Opleidings- en werkveldoriëntatie
OPLEIDINGS-EN WERKLVELDORIËNTATIE
Overheid Rechtsnorm
Federale overheid Grondwet, Wetten, EU-richtlijnen en Internationale verdragen.
Gemeenschappen & Decreten
gewesten
Brussels Hoofdstedelijk Gewest vaardigt ordonnanties uit.
Provincies Provinciale verordeningen
Gemeenten Gemeentelijke verordeningen
Gemeenschappen: persoonsgebonden bevoegdheden
Gewesten: grondgebonden bevoegdheden
2.1 DE SAMENLEVING EN ZIJN VERSCHILLENDE ACTOREN
- De as Publiek-Privaat:
Alle organisaties boven deze as zijn ‘publieke
organisaties’, wat wil zeggen dat ze door de
overheid worden georganiseerd. De overheid
wordt publiek verkozen en maakt gebruik van
publieke middelen (onze belastingen en sociale
bijdragen) voor zijn werking. -> Bv:
gemeenschapsonderwijs
Alle organisaties onder deze as, noemen we
‘private organisaties’, waarbij niet de overheid
aan het roer staat, maar burgers die zich hiertoe
organiseren. Private organisaties kunnen gebruik
maken van publieke middelen indien een
overheid deze voor hen beschikbaar maakt, maar
vaak zoeken ze naar hun eigen middelen. -> bv:
Katholiek onderwijs, De Lovie vzw, Explo vzw, …
- De as Formeel – informeel:
Deze as geeft betekenis aan de mate waarin wetten en regels worden opgelegd.
Aan de informele kant zie je de gemeenschappen, dit zijn burgers die zich vrijwillig
organiseren voor een gezamenlijk project zonder hiertoe een specifieke opdracht te
krijgen. Ze vallen niet onder een formele rechtspersoonlijkheid (zoals: vzw, BVBA, NV…).
Denk maar aan een groepje vrienden die een éénmalige actie wil opzetten voor het
goede doel. Soms groeien burgerinitiatieven uit tot formele initiatieven. Bv. wanneer
deze ‘actie’ structureel wordt, en er kunnen zich leden aansluiten – kan deze groep zich
formeel organiseren als vzw.
,Opleidings- en werkveldoriëntatie
Aan de formele zijde zie je alle organisaties, diensten, en ook de economische markt – die
zich wel formeel, volgens tal van regels en wetgeving dient te organiseren.
- De as Non-Profit – Profit :
Deze as heeft betrekking op de inhoudelijke focus die een organisatie of bedrijf heeft.
Profit-organisaties aan de ene zijde, zijn gericht op winst maken als belangrijkste
doel. Hun activiteiten zijn dan ook op gericht op winst maken, wat niet wil zeggen dat
profit organisaties zich niet bezig houden met het realiseren van sociale doelen of impact
vanuit de SDG’s (sustainable development goals) of nadenken over hun ecologische
voetafdruk.
Aan de non-profit zijde van deze as zie je dan alle organisaties, en initiatieven die zich
in de eerste plaats richten op het realiseren van sociale impact.
De Overheid (staat): Regelgeving en controle
- Opdracht van de overheid: Publiek, formeel, non-profit -> Maatschappelijk belang
- Lokaal, Regionaal (Vlaams), Federaal, Europees…
- Werkt samen met zijn ‘administraties’:
o Federaal: Federale overheidsdiensten (FOD’s); bv: FOD Sociale zekerheid
o Vlaams: Vlaams Agentschappen, bv: VAPH, bv: agentschap opgroeien
- Werkt samen met het MS Middenveld: Adviesraden + belangengroepen +
Werkveldvertegenwoordigers… , Bv: IROJ
IROJ/ intersectoraal Regionaal Overleg Jeugdhulp: De kernopdracht van het IROJ is de
monitoring van het jeugdhulplandschap in de eigen regio. Dat omvat de beleidscyclus
van inventariseren, analyseren, remediëren, beleidsaangevingen formuleren en
verbeteracties uitvoeren.
Soms zelf organiseren van publieke diensten
- OF subsidiërende/ controlerende rol in diensten uit het MS middenveld
Het Maatschappelijk middenveld: 5 kenmerken
- Privaat: geen overheid! Maar wel vaak subsidieontvanger en gecontroleerd
door… (eigen bestuur)
- Formeel (vzw’s, moeten voldoen aan opgelegde regels en afspraken)
- Zelfbesturend: eigen Raad van Bestuur die de organisatie aanstuurt
- non-profit/ Social-profit staat voorop: winst wordt terug in de organisatie
geïnvesteerd
- Vrijwillig… je bent als burger niet verplicht om de diensten te gebruiken
,Opleidings- en werkveldoriëntatie
2 opdrachten:
- Uitvoerders van beleid: bv: armoedebeleid, zorg voor personen met een
handicap…
- Belangenverdedigers: komen op voor doelgroep, geven stem, beleidsadvies
De gemeenschappen: burgerinitiatieven
- Informele, vrijwillige initiatieven
- Georganiseerd door enkele burgers, vanuit goesting om samen iets te doen
Vaak vanuit een ervaren nood waarvoor er nog geen oplossing bestaat.
