Recht en onderneming
Deel 1: inleiding
-componenten recht: -ordening van gedrag
-afdwingen van rechtsregels
-regels wijzigen of afschaffen
-rechtsregels zijn onvermijdelijk en fundamenteel ⇒ scheppen duidelijkheid + vermijden
conflicten
-objectief recht: geheel regels zoals ze bestaan
-subjectief recht: rechten die men kan ontlene aan het objectief recht ⇒ aanspraak laten gelden
ten opzichte van anderen
-nationaal recht + onderscheid:
-privaatrecht: relaties burgers onderling
-burgerlijk recht: regels voor iedere burger (burgelijk wetboek)
-ondernemingsrecht: soepeler recht voor ondernemingen (wetboek van economisch
recht)
-gerechtelijk recht: recht kunnen effectueren ‘uitvoeren’ (Gerechtelijk Wetboek) ⇒ verloop
procedures
-publiekrecht: relaties burger + overheid of relaties overheden (eenzijdige dwingende
overheidsbeslissingen)
-grondwettelijk recht: -staats-/basis structuren
-fundamentele ‘belangrijkste’ beginselen/inrichting
-fundamentele rechten + vrijheden mens
-bestuursrecht: inrichting en werking uitvoerende macht
-fiscaal recht: staatsinkomen vb. belastingen
-strafrecht: -geheel normen voor openbare orde en veiligheid
-bepaalt misdrijven en straffen (Strafwetboek)
-strafprocesrecht: dader tov openbaar ministerie ‘gemeenschap’ (Wetboek van
Strafvordering)
-relevantie onderscheid:
-burgerlijk recht ‘privaatrecht’ = aanvullend recht ⇒ burgers mogen afwijken van regels en
andere regels zelf bepalen
-dwingend recht zorgt voor particuliere bescherming ⇒ men kan niet afwijken ⇒ regels
openbare orde ‘publiekrecht’
-relativering onderscheid: beïnvloed/versterkt door overheid + meervoudige rechtslagen
-economisch recht: ondernemingsrecht ‘privaatrecht’ = deel van economisch recht
‘publiekrecht’
-sociaal recht: -individueel arbeidsrecht: verhouding werknemer + werkgever ‘privaatrecht’
-collectief arbeidsrecht: relaties tussen vakbonden ‘groepen werknemers’ +
werkgever of werkgeverorganisaties ≠ zuiver privaatrecht
-socialezekerheidsrecht: relatie verzekerden + instelling sociale zekerheid
-overlapping → problemen: vb. Familievennootschap ⇒ bevat zowel zaken van privaat- als
publiekrecht + Europees recht maakt onderscheid niet ⇒ focust op reële situatie doordat
rechtstakken in lidstaten niet altijd gelijk lopen
-privaatrechtelijke technieken: overheid verstoort vrije markt niet → vb. aandelen nemen in
, grote private ondernemingen
-internationaalrecht:
-internationaal privaatrecht: welke nationale wetgeving is van toepassing op een
rechtsverhouding waarin buitenlandse elementen voorkomen? → vb. werken in het
buitenland ⇒ ieder land kan verschillende regels hebben
-internationaal publiekrecht/volkerenrecht: relaties tussen landen → vb. Internationale
verdragen (eerst onderhandelen, daarna ondertekenen, als laatste goedkeuren = akkoord
verklaren door bevoegde nationale instantie)
-Europees recht: nationale beveodµgdheden worden overgedragen aan supranationale
instellingen: -voorrang/primauteit Europees recht: bij conflict nationaal recht + Europees
recht
-rechtstreekse werking Europees recht: rechten en plichten burgers →
onmiddellijk beroepen op rechtsregels
Deel 2: publiek recht
-rechtsstaat: fundamentele rechten burger beschermen → grondwetten niet sterk genoeg →
1950 europees verdrag ter bescherming van de rechten van de mens (EVRM) + vrijheden Raad
van europa ⇒ bestaan voor elke staat
-wetstaat: arme mensen konden zonder stemrecht geen gebruik maken van liberale vrijheden
→ wetgeving/grondwetten ingevoerd zoals arbeid-, woninghuur-, consument- en onderwijsrecht
= herverdelingsmechanisme (dwingend recht) → deregulering = wetten afschaffen
-staatsmachten: -wetgevende macht: verkozen parlement maakt regels
-uitvoerende macht: koning en regering zorgt voor dagelijks bestuur (land
leiden, wetten uitvoeren, staatsapparaat beheren, rechters benoemen) van de
