Differentiële
psychologie
2025 - 2026
Margo Victorine Vandenplas
,1
,Inhoudsopgave
Differentiële psychologie..............................................................................4
Inleiding persoonlijkheidspsychologie.......................................................4
Kennis domein (6)..................................................................................4
Persoonlijkheidstrekken over de tijd: stabiliteit vs. verandering...............5
1. Conceptuele begrippen......................................................................5
2. 3 niveaus van analyse.......................................................................6
3. Stabiliteit van persoonlijkheidstrekken over de tijd...........................6
4. Persoonlijkheidsverandering: enkele aspecten die meer opvallend
veranderen..........................................................................................12
5. Persoonlijkheidsverandering voorspellen.........................................16
6. Tussen stabiliteit en verandering: persoonlijkheidsfluctuatie..........17
Samenvatting......................................................................................17
Genen en persoonlijkheid (biologisch domein).......................................18
1. Inleiding...........................................................................................18
2.Begrippen en doel van gedragsgenetica..........................................18
3. Methodes.........................................................................................22
4. Belangrijke bevindingen..................................................................25
5. Omgevingsinvloeden.......................................................................27
6. Genen en omgeving: 2 belangrijke aandachtspunten.....................28
7. moleculaire genetica.......................................................................31
8. Gedragsgenetica, wetenschap, politiek en waarden.......................32
Samenvatting......................................................................................33
Fysiologische benaderingen van persoonlijkheid....................................33
1. inleiding, begrippen en geschiedenis..............................................33
2. veel gebruikte fysiologische maten in persoonlijkheidsonderzoek. .35
3. Persoonlijkheidsdimensies met fysiologisch substraat....................38
Evolutionaire benadering van persoonlijkheid........................................48
1. Evolutietheorie.................................................................................48
2. Evolutionaire psychologie................................................................53
3. Drie domeinen.................................................................................55
4 Beperkingen van evolutionaire psychologie.....................................63
2
, Samenvatting......................................................................................64
Intelligentie (cognitieve/ ervaringsdomein)............................................66
1. Inleiding...........................................................................................66
2. Wat is intelligent zijn?......................................................................67
3. impliciete intelligentietheorieën......................................................68
4. Benadering en geschiedenis van intelligentie.................................68
5. intelligentie testen...........................................................................77
6. Genetica, omgeving en etnische/ ras verschillen in intelligentie.....85
Persoonlijkheid en emoties.....................................................................89
1. Inleiding: basisbegrippen.................................................................89
2. Twee belangrijke onderverdelingen.................................................90
3. Emotionele inhoud en emotionele stijl.............................................95
4. invloed van persoonlijkheid op geluk.............................................104
Samenvatting....................................................................................105
Persoonlijkheid en sociale interactie.....................................................107
1. Persoonlijkheid en sociale omgeving.............................................107
2. Selectie..........................................................................................107
3. Evocatie.........................................................................................112
4. Manipulatie....................................................................................116
Samenvatting....................................................................................121
Geslacht, gender, en persoonlijkheid....................................................122
1. Studie van geslachtverschillen......................................................122
2. Theorieën van geslachtverschillen................................................124
3. Geslachtsverschillen in persoonlijkheid.........................................129
4. geslachtsverschillen bij depressie.................................................132
5. Geslachtsverschillen: jaloezie........................................................133
6. Mannelijkheid, vrouwelijkheid, androgynie en sekse rollen...........133
7. Gender (sekse) stereoriepen.........................................................135
Cultuur en persoonlijkheid....................................................................137
1. Illustratie culturele verschillen.......................................................137
2. Doelen culturele persoonlijkheidspsychologie...............................138
3. Drie belangrijke benaderingen van cultuur....................................138
3
psychologie
2025 - 2026
Margo Victorine Vandenplas
,1
,Inhoudsopgave
Differentiële psychologie..............................................................................4
Inleiding persoonlijkheidspsychologie.......................................................4
Kennis domein (6)..................................................................................4
Persoonlijkheidstrekken over de tijd: stabiliteit vs. verandering...............5
1. Conceptuele begrippen......................................................................5
2. 3 niveaus van analyse.......................................................................6
3. Stabiliteit van persoonlijkheidstrekken over de tijd...........................6
4. Persoonlijkheidsverandering: enkele aspecten die meer opvallend
veranderen..........................................................................................12
5. Persoonlijkheidsverandering voorspellen.........................................16
6. Tussen stabiliteit en verandering: persoonlijkheidsfluctuatie..........17
Samenvatting......................................................................................17
Genen en persoonlijkheid (biologisch domein).......................................18
1. Inleiding...........................................................................................18
2.Begrippen en doel van gedragsgenetica..........................................18
3. Methodes.........................................................................................22
4. Belangrijke bevindingen..................................................................25
5. Omgevingsinvloeden.......................................................................27
6. Genen en omgeving: 2 belangrijke aandachtspunten.....................28
7. moleculaire genetica.......................................................................31
8. Gedragsgenetica, wetenschap, politiek en waarden.......................32
Samenvatting......................................................................................33
Fysiologische benaderingen van persoonlijkheid....................................33
1. inleiding, begrippen en geschiedenis..............................................33
2. veel gebruikte fysiologische maten in persoonlijkheidsonderzoek. .35
3. Persoonlijkheidsdimensies met fysiologisch substraat....................38
Evolutionaire benadering van persoonlijkheid........................................48
1. Evolutietheorie.................................................................................48
2. Evolutionaire psychologie................................................................53
3. Drie domeinen.................................................................................55
4 Beperkingen van evolutionaire psychologie.....................................63
2
, Samenvatting......................................................................................64
Intelligentie (cognitieve/ ervaringsdomein)............................................66
1. Inleiding...........................................................................................66
2. Wat is intelligent zijn?......................................................................67
3. impliciete intelligentietheorieën......................................................68
4. Benadering en geschiedenis van intelligentie.................................68
5. intelligentie testen...........................................................................77
6. Genetica, omgeving en etnische/ ras verschillen in intelligentie.....85
Persoonlijkheid en emoties.....................................................................89
1. Inleiding: basisbegrippen.................................................................89
2. Twee belangrijke onderverdelingen.................................................90
3. Emotionele inhoud en emotionele stijl.............................................95
4. invloed van persoonlijkheid op geluk.............................................104
Samenvatting....................................................................................105
Persoonlijkheid en sociale interactie.....................................................107
1. Persoonlijkheid en sociale omgeving.............................................107
2. Selectie..........................................................................................107
3. Evocatie.........................................................................................112
4. Manipulatie....................................................................................116
Samenvatting....................................................................................121
Geslacht, gender, en persoonlijkheid....................................................122
1. Studie van geslachtverschillen......................................................122
2. Theorieën van geslachtverschillen................................................124
3. Geslachtsverschillen in persoonlijkheid.........................................129
4. geslachtsverschillen bij depressie.................................................132
5. Geslachtsverschillen: jaloezie........................................................133
6. Mannelijkheid, vrouwelijkheid, androgynie en sekse rollen...........133
7. Gender (sekse) stereoriepen.........................................................135
Cultuur en persoonlijkheid....................................................................137
1. Illustratie culturele verschillen.......................................................137
2. Doelen culturele persoonlijkheidspsychologie...............................138
3. Drie belangrijke benaderingen van cultuur....................................138
3
