Samenvatting Hoofdzaken verzekeringsrecht; inhoud
1 Algemene bepalingen ...................................................................................................................................... 3
1.2 Maatschappelijke betekenis ..................................................................................................................... 3
1.3 Burgerrechtelijke grondslag ..................................................................................................................... 3
1.4 Definitie en karakter ................................................................................................................................. 3
1.5 Onderscheidingen .................................................................................................................................... 4
1.6 Tussenpersonen ....................................................................................................................................... 4
1.7 Aanvullend en dwingend recht. Verplichte verzekering .......................................................................... 5
1.8 Herverzekering ......................................................................................................................................... 5
1.9 Mededelingsplicht bij het sluiten van de verzekeringsovk ....................................................................... 5
1.10 Bewijsaspecten ....................................................................................................................................... 7
1.11 Bijzonderheden omtrent de premie ....................................................................................................... 7
1.12 Opzegging van de verzekeringovk 7:940 ................................................................................................ 8
1.13 Meldingsplicht bij verwezenlijking van het risico 7:941 ......................................................................... 8
1.14 Verjaring 7:942 ....................................................................................................................................... 8
2 Schadeverzekering ......................................................................................................................................... 10
2.1 Indemniteitsbeginsel .............................................................................................................................. 10
2.2 Het belang, voorwerp der verzekering ................................................................................................... 10
2.3 Belang bij een ander dan verzekeringnemer .......................................................................................... 11
2.4 Verhouding verzekerde som en verzekerbare waarde .......................................................................... 12
2.5 Ontstaansvoorwaarden voor de schadevergoedingsverbintenis (1), Het onzeker voorval ................... 13
2.6 Ontstaansvoorwaarden voor de schadevergoedingsverbintenis (2), Schade, het waardeprobleem .... 14
2.7 Ontstaansvoorwaarden voor de schadevergoedingsverbintenis (3), Oorzakelijk verband tussen voorval
en schade ..................................................................................................................................................... 16
2.8 Omvang van de schadevergoedingsverbintenis ..................................................................................... 17
2.9 Risicoverzwaring ..................................................................................................................................... 17
2.10 Bereddingsplicht 7:957 en 7:959 .......................................................................................................... 18
2.11 Subrogatie ............................................................................................................................................ 18
2.12 Aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen .................................................................................... 20
2.13 De directe actie 7:954 .......................................................................................................................... 20
3 Levensverzekering ......................................................................................................................................... 22
3.1 Inleiding .................................................................................................................................................. 22
3.2 Kenmerken en onderscheidingen ........................................................................................................... 22
3.3 Wettelijke regeling ................................................................................................................................. 23
3.4 Rechten van de verzekeringnemer ......................................................................................................... 23
3.5 Rechtspositie van de derde-begunstigde ............................................................................................... 24
1
,2
, 1 Algemene bepalingen
1.2 Maatschappelijke betekenis
• Verzekering biedt mogelijkheden om financiële gevolgen van risico’s die zich verwezenlijken op te vangen,
hierdoor is de mens minder afhankelijk van gevolgen noodlot. Zonder mogelijkheid om risico’s af te
wentelen zou het entameren van nieuwe/ verder ontplooien van bestaande ondernemingen vrijwel
ondoenlijk zijn.
• Economisch is de massale risico-overdracht alleen mogelijk doordat er ook risicospreiding is:
(voornamelijk bij schadeverzekering:)
- Over alle bij dezelfde verzekeraar verzekerden (risico wordt eigenlijk door alle verzekerden
gezamenlijk gedragen)
- Spreiding doordat zeer grote risico’s vaak door meerdere verzekeraars samen worden overgenomen
(vaak op 1 polis)
- Verzekeraars dragen een deel van hun risico over dmv herverzekeringscontracten.
Bij levensverzekering en varianten overdracht en spreiding van risico’s minder op de voorgrond hier is de
maatschappelijke betekenis:
- Sociale voorziening
- Spaartegoed
• Publiekrechtelijk toezicht op verzekeraars: Wft:
- prudentieel toezicht (gericht op het waarborgen van een stabiel financieel stelsel door de naleving te
bevorderen van de regels met betrekking tot de soliditeit van de afzonderlijke financiële
ondernemingen) door De Nederlandsche Bank (DNB).
- Gedragstoezicht door Autoriteit Financiële Markten (AFM)
• Verzekeraar in NL gevestigd moet NV, OWM of Europese vennootschap zijn.
1.3 Burgerrechtelijke grondslag
• Verzekering is kansovereenkomst: werking afhankelijk van een toekomstig onzekere gebeurtenis of
feitelijke gesteldheid. Dus voorwaardelijke verbintenis (6:21 en 22 BW).
