1
Samenvatting Biosfeer
WATER
1. Wereldwaterproblematiek en klimaatverandering
itdaging van de eeuw
- Hoe kunnen we de draagkracht van de wereld vergroten met het oog op de groeiende
wereldbevolking en een daaraan gekoppelde verdere economische groei?
En welke rol speelt water daarin?
A) Bevolkingsgroei
- A: Scenario's voor de groei van de wereldbevolking
o 1: business as usual : extrapolatie van de voorwaarden van het jaar 2013
o 2: vermindering van de mortaliteit (a), vruchtbaarheid daalt tot twee kinderen per vrouw (b)
in 2100
o 3: hetzelfde als 2 maar vruchtbaarheid is 1 in plaats van 2
o 4: hetzelfde als 3 maar zonder sterftevermindering en vruchtbaarheid 1 in 2045 en daarna
constant
o 5: Als alle onbedoelde geboorten worden voorkomen
- B
o 6: Geboorte van een kind als gevolg van klimaatverandering
o 7: doden als gevolg van een 5-jarige oorlog vanaf 2056 met verwachte sterfgevallen gelijk aan
de som van de doden van WOI, WOII Spaanse griep
o 8: pandemische oorlog met 2 miljoen slachtoffers, 5-jarige oorlog vanaf 2056
o 9: pandemische catastrofe met 6 miljoen doden
, 2
B) Klimaatverandering… wat kunnen we verwachten?
- Zonder een drastische daling van de uitstoot van broeikasgassen, kijken we aan tegen een
drastische klimaatverandering
- Noodzakelijke emissie reductie -50 % tegen 2025, -75 % tegen 2050?
- Mitigatie en/of adaptatie zal ingrijpend zijn
- De 2°C stijging wordt als relatief veilig gezien
Deze waarde wordt aanvaard als een kantelpunt voor het smelten van de Groenlandse
ijsplaat
- Er is ook een zekere consensus dat een gemiddelde mondiale opwarming boven de 2°C zou
kunnen leiden tot zogenaamde andere kantelpunten - waarbij onomkeerbare en
oncontroleerbare processen op gang komen (Lenton et al., 2008)
- Boven die 2°C zitten we op termijn dus ook in een situatie waarin de huidige klimaatmodellen
niet meer geldig zijn en klimaatverandering oncontroleerbaar wordt
Verlies aan Arctisch zee-ijs
Afsmelten van Afname van Atlantisch
groenlandse diepwater
Ontdooien van
ijskap
ermafrost en
Afsterven van Afsterven van
Gat in ozonlaag toendra?
boreale bossen boreale bossen
Afname door klimaat?
van Atlantisch
diepwater
Onvoorspelbar
Vergroenen van
e uctuaties
de Sahara van
Regenseizoen
Veranderinge in India
Afsterven
n in het West
Veranderingen in amplitude van afrikaans
en fre uentie van zuidelijke amazone regenseizoen
El Nino regenwoud
Instabiliteit van de
West Antarctische
ijsplaat
Veranderingen in de vorming van
Antarctisch bodemwater ?
