Samenvatting Omgevingsrecht

1



Omgevingsrecht
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Situering van het omgevingsrecht..............................................2
Inleiding.......................................................................................................................... 2
Geschiedenis van het omgevingsrecht...........................................................................2
Milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht als vakgebied................................................3

Hoofdstuk 2: Milieu, ruimte, beleid en recht....................................................3
Nood aan beleid.............................................................................................................. 3
Duurzame ontwikkeling.................................................................................................. 4
Functies en instrumenten van het omgevingsrecht........................................................5
Instrumenten toegepast op LEZ (lage-emissiezone)....................................................6
Instrumenten toegepast op asbest..............................................................................7
Op naar nieuwe instrumenten en weg van de regulering?..............................................7
Verhandelbare emissierechten....................................................................................7
Meer invloed van de rechter op het beleid..................................................................8
Beginselen van het milieubeleid..................................................................................9

Hoofdstuk 3: Onteigening.............................................................................10
Bescherming van eigendom......................................................................................... 10
Onteigening.................................................................................................................. 10
Begrip........................................................................................................................ 10
Voorwaarden............................................................................................................. 11
Verloop van de onteigening..........................................................................................13
Bestuurlijke fase........................................................................................................ 13
Gerechtelijk fase....................................................................................................... 13
Rechtsbescherming omtrent de onteigening.............................................................14
Eigendomsbeperkingen................................................................................................15
Quasi of de facto-onteigening...................................................................................16
Beginsel van de gelijkheid van de burger voor de openbare lasten..........................16
Recht van voorkoop.................................................................................................. 17
Recht van voorkeur................................................................................................... 17

Hoofdstuk 4: Vergunningen in de ruimtelijke ordening en het milieubeleid.....17
Soorten vergunningen..................................................................................................17
De omgevingsvergunning.............................................................................................18
Voorwerp van de omgevingsvergunning...................................................................18
Kenmerken en gevolgen van vergunningen..................................................................20
Procedure van de omgevingsvergunning......................................................................21
Overzicht van de procedure......................................................................................22
Openbaar onderzoek................................................................................................. 24
Het administratief beroep......................................................................................... 24

,2

Het jurisdictioneel beroep......................................................................................... 25
Belang bij een aangevoerd middel?..........................................................................25
Vergunningsbesluiten................................................................................................... 26
Verval van de omgevingsvergunning............................................................................27
Beoordeling van de omgevingsvergunning...................................................................28
Legaliteitsbeoordeling............................................................................................... 28
De opportuniteitsbeoordeling....................................................................................29

Hoofdstuk 5: ruimtelijke planning.................................................................30
Inleiding........................................................................................................................ 30
Plannen van aanleg...................................................................................................... 31
Ruimtelijke uitvoeringsplannen.....................................................................................32
Rooilijnplannen............................................................................................................. 33
Ruimtelijke structuurplannen........................................................................................33
Ruimtelijke beleidsplannen...........................................................................................35
De bouwshift............................................................................................................. 35




Hoofdstuk 1: Situering van het
omgevingsrecht
Inleiding
- Zit voornamelijk vervat in het bestuursrecht
- Maar ook invloed op het privaatrecht, denk aan:
o Aansprakelijkheid voor milieuschade
o Ecofiscaliteit
o Noodzakelijk bodemattest voor de verkoop van een onroerend goed

- Omgevingsrecht bestaat uit
o Milieurecht
 milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging
 milieubeheer: beheer natuurlijke rijkdommen (bodem, water, enz.)
 natuurbehoud: behoud natuurgebieden, wilde flora en fauna
o Ruimtelijk bestuursrecht
 Bestemming van de ruimte
 Beleid inzake onroerend erfgoed

Geschiedenis van het omgevingsrecht
- Vroeger: ad hoc benadering

,3

o Elke stad had andere regels omtrent het omgevingsrecht (wat toen dus nog
niet bestond)
- Ruimtelijke ordening apart: Stedenbouwwet van 1962
- Vanaf jaren 70: sectorale benadering in milieubeleid
o Aparte wetten voor verschillende compartimenten (denk aan
oppervlaktewater, lucht, bodem, grondwater)
- Door staatshervormingen werd dit grotendeels een gewestelijke bevoegdheid
- NU
 Milieubeleid sterk internationaal en Europees beïnvloed
 MAAR ruimtelijke ordening niet
o Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht sinds eind jaren 1980
 Integratie van exploitatie- en lozingsvergunning in milieuvergunning
o Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht en ruimtelijke
ordeningsrecht sinds begin 21e eeuw
 Integratie van stedenbouwkundige en milieuvergunning in
omgevingsvergunning in 2014
 In andere talen vaak maar één woord voor milieu en omgeving
(environment)
o Terugdringen van administratieve lasten

Milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht als vakgebied
- Jonge rechtstakken met instrumentele functie van het recht
o Recht dient als middel om beleid te voeren
- Belangrijke aspecten van het bestuursrecht die uitwerking hebben in het
omgevingsrecht:
o Eigen systematiek en instrumenten (beginselen van omgevingsrecht,
belangrijk tweede hoofdstuk)
- Handboeken
o Voornamelijk milieuzakboekje en ruimtelijke ordening
- Tijdschriften
o TMR, TROS, MER, TOO, STORM
- Bevoegdheidsverdeling
o Voornaamste focus op gewestelijke bevoegdheden




Hoofdstuk 2: Milieu, ruimte, beleid en recht
Zeer belangrijk hoofdstuk

Nood aan beleid
- Toenemende aantasting van het milieu

, 4

- Waarom gaat de mens negatief om het milieu?  Nadelig juridisch statuut van het
milieu
o Tragedy of the commons, verwijst naar het verhaal van schapenhouders die
hen lieten grazen op gemeen goed. Door concurrentie willen ze iedere keer
meer waardoor er op de duur geen enkel schaap nog kan grazen op dat
gemeen goed
o  menselijke activiteit die nadelig is voor de gemeenschap zal individuen niet
tegenhouden
o Voorbeeld van tragedy of the commons:
 Het volbouwen van de kust en van de duinen. De nadelen zijn voor het
milieu alsook op vlak van landschapsverstoring en die nadelen moeten
niet worden bekostigd door de kopers, maar zal wel op het bord
komen van de maatschappij
 Het fileprobleem. Het geeft u een voordeel ten opzichte van het
openbaar vervoer. Op een gegeven moment raken onze wegen vol.
 Sigaretten is ook een vorm van tragedy of the commons.
- Milieubeleid en ruimtelijke ordening waren nodig
- Legitimatie of de nood van het omgevingsbeleid
o Art. 3.50, 3.43 en 3.39 nieuw BW
 Verwijzen naar regulerend optreden van de overheid t.a.v. eigendom,
gemene zaken en dieren
o Art. 23, 4° Gw.
 Recht op bescherming van een gezond leefmilieu
o Art. 7bis Gw.
 Streven naar duurzame ontwikkeling
o Sociale verzorgingsstaat



Duurzame ontwikkeling
 Het begrip duurzame ontwikkeling
o = Ontwikkeling die voorziet in behoeften van de huidige generatie ZONDER de
mogelijkheden in gevaar te brengen voor toekomstige generaties om in hun
behoeften te voorzien
 Wordt afgezet tegen het principe van economische groei
o Intergenerationeel
 Tussen deze en toekomstige generatie
o Intragenerationeel
 Tussen het westen en het globale zuiden
o Uitwerkingen in soft-law
 Rapport van brundtland commissie 1987
 Rio verklaring over Milieu en Ontwikkeling in 1992