Kans op doorgroei: maatschappelijk middenveld als het zich heeft ‘bewezen’
dus: vaak innovatief
OVERHEID: moedigt aan, bv: via wijkbudget
- indien de organisaties zich focussen op het verhogen van welzijn, spreekt men
over de social-profit sector.
De Markt: winst staat voorop… maar gelukkig niet enkel winst!
- Kenmerken: privaat, formeel, profit
- Kunnen winst wel uitkeren
- Tendens: steeds grotere rol in realiseren van sociale en maatschappelijke
beleidsdoelen
Bv: door verplichting: ecologische voetafdruk in kaart
Bv: door verplichting – inzetten op welbevinden op het werk
Bv: Samenleving: shift in circulair denken – zorgt voor druk op bedrijven
om te kiezen voor producten zonder uitbuiting en kinderarmoede
bedrijven: steeds meer ethisch en verantwoord handelen in hun missie
Duurzaam ondernemen/ Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Maatschappelijk middenveld of markt? = de randgebieden
- MS Middenveld: meer winst om dalende subsidies op te vangen
Bv: winkeltje bij voorziening VAPH, winst dient om de dagelijkse dienstverlening te
ondersteunen
- Maatwerkbedrijven: in concurrentie met de markt – bedoeld om mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt terug te oriënteren naar de gewone bedrijven.
- Markt: woon-zorgcentra, daklozenopvang als privébedrijven
Dus: winst maken mag!! EN publieke middelen
Gevaren?
, Opleidings- en werkveldoriëntatie
- Markt: sociale ondernemingen
werken als profit-bedrijven, maar sociale impact voorop
Verschuivingen non-profit naar markt = Vermarkting van de non-profit-sector
• Onze sectoren: formeel en non-profit
• Regels & controle door de overheid
• Maatschappelijke opdracht
• Georganiseerd door OV of door VZW’s
• (deels) Publieke financiering
Sociale ondernemingen stellen een maatschappelijk doel voorop, maar begeven zich ook
in het veld van de private markt.
Examenvraag: teken de samenlevingsdriehoek, ze geeft voorbeelden en we moeten ze
plaatsten op de 3-hoek
WELZIJN IN DE WELVAARTSTAAT
BEGRIP VERZORGINGSSTAAT/WELVAARTSTAAT
De samenlevingsvorm van sommige rijke geïndustrialiseerde landen waarbij
een aantal grondrechten van de burger effectief gewaarborgd worden.
OPLEIDINGS-EN WERKLVELDORIËNTATIE
Overheid Rechtsnorm
Federale overheid Grondwet, Wetten, EU-richtlijnen en Internationale verdragen.
Gemeenschappen & Decreten
gewesten
Brussels Hoofdstedelijk Gewest vaardigt ordonnanties uit.
Provincies Provinciale verordeningen
Gemeenten Gemeentelijke verordeningen
Gemeenschappen: persoonsgebonden bevoegdheden
Gewesten: grondgebonden bevoegdheden
2.1 DE SAMENLEVING EN ZIJN VERSCHILLENDE ACTOREN
- De as Publiek-Privaat:
Alle organisaties boven deze as zijn ‘publieke
organisaties’, wat wil zeggen dat ze door de
overheid worden georganiseerd. De overheid
wordt publiek verkozen en maakt gebruik van
publieke middelen (onze belastingen en sociale
bijdragen) voor zijn werking. -> Bv:
gemeenschapsonderwijs
Alle organisaties onder deze as, noemen we
‘private organisaties’, waarbij niet de overheid
aan het roer staat, maar burgers die zich hiertoe
organiseren. Private organisaties kunnen gebruik
maken van publieke middelen indien een
overheid deze voor hen beschikbaar maakt, maar
vaak zoeken ze naar hun eigen middelen. -> bv:
Katholiek onderwijs, De Lovie vzw, Explo vzw, …
- De as Formeel – informeel:
Deze as geeft betekenis aan de mate waarin wetten en regels worden opgelegd.
Aan de informele kant zie je de gemeenschappen, dit zijn burgers die zich vrijwillig
organiseren voor een gezamenlijk project zonder hiertoe een specifieke opdracht te
krijgen. Ze vallen niet onder een formele rechtspersoonlijkheid (zoals: vzw, BVBA, NV…).
Denk maar aan een groepje vrienden die een éénmalige actie wil opzetten voor het
goede doel. Soms groeien burgerinitiatieven uit tot formele initiatieven. Bv. wanneer
deze ‘actie’ structureel wordt, en er kunnen zich leden aansluiten – kan deze groep zich
formeel organiseren als vzw.
,Opleidings- en werkveldoriëntatie
Aan de formele zijde zie je alle organisaties, diensten, en ook de economische markt – die
zich wel formeel, volgens tal van regels en wetgeving dient te organiseren.
- De as Non-Profit – Profit :
Deze as heeft betrekking op de inhoudelijke focus die een organisatie of bedrijf heeft.