- Onzekerheden: verdenkt dat er een wereldwijd van problemen gerelateerd aan water
- Afsterven van bomen ook
Kunnen niet tegen hogere temperaturen en meer droogte, tegen het einde van ons leven
zullen die bomen gestorven zijn, maar er gaan nieuwe bomen in de plaats komen (werkt niet
zo goed als een bos dat er al honderden jaren staat)
- Vergroening van de Sahara
Vroeger was dat geen grote zandbak, maar een plaats met water en planten
Nu is dat een woestijn, maar met veranderingen gaat er meer neerslag zijn en gaat de Sahara
vergroenen
, 3
C) Gevolgen … opwarming
- Gevolgen van klimaatverandering = opwarming
Gemiddelde temperatuur verhoogd
Meest striking wat je nu al kan zien is gletsjersmeltingen
- Gletsjers zijn wit → weerkaatst zonlicht, waardoor die opwarming minder is = albedo effect
Als dat wit verdwijnt → nog meer zonlicht op aarde → opwarming sneller en sneller
Overal ter wereld smelten gletsjers
- Voorspelling: tegen 2100 gaat er geen water meer zijn
Het meer is een gletsjermeer met een stuwdam ervoor die voor elektriciteit zorgt
Elk jaar valt er sneeuw en smelt een deel van die gletsjer dus dat meer blijft altijd vol, blijven
elektriciteit produceren en water wordt afgevoerd naar de dropen (drinkwater)
Gehele gemeenschap leeft ervan, maar als de gletsjer er niet meer is droogt het meer uit,
geen elektriciteitsproductie meer, geen drinkwater meer, … = probleem voor de mensen die
er leven
- Recent voorspelde de Amerikaanse onderzoeksraad een globale stijging van de zeespiegel met 8-
23 cm tegen 2030, 18-48 cm tegen 2050 en 50-140 cm tegen 2100
Op nog langere termijn, in het jaar 2200 zou de stijging uitkomen op 150-350 cm
Schattingen van het I CC zijn eerder voorzichtig en vooral gebaseerd op het uitzetten van het
zeewater door opwarming
D) Water is levensnoodzakelijk, zonder water is er geen leven
- Drinkwater (huishoudelijk gebruik)
- Irrigatie (landbouw, viskweek)
- roceswater
- Transport (bv. schepen)
- Waterkracht
- Afvalafvoer
Maar er is helemaal niet zo veel hernieuwbaar water beschikbaar
1) Verdeling van waterreserves per compartiment
- Je kan vissen en schepen vervoeren, maar voor de
rest kan je niet veel met oceaanwater
IJs is ook aan het smelten en stroomt naar zee
- Aan grondwater kunnen we soms
- Wat we gebruiken: oppervlaktewater
Opnieuw een groot deel vast in ijs
, 4
2) Gevolg … zoetwatertekort
- Droogtes (ook elk jaar in België, maar niet zo erg als in Afrika)
- Verminderde rivierafvoer
- Verlaagde grondwatertafels
- Vervuiling van bestaande watertoevoer
- Drinkwater
- Irrigatiewater voor landbouw
- Ecosystemen
- Water is niet evenredig verdeeld over heel de planeet
Ook afhankelijk van hoeveel mensen er op een plek wonen en hoeveel water ze verbruiken is
het verbruik ook anders
- Waterstress = hoeveel is er – hoeveel verbruik je
Als je veel hebt, maar weinig verbruikt is er geen waterstress
Als je weinig hebt, maar veel gebruikt is er wel waterstress (onthoud dat beeld)
- Vooral landen in Afrika zijn een risicogebied
3) Trends in watergebruik
- We gebruiken water voor: landbouw, huishoudens, industrie en reservoirs (stuwmeren)
- 2 (of 3) trends die hetzelfde zijn in al die grafieken
o Grote stijging
o Er wordt meer onttrokken dat niet gebruikt wordt → meer afval (inefficiënte processen)
o Landbouw is de grootste watergebruiker
4) Beschikbaarheid vs. behoeften
- Elk jaar is er 45.000 km3 hernieuwbaar water beschikbaar voor de mens
Ongeveer 6429 m3 water beschikbaar op aarde voor elke persoon per jaar
Eigenlijk heeft de mens minimaal 50 l water per dag nodig
Als je daar hygiëne, sanitair en huishouden bij telt, dan zou de mens goed moeten kunnen
leven met 18-36 m3 per jaar
- Maar landbouw, industrie, koelwater en transport hebben ook water nodig en dat zijn de grootste
verbruikers
Bovendien al dat zoet water is ook voor ecosystemen, niet alleen voor de mens
Het is niet omdat er 6429 m3 berekend kan worden per mens, dat je dat effectief hebt
- In Europese nie hebben we afspraken om landen te voorzien van water via gedeelde rivieren
Bv. België moet Nederland voorzien van een bepaald debiet water, ook al is er droogte, wij
mogen dat niet ontnemen van de Nederlanders
Samenvatting Biosfeer
WATER
1. Wereldwaterproblematiek en klimaatverandering
itdaging van de eeuw
- Hoe kunnen we de draagkracht van de wereld vergroten met het oog op de groeiende
wereldbevolking en een daaraan gekoppelde verdere economische groei?