staat
-rechterlijke macht: rechtbank behandelt geschillen (conflicten tussen partijen)
→ te veel macht leidt tot dictatuur → machten moeten voldoende onafhankelijk zijn, maar wel
samenwerken vb. rechters kunnen besluiten niet van uitvoerende macht niet toepassen
wanneer in strijd met grondwet
→ wederzijdse controle staatsmachten
-democratisch beginsel: wetgevende macht ligt bij gekozenen van het volk ⇒ gehele macht
→ uitzondering: Europees parlement met democratisch deficit ⇒ stemmen, maar niet kiezen
wie er minister wordt
-geschiedenis EU: 1957 oprichting Europese economische gemeenschap (EEG) ⇒
verschillende West-Europese landen werken samen op economisch vlak → te beperkt →
samenwerken op meerdere domeinen → eenheid economisch beleid + muntbeleid ontbreekt →
Europese Unie (EU) → lidstaten dragen bevoegdheden zoals justitie, defensie, cultuur en
economie over aan EU
-instellingen EU: -Europees parlement: rechtstreeks gekozenen van europese kiezers ⇒
adviserend orgaan, medewetgever (Raad van EU heeft macht), budget
goedkeuren
-Raad v/d EU: belangrijkste beslissingsorgaan ⇒ ministers lidstaten
→ samenstelling varieert in functie van onderwerpen problemen
→ gekwalificeerde stemming = aantal stemmen afhankelijk aantal inwoners +
, unanimiteit vereist (moeizame besluitvorming bij externe betrekkingen,
belastingen, defensie)
→ bekrachtigd initiatieven van Europese commissie
-Europese Raad: politieke top EU → staatshoofden en regeringsleiders
lidstaten + voorzitter Europese commissie ⇒ blokkeren patstellingen (=
onderhandeling/overleg dat geen uitzicht heeft tot een oplossing, omdat elke
partij zich aan zijn mening houdt), uittekenen beleidslijn ≠ regels maken
-Europese Commissie: collegiaal verantwoordelijk tov parlement→ leden
aangeduid door lidstaten (onafhankelijk van land oorsprong) + elke lidstaat is
vertegenwoordigd ⇒ dagelijkse uitvoering Europese normen, Europese
administratie, wetgevende initiatieven
-hoge vertegenwoordiger: raad v/d EU voorzitten wanneer de nationale
ministers van buitenlandse zaken erin zetelen vicevoorzitter Europese
Commissie ⇒ vicevoorzitter Europese commissie, hoofd Europees
Defensieagentschap, secretaris-generaal raad v/d EU
-Europese normen: 1 verordeningen: Europese weten ⇒ gedetailleerde verplichtingen +
rechtstreeks toepasselijk in alle lidstaten
2 richtlijnen: doelstelling die lidstaten vrij maakt af te wijken + nationale
instanties beperken/ruimte geven om de vorm en inhoud van de regels te
bepalen → harmoniseren van regels: wetgeving eenvormig maken
3 besluiten: gericht aan bepaalde personen/ondernemingen/instellingen en
is verbindend in al haar onderdelen
(4 aanbevelingen: gedragslijn zonder juridische plichten)
-Europese gerechtelijke instellingen:
-Gerecht v/d EU: betwisting tot schadevergoedingen voor schade door Europese instellingen
+ beroepen op staatssteun
-Hof van Justitie (HVJ) van de EU: rechter van iedere lidstaat + (beperkt aantal) advocaten
generaal
⇒lidstaten veroordelen wegens niet omzetten richtlijnen
⇒cassatierechter beoordeelt beslissingen Gerecht EU → cassatie = de vernietiging
van een beslissing door het hoogste rechtsprekend orgaan van het land
⇒beantwoorden prejudiciële vragen (= rechtsvraag van rechter aan hoger gerecht →
uitleg rechtsregel) → eenvormige toepassing recht verzekeren
⇒vernietiging bindende Europese normen
-internationale rechtsorde: 1 verenigde naties (VN): 1945 ⇒vrede, veiligheid, bescherming
rechten van de mens
→ algemene vergadering: lidstaten geven aanbevelingen aan
regeringen
→ veiligheidsraad: beslissingsorgaan: bindende (≠ vrijblijvend)
beslissingen of resoluties (=besluiten) → 5 permanente leden
(China, Fr, Rusland, VK, VS) met vetorecht (= beslissend recht
≠ geen meerderheid)
→ internationaal gerechtshof: 15 rechters beslecht geschillen