De onzekerheid kan in 1 of meer van de volgende opzichten bestaan:
1. óf de verzekeraar ooit een uitkering verschuldigd zal worden,
2. wanneer dat dan het geval zal zijn,
3. hoeveel de eventuele uitkering zal bedragen en
4. Wat de duur van de door de verzekeringnemer verschuldigde premiebetaling zal zijn.
• Belangrijk verschil in rechtsgevolg met kansovk spel en weddenschap: uit spel en weddenschap ontstaat
slechts een natuurlijke (dat is rechtens niet afdwingbare) verbintenis en uit verzekering een volledige
civiele verbintenis.
Adhv belang is te beantwoorden of het gaat om verzekering en niet om kans en weddenschap:
Voor verzekering: de verzekerde moet een buiten de ovk gelegen belang bij de onzekere gebeurtenis
hebben, nml. Het belang dat de gebeurtenis uit zal blijven omdat hij anders schade kan lijden. Bij spel en
weddenschap ontstaat het belang bij de onzekere gebeurtenis uitsluitend door het sluiten van de ovk
zelve.
1.4 Definitie en karakter
• 7:925 lid 1 BW heeft betrekking op schade (=strekt tot vergoeding van eventuele schade) en
sommenverzekering (strekt tot uitkering van een geldbedrag onafhankelijk van geleden schade).
• Kenmerken uit definitie 7:925:
1. Onzekerheid: verzekering is kansovk en voorwaardelijke verbintenis (wordt soms anders over gedacht)
HR opgevoerde bromfiets: ‘de gehoudenheid van de verzekeraar het risico te lopen’ impliceert niet
dat de HR de verbintenis van de verzekeraar vanaf het sluiten van de verzekeringsovk
onvoorwaardelijk acht en daarmee het kanskarakter van deze ovk ontkent. Het kanskarakter is door
de wetgever uitdrukkelijk aanvaard.
HR Lebosch: het intreden van het onzeker voorval is voorwaarde voor het intreden van een
betalingsverplichting van de verzekeraar
2. Wederkerige ovk: in de zin van 6:261BW
Meestal staat tegenover de voorwaardelijke verbintenis van de verzekeraar de onvoorwaardelijke
verbintenis van de verzekeringnemer tot het betalen van premie. Ook de voorwaardelijke verbintenis
is een reeds bestaande alleen de werking ervan is opgeschort (6:21 en 22 BW)
Naast hoofdverbintenissen hebben partijen ook nevenverbintenissen, bijv. afgifte polis,
bereddingsplicht.
De wederkerigheid is van belang voor toepasselijkheid van 6:262 e.v. (opschorting en ontbinding).
3. Premiebetaling
3
1 Algemene bepalingen ...................................................................................................................................... 3
1.2 Maatschappelijke betekenis ..................................................................................................................... 3
1.3 Burgerrechtelijke grondslag ..................................................................................................................... 3
1.4 Definitie en karakter ................................................................................................................................. 3
1.5 Onderscheidingen .................................................................................................................................... 4
1.6 Tussenpersonen ....................................................................................................................................... 4
1.7 Aanvullend en dwingend recht. Verplichte verzekering .......................................................................... 5
1.8 Herverzekering ......................................................................................................................................... 5
1.9 Mededelingsplicht bij het sluiten van de verzekeringsovk ....................................................................... 5
1.10 Bewijsaspecten ....................................................................................................................................... 7
1.11 Bijzonderheden omtrent de premie ....................................................................................................... 7
1.12 Opzegging van de verzekeringovk 7:940 ................................................................................................ 8
1.13 Meldingsplicht bij verwezenlijking van het risico 7:941 ......................................................................... 8
1.14 Verjaring 7:942 ....................................................................................................................................... 8
2 Schadeverzekering ......................................................................................................................................... 10
2.1 Indemniteitsbeginsel .............................................................................................................................. 10
2.2 Het belang, voorwerp der verzekering ................................................................................................... 10
2.3 Belang bij een ander dan verzekeringnemer .......................................................................................... 11
2.4 Verhouding verzekerde som en verzekerbare waarde .......................................................................... 12
2.5 Ontstaansvoorwaarden voor de schadevergoedingsverbintenis (1), Het onzeker voorval ................... 13
2.6 Ontstaansvoorwaarden voor de schadevergoedingsverbintenis (2), Schade, het waardeprobleem .... 14
2.7 Ontstaansvoorwaarden voor de schadevergoedingsverbintenis (3), Oorzakelijk verband tussen voorval
en schade ..................................................................................................................................................... 16
2.8 Omvang van de schadevergoedingsverbintenis ..................................................................................... 17
2.9 Risicoverzwaring ..................................................................................................................................... 17
2.10 Bereddingsplicht 7:957 en 7:959 .......................................................................................................... 18
2.11 Subrogatie ............................................................................................................................................ 18
2.12 Aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen .................................................................................... 20
2.13 De directe actie 7:954 .......................................................................................................................... 20
3 Levensverzekering ......................................................................................................................................... 22
3.1 Inleiding .................................................................................................................................................. 22
3.2 Kenmerken en onderscheidingen ........................................................................................................... 22
3.3 Wettelijke regeling ................................................................................................................................. 23
3.4 Rechten van de verzekeringnemer ......................................................................................................... 23
3.5 Rechtspositie van de derde-begunstigde ............................................................................................... 24
1
,2
, 1 Algemene bepalingen
1.2 Maatschappelijke betekenis
• Verzekering biedt mogelijkheden om financiële gevolgen van risico’s die zich verwezenlijken op te vangen,
hierdoor is de mens minder afhankelijk van gevolgen noodlot. Zonder mogelijkheid om risico’s af te
wentelen zou het entameren van nieuwe/ verder ontplooien van bestaande ondernemingen vrijwel
ondoenlijk zijn.