En welke rol speelt water daarin?
A) Bevolkingsgroei
- A: Scenario's voor de groei van de wereldbevolking
o 1: business as usual : extrapolatie van de voorwaarden van het jaar 2013
o 2: vermindering van de mortaliteit (a), vruchtbaarheid daalt tot twee kinderen per vrouw (b)
in 2100
o 3: hetzelfde als 2 maar vruchtbaarheid is 1 in plaats van 2
o 4: hetzelfde als 3 maar zonder sterftevermindering en vruchtbaarheid 1 in 2045 en daarna
constant
o 5: Als alle onbedoelde geboorten worden voorkomen
- B
o 6: Geboorte van een kind als gevolg van klimaatverandering
o 7: doden als gevolg van een 5-jarige oorlog vanaf 2056 met verwachte sterfgevallen gelijk aan
de som van de doden van WOI, WOII Spaanse griep
o 8: pandemische oorlog met 2 miljoen slachtoffers, 5-jarige oorlog vanaf 2056
o 9: pandemische catastrofe met 6 miljoen doden
, 2
B) Klimaatverandering… wat kunnen we verwachten?
- Zonder een drastische daling van de uitstoot van broeikasgassen, kijken we aan tegen een
drastische klimaatverandering
- Noodzakelijke emissie reductie -50 % tegen 2025, -75 % tegen 2050?
- Mitigatie en/of adaptatie zal ingrijpend zijn
- De 2°C stijging wordt als relatief veilig gezien
Deze waarde wordt aanvaard als een kantelpunt voor het smelten van de Groenlandse
ijsplaat
- Er is ook een zekere consensus dat een gemiddelde mondiale opwarming boven de 2°C zou
kunnen leiden tot zogenaamde andere kantelpunten - waarbij onomkeerbare en
oncontroleerbare processen op gang komen (Lenton et al., 2008)
- Boven die 2°C zitten we op termijn dus ook in een situatie waarin de huidige klimaatmodellen
niet meer geldig zijn en klimaatverandering oncontroleerbaar wordt
Verlies aan Arctisch zee-ijs
Afsmelten van Afname van Atlantisch
groenlandse diepwater
Ontdooien van
ijskap
ermafrost en
Afsterven van Afsterven van
Gat in ozonlaag toendra?
boreale bossen boreale bossen
Afname door klimaat?
van Atlantisch
diepwater
Onvoorspelbar
Vergroenen van
e uctuaties
de Sahara van
Regenseizoen
Veranderinge in India
Afsterven
n in het West
Veranderingen in amplitude van afrikaans
en fre uentie van zuidelijke amazone regenseizoen
El Nino regenwoud
Instabiliteit van de
West Antarctische
ijsplaat
Veranderingen in de vorming van
Antarctisch bodemwater ?
