Stappenplannen goederenrecht Week 1 t/m 7 - 2025-2026
Week 1 en 2
Verkrijging ex. art. 3:80 BW
1. Algemene titel ex. lid 2
a. Juridische fusie
b. Afsplitsing van een rechtspersoon
c. Erfenis
2. Bijzondere titel ex. lid 3
a. Overdracht
b. Verjaring
c. Onteigening
d. Op overige in de wet voor iedere soort aangegeven wijzen van rechtsvrijkijging
i. [5:4] Toe-eigening
ii. [5:5 e.v.] Vinderschap: Te goeder trouw (eerlijke vinder)
iii. [Art. 5:13] Schatvinding
iv. [Art. 3:9] Vruchttrekking
Vermenging ex. art. 5:15 BW
1. Is art. 5:15 BW van toepassing?
- Is er sprake van vloeistoffen, gassen, graan, zand etc.? (roerende zaken)
- Behoren de roerende zaken tot verschillende eigenaars?
- Verenigen ze tot één zaak?
- Er mag geen sprake zijn van zaaksvorming!
2. Is er een hoofdzaak aan te wijzen? Glencore/Nationale Borg-Maatschappij
a. Lid 3: Aanmerkelijk overtreffen waarde (Zeer hoge eis aan waardeverschil (Niet de
hoeveelheid))
3. Eigenaar bepalen ex. art. 5:14 BW
a. Lid 1: Een van de zaken een hoofdzaak? Dan trekt die hoofdzaak de andere roerende
zaak na als zijnde een bestanddeel van die zaak (Eigenaar hoofdzaak wordt eigenaar
gehele zaak)
b. Lid 2: Geen hoofdzaak aan te wijzen? Een nieuwe zaak in mede-eigendom ex. art.
3:166 BW naar evenredigheid (regels gemeenschap van toepassing)
Glencore/Nationale Borg-Maatschappij: Na vermenging vervalt een stil pandrecht ex. art. 3:237 jo.
3:8 BW, maar komt van rechtswege terug op het aandeel in de nieuwe zaak (r.o. 3.7.4.)
● ! Rust het pandrecht op een bestanddeel, dan vervalt die wel ex, art 3:81 lid 2 sub a BW,
● ! Rust het pandrecht op een hoofdzaak, dan vervalt deze niet
Natrekking roerende zaken ex. art. 5:14 BW (horizontale natrekking)
Voorheen individuele zaken, worden één zaak.
1. Voorvraag: Is het een situatie van art. 3:4 BW (bestanddeel)
2. Sprake van 2 of meer roerende zaken?
3. Is iets een zelfstandige zaak of een bestanddeel geworden?
a. Schadecriterium ex. art. 3:4 lid 2 BW! Maar indien niet toereikend:
b. Verkeersopvattingen:
, a. Depex/Bergel:
● Afstemmingscriterium: Constructief opzicht op elkaar afgestemd.
● Onvoltooidheidscriterium: Geschiktheid, bij ontbreken onvoltooid
● Functie apparatuur in productieproces niet van belang
b. Prorail/rijswijk
● Bestemmingscriterium: Als het een tijdelijke functie heeft, is het
geen bestanddeel.
● Kijken naar alle omstandigheden van het geval (kan in dat licht
anders zijn) (een aard- of nagelvaste verbinding is niet vereist)
4. Welke is hoofdzaak en welke is bestanddeel?
a. Hoofdzaak art. 5:14 lid 3 BW:
- Primair: Waarde aanzienlijk groter dan die van de andere zaak (enkel voor
roerende zaken)
● In geval van vermenging van gelijksoortige zaken is dit het enige
criterium (Glencore/Nationale Borg-Maatschappij)
- Verkeersopvatting als hoofdzaak wordt beschouwd (Verkeersopvattingen
zijn vaak doorslaggevend)
b. Bestanddeel 3:4 lid 1 BW:
- Volgens verkeersopvattingen onderdeel van een zaak
- Schadecriterium ex. lid 2: afscheiding niet mogelijk zonder fysieke gevolgen
van betekenis. UBT/Glencore
5. Wie is eigenaar geworden?
a. Eigenaar van de roerende zaak, is ook eigenaar van de bestanddelen van die zaak (5:3
BW).
b. [5:14 lid 2]: In geval van geen hoofdzaak? vorm gemeenschap ex 3:166 lid 2
! Regels van natrekking zijn van dwingend recht en kan er dus niet van afgeweken worden.
