GEZINSPEDAGOGIE
1. GEZINS- EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
1.1 GEZINS- EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING: VERKENNING EN DEFINIËRING
*begin jaren 90:
*opvoeding ondersteunende activiteiten werden opgezet
*doel: opvoedingssituatie van kinderen verbeteren
*opvoeders helpen opvoeden
*richten op: situatie waarin kind wordt opgevoed
*richten op ouders en context (bv: gezin, buurt, kinderopvang, …)
*bedenkingen
Ouders worden uitgesloten uit het debat over ‘het probleem’
Ouders moeten zich aanpassen
Aandacht voor noden en behoeften van ouders zelf (ouder
mag niet vergeten worden)
*eind jaren 90:
*opvoedingsondersteuning vanuit breder perspectief
*doel: geheel van maatregelen, structuren, activiteiten, … om
opvoedingsmilieu te verrijken en kinderen optimale opvoedings- en
ontwikkelingskansen te bieden
*ter preventie van problemen
*’opvoedingscompetentie’ van ouders vergroten
*ouders moesten competenties aanleren om problemen te
vermijden
*nog altijd geen rekening gehouden met wat de ouder eigenlijk echt
nodig heeft
*lijkt alsof ouderschap juist of fout kan zijn
*bedenkingen
Geen ultiem redmiddel
Om te voorkomen?!
1|Pagina
,*meer en meer aandacht voor wat ouders nodig hebben
*opvoeden is complex
ontstaat van opvoedingsonzekerheid
= ouders blijven zitten met vragen over opvoeden of
ontw. van kind
Gaat over dagelijkse vragen waar ze geen antwoord op
vinden
*normaal om onzeker te zijn wijst erop dat je je best wil doen
*dag van vandaag:
*opvoedingsondersteuning = een brede waaier van praktijken, die ouders
en opvoedingsverantwoordelijken steunen bij het opvoeden en opgroeien
van kinderen en jongeren
*beleving van ouder staat centraal
*opvoeders worden gezien als gelijkwaardige partners
1.1.1 ONDERSCHEID GEZINS- EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
*preventieve gezinsondersteuning =
koepelbegrip
*daaronder geheel van voorzieningen voor
gezinnen
Bv. opvoedingsondersteuning,
speelstraten, sociale huisvesting, …)
= geheel van maatregelen om het welzijn van
gezinnen en gezinsleden te bevorderen.
BELANG VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Ouders hebben ondersteuningsbehoefte, preventieve waarde
Doelstellingen:
• Competentie, vaardigheden en draagkracht versterken
• Draaglast verminderen
2|Pagina
, • Sociaal netwerk versterken
Uitbreiden van opvoedingsmogelijkheden en kansen bieden EN voorkomen
van problemen
1.1.2 ACTIVITEITEN
*welke activiteiten vallen onder opvoedingsondersteuning?
Voorlichting en informatieversterking
*geven van info over de ontw. van kinderen, leefwereld,
opvoedingsgedrag, …
Instrumentele steun
*’praktisch pedagogische hulp’
*ter beschikking stellen van diensten (bv: babysit, kinderopvang, …)
*materialen (bv: speel-o-theek)
*documentatie (bv: bib)
Emotionele steun
*tonen van betrokkenheid
*uiten van respect, waardering en begrip
Advies
*geven van concrete tips over opvoedingsaanpak
Training van vaardigheden
*aanleren van opvoedingsvaardigheden
*cursussen over straffen en belonen, omgaan met agressief gedrag,
…)
Uitbouwen sociale contacten en stimuleren van informele zelfhulp
*uitbouw van ondersteunend sociaal netwerk
*belangrijk om sociale netwerken te hebben
Vroegtijdige detectie van zwaardere opvoedings- en
ontwikkelingsproblemen en doorverwijzing
*doorverwijzing naar specifieke diensten, hulpverlening, …
Signaleren aan beleidsinstanties
*Het opmerken en doorgeven van opvallende of steeds
terugkerende trends.
*Concreet gaat het om:
terugkerende opvoedingsvragen van ouders
tekorten in het huidige aanbod van ondersteuning
3|Pagina
, *Dit gebeurt door contact te houden met beleidsinstanties,
studiedagen te organiseren en deze informatie onder de aandacht te
brengen via de media.
1.2 SPANNINGSVELDEN
*noodzakelijk om bewust te zijn van deze spanningsvelden
*maak een doordachte keuze: welke aanpak kies jij?
