Samenvatting Ontwikkelingsdynamische Benadering | Orthopedagogie | Karel de Grote | 2025/26

ONTWIKKELINGSDYNAMISCHE
HET BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL

Het biopsychosociaal model helpt ons begrijpen waarom een cliënt zich op een
bepaalde manier gedraagt en functioneert.

We bekijken gedrag vanuit drie samenhangende domeinen:
 Biologisch: Erfelijkheid, neurologische factoren, aandoeningen (bv. autisme)
 Psychologisch: Gedachten, emoties, persoonlijkheid, coping
 Sociaal: Opvoeding, omgeving, relaties
o vb. “Heeft iemand altijd zijn zin gekregen?”  invloed op gedrag (bv.
directheid, grenzen)

Dit model maakt duidelijk dat gedrag nooit één oorzaak heeft, maar ontstaat uit een
samenspel van factoren.

Het biopsychosociaal model is waardevol, maar onvolledig als we één belangrijke pijler
vergeten
 De ontwikkeling van de cliënt = mensen blijven zich levenslang
ontwikkelen, de ontwikkelingsgeschiedenis beïnvloedt het huidige
functioneren




ONTWIKKELINGSDYNAMISCHE BENADERING

Daarom spreken we van een ontwikkelingsdynamische kijk, een holistische
benadering waarbij we niet alleen kijken naar wat iemand doet, maar ook naar:
- hoe iemand zich ontwikkeld heeft
- wat iemand emotioneel aankan
- welke noden er onder het gedrag liggen

, Het model
is toepasbaar op iedereen  niet enkel bij mensen met een beperking

!! Belangrijk om te begrijpen:
 hoeveel iemand aankan
 welke behoeften iemand heeft
 waarom iemand op een bepaalde manier reageert

Gedrag kan je pas echt begrijpen als je kijkt naar de onderliggende emotionele
behoeften
 Hiervoor gebruiken we het model van emotionele ontwikkeling:
o Geeft inzicht in wat iemand nodig heeft
o Helpt om gedrag juist te interpreteren


EMOTIONELE ONTWIKKELING VS COGNITIEVE ONTWIKKELING

!! Belangrijke inzicht over ontwikkeling:
 Emotionele ontwikkeling loopt vaak achter op cognitieve ontwikkeling
o Maar ze bepaalt wel wat iemand aankan en wat je van iemand mag
verwachten
 We kijken vaak naar wat iemand kan, maar niet naar wat iemand aankan

Bv, activiteit maken voor jeugdbeweging houd je rekening met de cognitieve
ontwikkeling en niet met de emotionele

,Schommelingen in ontwikkeling
 Emotioneel functioneren is niet stabiel
 Op stressmomenten kan iemand terugvallen naar een lager niveau
 Gevolg:
o sneller overvraging
o meer kans op probleemgedrag

Disharmonische ontwikkeling = wanneer behoeften niet beantwoord worden of
ontwikkeling ongelijk verloopt  ontstaat er een disbalans


SAMENHANG MET BIOPSYCHOSOCIALE FACTOREN

 De drie domeinen beïnvloeden ook de ontwikkeling:
o Biologische factoren (bv. beperking)
o Psychologische factoren (bv. coping)
o Sociale factoren (bv. opvoeding)
 Wanneer iemand zich niet goed voelt valt die terug op basale emotionele
behoeften:
o Rust
o Regelmaat
o Reinheid

!! Als we enkel kijken naar gedrag, verwachtingen en zichtbare vaardigheden dan
interpreteren we gedrag vaak fout
 Daarom is het essentieel om: onderliggende behoeften te zien EN rekening te
houden met ontwikkeling


VERSCHILLENDE FASES IN ONTWIKKELING DYNAMISCHE BENADERING




ONTWIKKELINGSFASES

, CASUS
RONNY

Conclusie van Ronny

Je kan al veel gedrag van Ronny interpreteren door te kijken naar Dösen, Erickson,
Piaget, …
 Waarom kiezen we dan toch voor “de draad”?

- Analyse: Verschil thuis – leefgroep - … : dynamisch
o Biologische leeftijd: 53jr
o Verstandelijke leeftijd: matige VB 4-7jr
o Sociaal en emotioneel functioneren:
 thuis: identificatie/ afstandsbediening/ houdt zich aan regels/
initiatief
 Leeftijdsadequaat
 Leefgroep: adaptatie, eerste draad/ orale fase: wantrouwen,
hechte draad/ anale fase/ regels moeilijker
 Niet leeftijdsadequaat (kwetsbare draad)
- Hypothese
- Begeleiding
- Draad bij Ronny
o De draad trekken: reguleren (veranderingen leefsituatie!)
o De hechte draad: aan wie kan hij hechten?
o De draad doorgeven: Een steunende lus: wie?
o Zelf de draad trekken: Exploratie
o Afstandsbediening: Hoe kunnen we hem loslaten?
o Denken over zichzelf en de ander?
o Netwerk: Hoe uitbreiden?
o KUNNEN VS AANKUNNEN