Natrekking onroerende zaken ex. art. 5:20 BW (Verticale natrekking)
1. Hoofdregel ex. art. 5:20 BW = verticale natrekking door eigenaar grond
a. Bovengrond
b. Aardlagen (tenzij mijnbouw, ondergrondse netwerken, schatten of kelder buurman)
c. Grondwater
d. Water dat zich op de grond bevind
e. Gebouwen/werken die duurzaam met de grond zijn verenigd (onroerende zaak) +
registergoed
f. Met de grond verenigde beplantingen
2. Is het duurzaam met de grond verenigde gebouwen en of werken ex. art. 5:20 lid 1 sub e?
Portacabin
a. Naar aard en inrichting bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven
b. De bedoeling van de bouwer(/opdrachtgever) voor zover deze naar buiten kenbaar
is.
c. De bestemming van een gebouw of een werk om duurzaam ter plaatse te blijven
[dient] naar buiten kenbaar te zijn.
d. De verkeersopvattigen kunnen worden gebruikt, maar niet als zelfstandige maatstaf
Depex/Bergel (is het gebouw minder voltooid?)
e. Andere jurisprudentie: woonark in het algemeen een roerende zaak, havenkranen op
rails onroerende zaak
, i. Noot Prorail/stichting Rijswijk wonen
3. Is er een van de uitzonderingen van toepassing?
a. Horizontale natrekking? (overbouw) = bestanddeel een anders onroerende zaak
b. Opstalrecht? Opstaller eigenaar van opstal
c. Aangelegde netwerken?
d. Andere specifieke regelgeving
4. Onroerende zaak trekt roerende zaak na: (Als je bijv. wilt nagaan of een lamp wordt
nagetrokken door een gebouw (die is onroerend) moet je niet naar portacabin, maar moet je
langs Depex/bergel of Prorail/rijswijk en het schadecriterium om te bepalen of de lamp
bestanddeel is geworden van gebouw en zo er sprake is van natrekking ex. art. 5:14 lid 1)
! Art. 5:20 BW leidt niet automatisch tot bestanddeelvorming [5:3 dus niet overbodig naast 5:20]
Zaaksvorming art. 5:16 BW
1. Is art. 5:16 lid 1 BW van toepassing:
a. Gaat het om een menselijk handelen, iemand scheppende arbeid verricht? (doordacht
productieproces)
b. Uit een of meer roerende zaken
c. Een nieuwe zaak met een nieuwe identiteit
2. Indien twijfel bestaat of er wel een nieuwe zaak is ontstaan:
a. Kuikenbroederij: Menselijk handelen
● ondergaat het een zodanige gedaanteverwisseling dat er naar
verkeersopvattingen een zaak met een nieuwe identiteit ontstaat? Doordacht
productieproces
● Zaaksvorming voor zichzelf.
b. Love/Love:
● Eigenaar van de schip wordt ook eigenaar van de apparatuur, omdat de
identiteit van de schip niet veranderd met de apparatuur. Dus sprake van
natrekking hier.
Indien geen twijfel bestaat of er wel een nieuwe zaak is ontstaan: Arresten niet nodig
3. Wie is eigenaar geworden?
a. Oorspronkelijke zaken 1 eigenaar? Nieuwe zaak ook eigenaar.
b. Oorspronkelijke zaken eigendom van meerdere eigenaars? Kijken naar art. 5:14 lid 1
en 2 BW (bestandelen/hoofzaak)
i. Uitzondering: De gene de zaak voor zichzelf vormt of doet vormen
(opdrachtgever), wordt eigenaar ex. art. 5:16 lid 2 BW Een anders
eigendomdsrecht en de voorwaardelijke eigendomsvoorbehouden
(opschortend/ontbindend) vervallen
● Breda/Antonius (vanuit verkeersopvattingen)
● Geeft opdrachtgever een gedetailleerde beschrijving?
● Risico ter zake van bruikbaarheid, verhandelbaarheid of
winstgevendheid voor wie?
● De verhouding tussen de productiekosten en de kosten van
het verwerkte materiaal zijn niet van belang.
● Voor wie is eindproduct bruikbaar?
● Niet van belang verhouding productiekosten + materiaal (!)