Profit-organisaties aan de ene zijde, zijn gericht op winst maken als belangrijkste
doel. Hun activiteiten zijn dan ook op gericht op winst maken, wat niet wil zeggen dat
profit organisaties zich niet bezig houden met het realiseren van sociale doelen of impact
vanuit de SDG’s (sustainable development goals) of nadenken over hun ecologische
voetafdruk.
Aan de non-profit zijde van deze as zie je dan alle organisaties, en initiatieven die zich
in de eerste plaats richten op het realiseren van sociale impact.
De Overheid (staat): Regelgeving en controle
- Opdracht van de overheid: Publiek, formeel, non-profit -> Maatschappelijk belang
- Lokaal, Regionaal (Vlaams), Federaal, Europees…
- Werkt samen met zijn ‘administraties’:
o Federaal: Federale overheidsdiensten (FOD’s); bv: FOD Sociale zekerheid
o Vlaams: Vlaams Agentschappen, bv: VAPH, bv: agentschap opgroeien
- Werkt samen met het MS Middenveld: Adviesraden + belangengroepen +
Werkveldvertegenwoordigers… , Bv: IROJ
IROJ/ intersectoraal Regionaal Overleg Jeugdhulp: De kernopdracht van het IROJ is de
monitoring van het jeugdhulplandschap in de eigen regio. Dat omvat de beleidscyclus
van inventariseren, analyseren, remediëren, beleidsaangevingen formuleren en
verbeteracties uitvoeren.
Soms zelf organiseren van publieke diensten
- OF subsidiërende/ controlerende rol in diensten uit het MS middenveld
Het Maatschappelijk middenveld: 5 kenmerken
- Privaat: geen overheid! Maar wel vaak subsidieontvanger en gecontroleerd
door… (eigen bestuur)
- Formeel (vzw’s, moeten voldoen aan opgelegde regels en afspraken)
- Zelfbesturend: eigen Raad van Bestuur die de organisatie aanstuurt
- non-profit/ Social-profit staat voorop: winst wordt terug in de organisatie
geïnvesteerd
- Vrijwillig… je bent als burger niet verplicht om de diensten te gebruiken
,Opleidings- en werkveldoriëntatie
2 opdrachten:
- Uitvoerders van beleid: bv: armoedebeleid, zorg voor personen met een
handicap…
- Belangenverdedigers: komen op voor doelgroep, geven stem, beleidsadvies
De gemeenschappen: burgerinitiatieven
- Informele, vrijwillige initiatieven
- Georganiseerd door enkele burgers, vanuit goesting om samen iets te doen
Vaak vanuit een ervaren nood waarvoor er nog geen oplossing bestaat.
Kans op doorgroei: maatschappelijk middenveld als het zich heeft ‘bewezen’
dus: vaak innovatief
OVERHEID: moedigt aan, bv: via wijkbudget
- indien de organisaties zich focussen op het verhogen van welzijn, spreekt men
over de social-profit sector.
De Markt: winst staat voorop… maar gelukkig niet enkel winst!
- Kenmerken: privaat, formeel, profit
- Kunnen winst wel uitkeren
- Tendens: steeds grotere rol in realiseren van sociale en maatschappelijke
beleidsdoelen
Bv: door verplichting: ecologische voetafdruk in kaart
Bv: door verplichting – inzetten op welbevinden op het werk
Bv: Samenleving: shift in circulair denken – zorgt voor druk op bedrijven
om te kiezen voor producten zonder uitbuiting en kinderarmoede
bedrijven: steeds meer ethisch en verantwoord handelen in hun missie
Duurzaam ondernemen/ Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Maatschappelijk middenveld of markt? = de randgebieden
- MS Middenveld: meer winst om dalende subsidies op te vangen
Bv: winkeltje bij voorziening VAPH, winst dient om de dagelijkse dienstverlening te
ondersteunen
- Maatwerkbedrijven: in concurrentie met de markt – bedoeld om mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt terug te oriënteren naar de gewone bedrijven.
- Markt: woon-zorgcentra, daklozenopvang als privébedrijven
Dus: winst maken mag!! EN publieke middelen
Gevaren?
, Opleidings- en werkveldoriëntatie
- Markt: sociale ondernemingen
werken als profit-bedrijven, maar sociale impact voorop
Verschuivingen non-profit naar markt = Vermarkting van de non-profit-sector
• Onze sectoren: formeel en non-profit
• Regels & controle door de overheid
• Maatschappelijke opdracht
• Georganiseerd door OV of door VZW’s
• (deels) Publieke financiering
Sociale ondernemingen stellen een maatschappelijk doel voorop, maar begeven zich ook
in het veld van de private markt.
Examenvraag: teken de samenlevingsdriehoek, ze geeft voorbeelden en we moeten ze
plaatsten op de 3-hoek
WELZIJN IN DE WELVAARTSTAAT
BEGRIP VERZORGINGSSTAAT/WELVAARTSTAAT
De samenlevingsvorm van sommige rijke geïndustrialiseerde landen waarbij
een aantal grondrechten van de burger effectief gewaarborgd worden.
