Bloemlezing
Marie-Hélène Custers, V6D
Willem de Zwijger College, Bussum
Dhr. Ter Heerdt
17-12-2020
,Inhoudsopgave
Inleiding .................................................................................................................................................. 3
Herinnering aan Holland ........................................................................................................................ 4
De Dapperstraat ..................................................................................................................................... 7
Het kind en ik ....................................................................................................................................... 11
Totaal witte kamer............................................................................................................................... 15
Bommen ............................................................................................................................................... 18
2
,Inleiding
In deze bloemlezing heb ik een vijftal gedichten geanalyseerd die mij aanspreken. Ik heb mijn keuze
niet gemaakt op basis van unanimiteit in thema, maar op basis van de mate waarmee ik getroffen
werd door het gedicht. Ik denk dat veel mensen zich kunnen verplaatsen in de onderwerpen van de
gekozen gedichten. Zo zal elke Hollander het geschetste beeld van de brede rivieren, het oneindige
laagland en de verspreide boerderijen in Herinnering aan Holland wel herkennen.
Soms is er in de gedichten sprake van een bepaalde levensles.
Zo probeert Bloem in De dapperstraat te zeggen dat je moet genieten van de kleine dingen om je
heen, en dat er veel schoons in die kleine dingen verborgen zit, als je er maar op let. Je kunt enorm
gelukkig zijn in je directe omgeving, zelfs als je verregend door de Dapperstraat loopt.
Ook Martinus Nijhof probeert een wijze levensles mee te geven. Het gedicht Het kind en ik is
eigenlijk vooral een verwoording van de zelfreflectie van zijn eigen leven, maar het bevat ook een
boodschap waar je zelf van kunt leren. Ik ben tot het besef gekomen dat zelfreflectie een daad is van
luisteren en vertrouwen. Het is een overgave aan het ‘licht uit de zwarte spiegelgrond’.
Totaal witte kamer en Bommen hebben beide te maken met tijd en de dood. De dood is in de
gedichten op een andere situatie toegepast, maar het verlies en de wanhoop is op dezelfde manier
voelbaar. In beide gedichten is bovendien tijd een enorm belangrijk begrip. De ‘tijd’ wordt als het
ware even stilgezet. Rodrenko doet dit om de inslaande bommen effect te geven en Kouwenaar
doet dit om het samenzijn met zijn vrouw te vereeuwigen.
De inhoud van de gedichten wordt vanzelf duidelijk in mijn analyse. De beeldspraak en stijlfiguren
versterken de boodschap en ook de achtergrond van de dichter verklaart waarom het gedicht een
bepaalde lading heeft gekregen.
3
,Herinnering aan Holland
1. Denkend aan Holland Rood = alliteratie
2. zie ik breede rivieren Groen = assonantie
3. traag door oneindig
4. laagland gaan,
5. rijen ondenkbaar
6. ijle populieren
7. als hooge pluimen
8. aan den einder staan;
9. en in de geweldige
10. ruimte verzonken
11. de boederijen
12. verspreid door het land,
13. boomgroepen, dorpen,
14. geknotte torens,
15. kerken en olmen
16. in een grootsch verband.
17. de lucht hangt er laag
18. en de zon wordt er langzaam
19. in grijze veelkleurige
20. dampen gesmoord,
21. en in alle gewesten
22. wordt de stem van het water
23. met zijn eeuwige rampen
24. gevreesd en gehoord.
Hendrik Marsman, 1936
4
, Analyse
• Titel
o De titel suggereert afstand; wie zich iets herinnert, spreekt over iets wat voorbij is.
Het gedicht gaat dus over wat iemand zich van Holland herinnert, nadat hij het heeft
verlaten. Het is een beschrijving van Holland zoals het volgens de ik-figuur altijd zal
zijn.
• Rijmschema
o abab (gekruisd rijm) ccdd (eindrijm)
• Beeldspraak
o Metafoor
§ ‘met zijn eeuwige rampen’ (r. 23)
• Dit staat natuurlijk voor de vele overstromingen die Nederland heeft
meegemaakt.
o Vergelijking
§ ‘ijle populieren als hooge pluimen’ (r. 6-7)
• Object = de ijle populieren
• Beeld = de hoge pluimen
o Personificatie
§ ‘de stem van het water’ (r. 22)
• Het levenloze ‘water’ krijgt een menselijke eigenschap, namelijk ‘de
stem’.
• Stijlfiguren
o Hyperbool
§ ‘traag door oneindig laagland gaan’ (r. 3-4)
• Het laagland is niet oneindig, dat zegt de dichter alleen maar.
§ ‘met zijn eeuwige rampen gedenkt en gehoord’ (r. 23-24)
• Rampen zijn niet eeuwig, dat zegt de dichter alleen maar.
o Antithese
§ ‘grijze veelkleurige dampen'
• Tegenstelling: grijs en veelkleurig.
o Enumeratie (opsomming)
§ Denkend aan Holland zie ik brede rivieren [...] gaan [en zie ik] [...] populieren
[...] staan;/ en [zie ik] [...] de boerderijen/ verspreid door het land [staan], /
[en zie ik] boomgroepen [...] en olmen/ in een groots verband [staan].