- Onzekerheden: verdenkt dat er een wereldwijd van problemen gerelateerd aan water
- Afsterven van bomen ook
Kunnen niet tegen hogere temperaturen en meer droogte, tegen het einde van ons leven
zullen die bomen gestorven zijn, maar er gaan nieuwe bomen in de plaats komen (werkt niet
zo goed als een bos dat er al honderden jaren staat)
- Vergroening van de Sahara
Vroeger was dat geen grote zandbak, maar een plaats met water en planten
Nu is dat een woestijn, maar met veranderingen gaat er meer neerslag zijn en gaat de Sahara
vergroenen
, 3
C) Gevolgen … opwarming
- Gevolgen van klimaatverandering = opwarming
Gemiddelde temperatuur verhoogd
Meest striking wat je nu al kan zien is gletsjersmeltingen
- Gletsjers zijn wit → weerkaatst zonlicht, waardoor die opwarming minder is = albedo effect
Als dat wit verdwijnt → nog meer zonlicht op aarde → opwarming sneller en sneller
Overal ter wereld smelten gletsjers
- Voorspelling: tegen 2100 gaat er geen water meer zijn
Het meer is een gletsjermeer met een stuwdam ervoor die voor elektriciteit zorgt
Elk jaar valt er sneeuw en smelt een deel van die gletsjer dus dat meer blijft altijd vol, blijven
elektriciteit produceren en water wordt afgevoerd naar de dropen (drinkwater)
Gehele gemeenschap leeft ervan, maar als de gletsjer er niet meer is droogt het meer uit,
geen elektriciteitsproductie meer, geen drinkwater meer, … = probleem voor de mensen die
er leven
- Recent voorspelde de Amerikaanse onderzoeksraad een globale stijging van de zeespiegel met 8-
23 cm tegen 2030, 18-48 cm tegen 2050 en 50-140 cm tegen 2100
Op nog langere termijn, in het jaar 2200 zou de stijging uitkomen op 150-350 cm
Schattingen van het I CC zijn eerder voorzichtig en vooral gebaseerd op het uitzetten van het
zeewater door opwarming
D) Water is levensnoodzakelijk, zonder water is er geen leven
- Drinkwater (huishoudelijk gebruik)
- Irrigatie (landbouw, viskweek)
- roceswater
- Transport (bv. schepen)
- Waterkracht
- Afvalafvoer
Maar er is helemaal niet zo veel hernieuwbaar water beschikbaar
1) Verdeling van waterreserves per compartiment
- Je kan vissen en schepen vervoeren, maar voor de
rest kan je niet veel met oceaanwater
IJs is ook aan het smelten en stroomt naar zee
- Aan grondwater kunnen we soms
- Wat we gebruiken: oppervlaktewater
Opnieuw een groot deel vast in ijs
, 4
2) Gevolg … zoetwatertekort
- Droogtes (ook elk jaar in België, maar niet zo erg als in Afrika)
- Verminderde rivierafvoer
- Verlaagde grondwatertafels
- Vervuiling van bestaande watertoevoer
- Drinkwater
- Irrigatiewater voor landbouw
- Ecosystemen
- Water is niet evenredig verdeeld over heel de planeet
Ook afhankelijk van hoeveel mensen er op een plek wonen en hoeveel water ze verbruiken is
het verbruik ook anders
- Waterstress = hoeveel is er – hoeveel verbruik je
Als je veel hebt, maar weinig verbruikt is er geen waterstress
Als je weinig hebt, maar veel gebruikt is er wel waterstress (onthoud dat beeld)
- Vooral landen in Afrika zijn een risicogebied
3) Trends in watergebruik
- We gebruiken water voor: landbouw, huishoudens, industrie en reservoirs (stuwmeren)
- 2 (of 3) trends die hetzelfde zijn in al die grafieken
o Grote stijging
o Er wordt meer onttrokken dat niet gebruikt wordt → meer afval (inefficiënte processen)
o Landbouw is de grootste watergebruiker
4) Beschikbaarheid vs. behoeften
- Elk jaar is er 45.000 km3 hernieuwbaar water beschikbaar voor de mens
Ongeveer 6429 m3 water beschikbaar op aarde voor elke persoon per jaar
Eigenlijk heeft de mens minimaal 50 l water per dag nodig
Als je daar hygiëne, sanitair en huishouden bij telt, dan zou de mens goed moeten kunnen
leven met 18-36 m3 per jaar
- Maar landbouw, industrie, koelwater en transport hebben ook water nodig en dat zijn de grootste
verbruikers
Bovendien al dat zoet water is ook voor ecosystemen, niet alleen voor de mens
Het is niet omdat er 6429 m3 berekend kan worden per mens, dat je dat effectief hebt
- In Europese nie hebben we afspraken om landen te voorzien van water via gedeelde rivieren
Bv. België moet Nederland voorzien van een bepaald debiet water, ook al is er droogte, wij
mogen dat niet ontnemen van de Nederlanders
