioneren).
- IQ-test brengt naast problemen met verbaal begrip en lagere verwerkingssnelheid ook
andere cognitieve problemen, als moeite met abstract denekn en moeite met uitvoeren van
instructies, aan het licht;
- IQ is redelijk constant gedurende het leven, tenzij psychiatrische stoornissen en
hersenbeschadigingen leiden tot veranderingen in cognitief functioneren (bv bij schizofrenie
en dementie;
- Neuropsychologisch onderzoek kan meer inzicht geven in specifieke functies nav IQ-test.