(r. 1-16)
• Enjambement: het hele gedicht bestaat uit enjambementen
5
Marie-Hélène Custers, V6D
Willem de Zwijger College, Bussum
Dhr. Ter Heerdt
17-12-2020
,Inhoudsopgave
Inleiding .................................................................................................................................................. 3
Herinnering aan Holland ........................................................................................................................ 4
De Dapperstraat ..................................................................................................................................... 7
Het kind en ik ....................................................................................................................................... 11
Totaal witte kamer............................................................................................................................... 15
Bommen ............................................................................................................................................... 18
2
,Inleiding
In deze bloemlezing heb ik een vijftal gedichten geanalyseerd die mij aanspreken. Ik heb mijn keuze
niet gemaakt op basis van unanimiteit in thema, maar op basis van de mate waarmee ik getroffen
werd door het gedicht. Ik denk dat veel mensen zich kunnen verplaatsen in de onderwerpen van de
gekozen gedichten. Zo zal elke Hollander het geschetste beeld van de brede rivieren, het oneindige
laagland en de verspreide boerderijen in Herinnering aan Holland wel herkennen.
Soms is er in de gedichten sprake van een bepaalde levensles.
Zo probeert Bloem in De dapperstraat te zeggen dat je moet genieten van de kleine dingen om je
heen, en dat er veel schoons in die kleine dingen verborgen zit, als je er maar op let. Je kunt enorm
gelukkig zijn in je directe omgeving, zelfs als je verregend door de Dapperstraat loopt.
Ook Martinus Nijhof probeert een wijze levensles mee te geven. Het gedicht Het kind en ik is
eigenlijk vooral een verwoording van de zelfreflectie van zijn eigen leven, maar het bevat ook een
boodschap waar je zelf van kunt leren. Ik ben tot het besef gekomen dat zelfreflectie een daad is van
luisteren en vertrouwen. Het is een overgave aan het ‘licht uit de zwarte spiegelgrond’.
Totaal witte kamer en Bommen hebben beide te maken met tijd en de dood. De dood is in de
gedichten op een andere situatie toegepast, maar het verlies en de wanhoop is op dezelfde manier
voelbaar. In beide gedichten is bovendien tijd een enorm belangrijk begrip. De ‘tijd’ wordt als het
ware even stilgezet. Rodrenko doet dit om de inslaande bommen effect te geven en Kouwenaar
doet dit om het samenzijn met zijn vrouw te vereeuwigen.
De inhoud van de gedichten wordt vanzelf duidelijk in mijn analyse. De beeldspraak en stijlfiguren
versterken de boodschap en ook de achtergrond van de dichter verklaart waarom het gedicht een
bepaalde lading heeft gekregen.
3
,Herinnering aan Holland
1. Denkend aan Holland Rood = alliteratie
2. zie ik breede rivieren Groen = assonantie
3. traag door oneindig
4. laagland gaan,
5. rijen ondenkbaar
6. ijle populieren
7. als hooge pluimen
8. aan den einder staan;
9. en in de geweldige
10. ruimte verzonken
11. de boederijen
12. verspreid door het land,
13. boomgroepen, dorpen,
14. geknotte torens,
15. kerken en olmen
16. in een grootsch verband.
17. de lucht hangt er laag
18. en de zon wordt er langzaam
19. in grijze veelkleurige
20. dampen gesmoord,
21. en in alle gewesten
22. wordt de stem van het water
23. met zijn eeuwige rampen
24. gevreesd en gehoord.
Hendrik Marsman, 1936
4
, Analyse
• Titel
o De titel suggereert afstand; wie zich iets herinnert, spreekt over iets wat voorbij is.
Het gedicht gaat dus over wat iemand zich van Holland herinnert, nadat hij het heeft
verlaten. Het is een beschrijving van Holland zoals het volgens de ik-figuur altijd zal
zijn.
• Rijmschema
o abab (gekruisd rijm) ccdd (eindrijm)
• Beeldspraak
o Metafoor
§ ‘met zijn eeuwige rampen’ (r. 23)
• Dit staat natuurlijk voor de vele overstromingen die Nederland heeft
meegemaakt.
o Vergelijking
§ ‘ijle populieren als hooge pluimen’ (r. 6-7)
• Object = de ijle populieren
• Beeld = de hoge pluimen
o Personificatie
§ ‘de stem van het water’ (r. 22)
• Het levenloze ‘water’ krijgt een menselijke eigenschap, namelijk ‘de
stem’.
• Stijlfiguren
o Hyperbool
§ ‘traag door oneindig laagland gaan’ (r. 3-4)
• Het laagland is niet oneindig, dat zegt de dichter alleen maar.
§ ‘met zijn eeuwige rampen gedenkt en gehoord’ (r. 23-24)
• Rampen zijn niet eeuwig, dat zegt de dichter alleen maar.
o Antithese
§ ‘grijze veelkleurige dampen'
• Tegenstelling: grijs en veelkleurig.
o Enumeratie (opsomming)
§ Denkend aan Holland zie ik brede rivieren [...] gaan [en zie ik] [...] populieren
[...] staan;/ en [zie ik] [...] de boerderijen/ verspreid door het land [staan], /
[en zie ik] boomgroepen [...] en olmen/ in een groots verband [staan].
(r. 1-16)
• Enjambement: het hele gedicht bestaat uit enjambementen
5