tussen staten
Deel 1: inleiding
-componenten recht: -ordening van gedrag
-afdwingen van rechtsregels
-regels wijzigen of afschaffen
-rechtsregels zijn onvermijdelijk en fundamenteel ⇒ scheppen duidelijkheid + vermijden
conflicten
-objectief recht: geheel regels zoals ze bestaan
-subjectief recht: rechten die men kan ontlene aan het objectief recht ⇒ aanspraak laten gelden
ten opzichte van anderen
-nationaal recht + onderscheid:
-privaatrecht: relaties burgers onderling
-burgerlijk recht: regels voor iedere burger (burgelijk wetboek)
-ondernemingsrecht: soepeler recht voor ondernemingen (wetboek van economisch
recht)
-gerechtelijk recht: recht kunnen effectueren ‘uitvoeren’ (Gerechtelijk Wetboek) ⇒ verloop
procedures
-publiekrecht: relaties burger + overheid of relaties overheden (eenzijdige dwingende
overheidsbeslissingen)
-grondwettelijk recht: -staats-/basis structuren
-fundamentele ‘belangrijkste’ beginselen/inrichting
-fundamentele rechten + vrijheden mens
-bestuursrecht: inrichting en werking uitvoerende macht
-fiscaal recht: staatsinkomen vb. belastingen
-strafrecht: -geheel normen voor openbare orde en veiligheid
-bepaalt misdrijven en straffen (Strafwetboek)
-strafprocesrecht: dader tov openbaar ministerie ‘gemeenschap’ (Wetboek van
Strafvordering)
-relevantie onderscheid:
-burgerlijk recht ‘privaatrecht’ = aanvullend recht ⇒ burgers mogen afwijken van regels en
andere regels zelf bepalen
-dwingend recht zorgt voor particuliere bescherming ⇒ men kan niet afwijken ⇒ regels
openbare orde ‘publiekrecht’
-relativering onderscheid: beïnvloed/versterkt door overheid + meervoudige rechtslagen
-economisch recht: ondernemingsrecht ‘privaatrecht’ = deel van economisch recht
‘publiekrecht’
-sociaal recht: -individueel arbeidsrecht: verhouding werknemer + werkgever ‘privaatrecht’
-collectief arbeidsrecht: relaties tussen vakbonden ‘groepen werknemers’ +
werkgever of werkgeverorganisaties ≠ zuiver privaatrecht
-socialezekerheidsrecht: relatie verzekerden + instelling sociale zekerheid
-overlapping → problemen: vb. Familievennootschap ⇒ bevat zowel zaken van privaat- als
publiekrecht + Europees recht maakt onderscheid niet ⇒ focust op reële situatie doordat
rechtstakken in lidstaten niet altijd gelijk lopen
-privaatrechtelijke technieken: overheid verstoort vrije markt niet → vb. aandelen nemen in
, grote private ondernemingen
-internationaalrecht:
-internationaal privaatrecht: welke nationale wetgeving is van toepassing op een
rechtsverhouding waarin buitenlandse elementen voorkomen? → vb. werken in het
buitenland ⇒ ieder land kan verschillende regels hebben
-internationaal publiekrecht/volkerenrecht: relaties tussen landen → vb. Internationale
verdragen (eerst onderhandelen, daarna ondertekenen, als laatste goedkeuren = akkoord
verklaren door bevoegde nationale instantie)
-Europees recht: nationale beveodµgdheden worden overgedragen aan supranationale
instellingen: -voorrang/primauteit Europees recht: bij conflict nationaal recht + Europees
recht
-rechtstreekse werking Europees recht: rechten en plichten burgers →
onmiddellijk beroepen op rechtsregels
Deel 2: publiek recht
-rechtsstaat: fundamentele rechten burger beschermen → grondwetten niet sterk genoeg →
1950 europees verdrag ter bescherming van de rechten van de mens (EVRM) + vrijheden Raad
van europa ⇒ bestaan voor elke staat
-wetstaat: arme mensen konden zonder stemrecht geen gebruik maken van liberale vrijheden
→ wetgeving/grondwetten ingevoerd zoals arbeid-, woninghuur-, consument- en onderwijsrecht
= herverdelingsmechanisme (dwingend recht) → deregulering = wetten afschaffen
-staatsmachten: -wetgevende macht: verkozen parlement maakt regels
-uitvoerende macht: koning en regering zorgt voor dagelijks bestuur (land
leiden, wetten uitvoeren, staatsapparaat beheren, rechters benoemen) van de