Week 1 en 2
Verkrijging ex. art. 3:80 BW
1. Algemene titel ex. lid 2
a. Juridische fusie
b. Afsplitsing van een rechtspersoon
c. Erfenis
2. Bijzondere titel ex. lid 3
a. Overdracht
b. Verjaring
c. Onteigening
d. Op overige in de wet voor iedere soort aangegeven wijzen van rechtsvrijkijging
i. [5:4] Toe-eigening
ii. [5:5 e.v.] Vinderschap: Te goeder trouw (eerlijke vinder)
iii. [Art. 5:13] Schatvinding
iv. [Art. 3:9] Vruchttrekking
Vermenging ex. art. 5:15 BW
1. Is art. 5:15 BW van toepassing?
- Is er sprake van vloeistoffen, gassen, graan, zand etc.? (roerende zaken)
- Behoren de roerende zaken tot verschillende eigenaars?
- Verenigen ze tot één zaak?
- Er mag geen sprake zijn van zaaksvorming!
2. Is er een hoofdzaak aan te wijzen? Glencore/Nationale Borg-Maatschappij
a. Lid 3: Aanmerkelijk overtreffen waarde (Zeer hoge eis aan waardeverschil (Niet de
hoeveelheid))
3. Eigenaar bepalen ex. art. 5:14 BW
a. Lid 1: Een van de zaken een hoofdzaak? Dan trekt die hoofdzaak de andere roerende
zaak na als zijnde een bestanddeel van die zaak (Eigenaar hoofdzaak wordt eigenaar
gehele zaak)
b. Lid 2: Geen hoofdzaak aan te wijzen? Een nieuwe zaak in mede-eigendom ex. art.
3:166 BW naar evenredigheid (regels gemeenschap van toepassing)
Glencore/Nationale Borg-Maatschappij: Na vermenging vervalt een stil pandrecht ex. art. 3:237 jo.
3:8 BW, maar komt van rechtswege terug op het aandeel in de nieuwe zaak (r.o. 3.7.4.)
● ! Rust het pandrecht op een bestanddeel, dan vervalt die wel ex, art 3:81 lid 2 sub a BW,
● ! Rust het pandrecht op een hoofdzaak, dan vervalt deze niet
Natrekking roerende zaken ex. art. 5:14 BW (horizontale natrekking)
Voorheen individuele zaken, worden één zaak.
1. Voorvraag: Is het een situatie van art. 3:4 BW (bestanddeel)
2. Sprake van 2 of meer roerende zaken?
3. Is iets een zelfstandige zaak of een bestanddeel geworden?
a. Schadecriterium ex. art. 3:4 lid 2 BW! Maar indien niet toereikend:
b. Verkeersopvattingen:
, a. Depex/Bergel:
● Afstemmingscriterium: Constructief opzicht op elkaar afgestemd.
● Onvoltooidheidscriterium: Geschiktheid, bij ontbreken onvoltooid
● Functie apparatuur in productieproces niet van belang
b. Prorail/rijswijk
● Bestemmingscriterium: Als het een tijdelijke functie heeft, is het
geen bestanddeel.
● Kijken naar alle omstandigheden van het geval (kan in dat licht
anders zijn) (een aard- of nagelvaste verbinding is niet vereist)
4. Welke is hoofdzaak en welke is bestanddeel?
a. Hoofdzaak art. 5:14 lid 3 BW:
- Primair: Waarde aanzienlijk groter dan die van de andere zaak (enkel voor
roerende zaken)
● In geval van vermenging van gelijksoortige zaken is dit het enige
criterium (Glencore/Nationale Borg-Maatschappij)
- Verkeersopvatting als hoofdzaak wordt beschouwd (Verkeersopvattingen
zijn vaak doorslaggevend)
b. Bestanddeel 3:4 lid 1 BW:
- Volgens verkeersopvattingen onderdeel van een zaak
- Schadecriterium ex. lid 2: afscheiding niet mogelijk zonder fysieke gevolgen
van betekenis. UBT/Glencore
5. Wie is eigenaar geworden?
a. Eigenaar van de roerende zaak, is ook eigenaar van de bestanddelen van die zaak (5:3
BW).
b. [5:14 lid 2]: In geval van geen hoofdzaak? vorm gemeenschap ex 3:166 lid 2
! Regels van natrekking zijn van dwingend recht en kan er dus niet van afgeweken worden.