• Economisch is de massale risico-overdracht alleen mogelijk doordat er ook risicospreiding is:
(voornamelijk bij schadeverzekering:)
- Over alle bij dezelfde verzekeraar verzekerden (risico wordt eigenlijk door alle verzekerden
gezamenlijk gedragen)
- Spreiding doordat zeer grote risico’s vaak door meerdere verzekeraars samen worden overgenomen
(vaak op 1 polis)
- Verzekeraars dragen een deel van hun risico over dmv herverzekeringscontracten.
Bij levensverzekering en varianten overdracht en spreiding van risico’s minder op de voorgrond hier is de
maatschappelijke betekenis:
- Sociale voorziening
- Spaartegoed
• Publiekrechtelijk toezicht op verzekeraars: Wft:
- prudentieel toezicht (gericht op het waarborgen van een stabiel financieel stelsel door de naleving te
bevorderen van de regels met betrekking tot de soliditeit van de afzonderlijke financiële
ondernemingen) door De Nederlandsche Bank (DNB).
- Gedragstoezicht door Autoriteit Financiële Markten (AFM)
• Verzekeraar in NL gevestigd moet NV, OWM of Europese vennootschap zijn.
1.3 Burgerrechtelijke grondslag
• Verzekering is kansovereenkomst: werking afhankelijk van een toekomstig onzekere gebeurtenis of
feitelijke gesteldheid. Dus voorwaardelijke verbintenis (6:21 en 22 BW).
De onzekerheid kan in 1 of meer van de volgende opzichten bestaan:
1. óf de verzekeraar ooit een uitkering verschuldigd zal worden,
2. wanneer dat dan het geval zal zijn,
3. hoeveel de eventuele uitkering zal bedragen en
4. Wat de duur van de door de verzekeringnemer verschuldigde premiebetaling zal zijn.
• Belangrijk verschil in rechtsgevolg met kansovk spel en weddenschap: uit spel en weddenschap ontstaat
slechts een natuurlijke (dat is rechtens niet afdwingbare) verbintenis en uit verzekering een volledige
civiele verbintenis.
Adhv belang is te beantwoorden of het gaat om verzekering en niet om kans en weddenschap:
Voor verzekering: de verzekerde moet een buiten de ovk gelegen belang bij de onzekere gebeurtenis
hebben, nml. Het belang dat de gebeurtenis uit zal blijven omdat hij anders schade kan lijden. Bij spel en
weddenschap ontstaat het belang bij de onzekere gebeurtenis uitsluitend door het sluiten van de ovk
zelve.
1.4 Definitie en karakter
• 7:925 lid 1 BW heeft betrekking op schade (=strekt tot vergoeding van eventuele schade) en
sommenverzekering (strekt tot uitkering van een geldbedrag onafhankelijk van geleden schade).
• Kenmerken uit definitie 7:925:
1. Onzekerheid: verzekering is kansovk en voorwaardelijke verbintenis (wordt soms anders over gedacht)
HR opgevoerde bromfiets: ‘de gehoudenheid van de verzekeraar het risico te lopen’ impliceert niet
dat de HR de verbintenis van de verzekeraar vanaf het sluiten van de verzekeringsovk
onvoorwaardelijk acht en daarmee het kanskarakter van deze ovk ontkent. Het kanskarakter is door
de wetgever uitdrukkelijk aanvaard.
HR Lebosch: het intreden van het onzeker voorval is voorwaarde voor het intreden van een
betalingsverplichting van de verzekeraar
2. Wederkerige ovk: in de zin van 6:261BW
Meestal staat tegenover de voorwaardelijke verbintenis van de verzekeraar de onvoorwaardelijke
verbintenis van de verzekeringnemer tot het betalen van premie. Ook de voorwaardelijke verbintenis
is een reeds bestaande alleen de werking ervan is opgeschort (6:21 en 22 BW)
Naast hoofdverbintenissen hebben partijen ook nevenverbintenissen, bijv. afgifte polis,
bereddingsplicht.
De wederkerigheid is van belang voor toepasselijkheid van 6:262 e.v. (opschorting en ontbinding).
3. Premiebetaling
3