staat
-rechterlijke macht: rechtbank behandelt geschillen (conflicten tussen partijen)
→ te veel macht leidt tot dictatuur → machten moeten voldoende onafhankelijk zijn, maar wel
samenwerken vb. rechters kunnen besluiten niet van uitvoerende macht niet toepassen
wanneer in strijd met grondwet
→ wederzijdse controle staatsmachten
-democratisch beginsel: wetgevende macht ligt bij gekozenen van het volk ⇒ gehele macht
→ uitzondering: Europees parlement met democratisch deficit ⇒ stemmen, maar niet kiezen
wie er minister wordt
-geschiedenis EU: 1957 oprichting Europese economische gemeenschap (EEG) ⇒
verschillende West-Europese landen werken samen op economisch vlak → te beperkt →
samenwerken op meerdere domeinen → eenheid economisch beleid + muntbeleid ontbreekt →
Europese Unie (EU) → lidstaten dragen bevoegdheden zoals justitie, defensie, cultuur en
economie over aan EU
-instellingen EU: -Europees parlement: rechtstreeks gekozenen van europese kiezers ⇒
adviserend orgaan, medewetgever (Raad van EU heeft macht), budget
goedkeuren
-Raad v/d EU: belangrijkste beslissingsorgaan ⇒ ministers lidstaten
→ samenstelling varieert in functie van onderwerpen problemen
→ gekwalificeerde stemming = aantal stemmen afhankelijk aantal inwoners +
, unanimiteit vereist (moeizame besluitvorming bij externe betrekkingen,
belastingen, defensie)
→ bekrachtigd initiatieven van Europese commissie
-Europese Raad: politieke top EU → staatshoofden en regeringsleiders
lidstaten + voorzitter Europese commissie ⇒ blokkeren patstellingen (=
onderhandeling/overleg dat geen uitzicht heeft tot een oplossing, omdat elke
partij zich aan zijn mening houdt), uittekenen beleidslijn ≠ regels maken
-Europese Commissie: collegiaal verantwoordelijk tov parlement→ leden
aangeduid door lidstaten (onafhankelijk van land oorsprong) + elke lidstaat is
vertegenwoordigd ⇒ dagelijkse uitvoering Europese normen, Europese
administratie, wetgevende initiatieven
-hoge vertegenwoordiger: raad v/d EU voorzitten wanneer de nationale
ministers van buitenlandse zaken erin zetelen vicevoorzitter Europese
Commissie ⇒ vicevoorzitter Europese commissie, hoofd Europees
Defensieagentschap, secretaris-generaal raad v/d EU
-Europese normen: 1 verordeningen: Europese weten ⇒ gedetailleerde verplichtingen +
rechtstreeks toepasselijk in alle lidstaten
2 richtlijnen: doelstelling die lidstaten vrij maakt af te wijken + nationale
instanties beperken/ruimte geven om de vorm en inhoud van de regels te
bepalen → harmoniseren van regels: wetgeving eenvormig maken
3 besluiten: gericht aan bepaalde personen/ondernemingen/instellingen en
is verbindend in al haar onderdelen
(4 aanbevelingen: gedragslijn zonder juridische plichten)
-Europese gerechtelijke instellingen:
-Gerecht v/d EU: betwisting tot schadevergoedingen voor schade door Europese instellingen
+ beroepen op staatssteun
-Hof van Justitie (HVJ) van de EU: rechter van iedere lidstaat + (beperkt aantal) advocaten
generaal
⇒lidstaten veroordelen wegens niet omzetten richtlijnen
⇒cassatierechter beoordeelt beslissingen Gerecht EU → cassatie = de vernietiging
van een beslissing door het hoogste rechtsprekend orgaan van het land
⇒beantwoorden prejudiciële vragen (= rechtsvraag van rechter aan hoger gerecht →
uitleg rechtsregel) → eenvormige toepassing recht verzekeren
⇒vernietiging bindende Europese normen
-internationale rechtsorde: 1 verenigde naties (VN): 1945 ⇒vrede, veiligheid, bescherming
rechten van de mens
→ algemene vergadering: lidstaten geven aanbevelingen aan
regeringen
→ veiligheidsraad: beslissingsorgaan: bindende (≠ vrijblijvend)
beslissingen of resoluties (=besluiten) → 5 permanente leden
(China, Fr, Rusland, VK, VS) met vetorecht (= beslissend recht
≠ geen meerderheid)
→ internationaal gerechtshof: 15 rechters beslecht geschillen
tussen staten