Natrekking onroerende zaken ex. art. 5:20 BW (Verticale natrekking)
1. Hoofdregel ex. art. 5:20 BW = verticale natrekking door eigenaar grond
a. Bovengrond
b. Aardlagen (tenzij mijnbouw, ondergrondse netwerken, schatten of kelder buurman)
c. Grondwater
d. Water dat zich op de grond bevind
e. Gebouwen/werken die duurzaam met de grond zijn verenigd (onroerende zaak) +
registergoed
f. Met de grond verenigde beplantingen
2. Is het duurzaam met de grond verenigde gebouwen en of werken ex. art. 5:20 lid 1 sub e?
Portacabin
a. Naar aard en inrichting bestemd is om duurzaam ter plaatse te blijven
b. De bedoeling van de bouwer(/opdrachtgever) voor zover deze naar buiten kenbaar
is.
c. De bestemming van een gebouw of een werk om duurzaam ter plaatse te blijven
[dient] naar buiten kenbaar te zijn.
d. De verkeersopvattigen kunnen worden gebruikt, maar niet als zelfstandige maatstaf
Depex/Bergel (is het gebouw minder voltooid?)
e. Andere jurisprudentie: woonark in het algemeen een roerende zaak, havenkranen op
rails onroerende zaak
, i. Noot Prorail/stichting Rijswijk wonen
3. Is er een van de uitzonderingen van toepassing?
a. Horizontale natrekking? (overbouw) = bestanddeel een anders onroerende zaak
b. Opstalrecht? Opstaller eigenaar van opstal
c. Aangelegde netwerken?
d. Andere specifieke regelgeving
4. Onroerende zaak trekt roerende zaak na: (Als je bijv. wilt nagaan of een lamp wordt
nagetrokken door een gebouw (die is onroerend) moet je niet naar portacabin, maar moet je
langs Depex/bergel of Prorail/rijswijk en het schadecriterium om te bepalen of de lamp
bestanddeel is geworden van gebouw en zo er sprake is van natrekking ex. art. 5:14 lid 1)
! Art. 5:20 BW leidt niet automatisch tot bestanddeelvorming [5:3 dus niet overbodig naast 5:20]
Zaaksvorming art. 5:16 BW
1. Is art. 5:16 lid 1 BW van toepassing:
a. Gaat het om een menselijk handelen, iemand scheppende arbeid verricht? (doordacht
productieproces)
b. Uit een of meer roerende zaken
c. Een nieuwe zaak met een nieuwe identiteit
2. Indien twijfel bestaat of er wel een nieuwe zaak is ontstaan:
a. Kuikenbroederij: Menselijk handelen
● ondergaat het een zodanige gedaanteverwisseling dat er naar
verkeersopvattingen een zaak met een nieuwe identiteit ontstaat? Doordacht
productieproces
● Zaaksvorming voor zichzelf.
b. Love/Love:
● Eigenaar van de schip wordt ook eigenaar van de apparatuur, omdat de
identiteit van de schip niet veranderd met de apparatuur. Dus sprake van
natrekking hier.
Indien geen twijfel bestaat of er wel een nieuwe zaak is ontstaan: Arresten niet nodig
3. Wie is eigenaar geworden?
a. Oorspronkelijke zaken 1 eigenaar? Nieuwe zaak ook eigenaar.
b. Oorspronkelijke zaken eigendom van meerdere eigenaars? Kijken naar art. 5:14 lid 1
en 2 BW (bestandelen/hoofzaak)
i. Uitzondering: De gene de zaak voor zichzelf vormt of doet vormen
(opdrachtgever), wordt eigenaar ex. art. 5:16 lid 2 BW Een anders
eigendomdsrecht en de voorwaardelijke eigendomsvoorbehouden
(opschortend/ontbindend) vervallen
● Breda/Antonius (vanuit verkeersopvattingen)
● Geeft opdrachtgever een gedetailleerde beschrijving?
● Risico ter zake van bruikbaarheid, verhandelbaarheid of
winstgevendheid voor wie?
● De verhouding tussen de productiekosten en de kosten van
het verwerkte materiaal zijn niet van belang.
● Voor wie is eindproduct bruikbaar?
● Niet van belang verhouding productiekosten + materiaal (!)