*proberen te positioneren op deze spanningsvelden
1.2.1 OUDERLIJKE COMPETENTIES VS. OUDERLIJKE TEKORTKOMINGEN
*uitgaan van ouderlijke sterktes = competentie-denken
*competent om zelf vast te stellen dat ze vragen hebben
*weten waar ze voor advies of hulp terecht kunnen
*uitgaan van ouderlijke tekortkomingen = deficit-denken
*niet in staat om verantwoordelijkheid volledig op zich te nemen
*nu: uitgaan van competentie)denken niet altijd zo geweest
*vroeger: dachten dat moeders niet in staat waren voor hun kinderen te
zorgen
*meer en meer aandacht voor empowerment
= eigenaarschap, eigenmachtig worden
Krachten hebben om eigenaar te zijn van je
eigen leven
niet altijd vanzelfsprekend, dus soms
ondersteuning
! niet overnemen, maar bijstaan
1.2.2 DOELGROEPGERICHT WERKEN VS. UNIVERSEEL WERKEN
*doelgroepgericht: iets doen voor een specifieke doelgroep
Bv: voor jonge vaders, voor Turkse mama’s
4|Pagina
1. GEZINS- EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
1.1 GEZINS- EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING: VERKENNING EN DEFINIËRING
*begin jaren 90:
*opvoeding ondersteunende activiteiten werden opgezet
*doel: opvoedingssituatie van kinderen verbeteren
*opvoeders helpen opvoeden
*richten op: situatie waarin kind wordt opgevoed
*richten op ouders en context (bv: gezin, buurt, kinderopvang, …)
*bedenkingen
Ouders worden uitgesloten uit het debat over ‘het probleem’
Ouders moeten zich aanpassen
Aandacht voor noden en behoeften van ouders zelf (ouder
mag niet vergeten worden)
*eind jaren 90:
*opvoedingsondersteuning vanuit breder perspectief
*doel: geheel van maatregelen, structuren, activiteiten, … om
opvoedingsmilieu te verrijken en kinderen optimale opvoedings- en
ontwikkelingskansen te bieden
*ter preventie van problemen
*’opvoedingscompetentie’ van ouders vergroten
*ouders moesten competenties aanleren om problemen te
vermijden
*nog altijd geen rekening gehouden met wat de ouder eigenlijk echt
nodig heeft
*lijkt alsof ouderschap juist of fout kan zijn
*bedenkingen
Geen ultiem redmiddel
Om te voorkomen?!
1|Pagina
,*meer en meer aandacht voor wat ouders nodig hebben
*opvoeden is complex
ontstaat van opvoedingsonzekerheid
= ouders blijven zitten met vragen over opvoeden of
ontw. van kind
Gaat over dagelijkse vragen waar ze geen antwoord op
vinden
*normaal om onzeker te zijn wijst erop dat je je best wil doen
*dag van vandaag:
*opvoedingsondersteuning = een brede waaier van praktijken, die ouders
en opvoedingsverantwoordelijken steunen bij het opvoeden en opgroeien
van kinderen en jongeren
*beleving van ouder staat centraal
*opvoeders worden gezien als gelijkwaardige partners
1.1.1 ONDERSCHEID GEZINS- EN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
*preventieve gezinsondersteuning =
koepelbegrip
*daaronder geheel van voorzieningen voor
gezinnen
Bv. opvoedingsondersteuning,
speelstraten, sociale huisvesting, …)
= geheel van maatregelen om het welzijn van
gezinnen en gezinsleden te bevorderen.
BELANG VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING
Ouders hebben ondersteuningsbehoefte, preventieve waarde
Doelstellingen:
• Competentie, vaardigheden en draagkracht versterken
• Draaglast verminderen
2|Pagina
, • Sociaal netwerk versterken
Uitbreiden van opvoedingsmogelijkheden en kansen bieden EN voorkomen
van problemen
1.1.2 ACTIVITEITEN
*welke activiteiten vallen onder opvoedingsondersteuning?
Voorlichting en informatieversterking
*geven van info over de ontw. van kinderen, leefwereld,
opvoedingsgedrag, …
Instrumentele steun
*’praktisch pedagogische hulp’
*ter beschikking stellen van diensten (bv: babysit, kinderopvang, …)
*materialen (bv: speel-o-theek)
*documentatie (bv: bib)
Emotionele steun
*tonen van betrokkenheid
*uiten van respect, waardering en begrip
Advies
*geven van concrete tips over opvoedingsaanpak
Training van vaardigheden
*aanleren van opvoedingsvaardigheden
*cursussen over straffen en belonen, omgaan met agressief gedrag,
…)
Uitbouwen sociale contacten en stimuleren van informele zelfhulp
*uitbouw van ondersteunend sociaal netwerk
*belangrijk om sociale netwerken te hebben
Vroegtijdige detectie van zwaardere opvoedings- en
ontwikkelingsproblemen en doorverwijzing
*doorverwijzing naar specifieke diensten, hulpverlening, …
Signaleren aan beleidsinstanties
*Het opmerken en doorgeven van opvallende of steeds
terugkerende trends.
*Concreet gaat het om:
terugkerende opvoedingsvragen van ouders
tekorten in het huidige aanbod van ondersteuning
3|Pagina
, *Dit gebeurt door contact te houden met beleidsinstanties,
studiedagen te organiseren en deze informatie onder de aandacht te
brengen via de media.
1.2 SPANNINGSVELDEN
*noodzakelijk om bewust te zijn van deze spanningsvelden
*maak een doordachte keuze: welke aanpak kies jij?
*proberen te positioneren op deze spanningsvelden
1.2.1 OUDERLIJKE COMPETENTIES VS. OUDERLIJKE TEKORTKOMINGEN
*uitgaan van ouderlijke sterktes = competentie-denken
*competent om zelf vast te stellen dat ze vragen hebben
*weten waar ze voor advies of hulp terecht kunnen
*uitgaan van ouderlijke tekortkomingen = deficit-denken
*niet in staat om verantwoordelijkheid volledig op zich te nemen
*nu: uitgaan van competentie)denken niet altijd zo geweest
*vroeger: dachten dat moeders niet in staat waren voor hun kinderen te
zorgen
*meer en meer aandacht voor empowerment
= eigenaarschap, eigenmachtig worden
Krachten hebben om eigenaar te zijn van je
eigen leven
niet altijd vanzelfsprekend, dus soms
ondersteuning
! niet overnemen, maar bijstaan
1.2.2 DOELGROEPGERICHT WERKEN VS. UNIVERSEEL WERKEN
*doelgroepgericht: iets doen voor een specifieke doelgroep
Bv: voor jonge vaders, voor Turkse mama’s
4|Pagina
